Luis De Pablo

"Sorkuntza artistikoaren kontrako aktibitatea da boterea"

  • Kontsumorako musika banketxean, tindategian, okindegian, tabernan, kalean… Kontsumorako musika munduko lau kornerretan. Luis de Pabloren musika baltsamo da itotzen gaituen zarataren erdian.

Miel Anjel Elustondo
2012ko azaroak 11
Dani Blanco

Bihotzekoa izan duzu udan, susto galanta!

Ez ezazu uste. Tira, sustoa izan da ondokoentzat, ez niretzat. 80 urteak beteak dituzunean, argi! Mugara heltzen ari zara, nolabait. Bestalde, duela urte asko izan nuen nik bihotzekoa, orain baino lehen. Udan izan dudana ez da sustoa izan, deserosoa baizik. Sustoa da hil zintezkeela! Ez dut nire burua heroiko azaldu nahi, ezta indiferente ere, baina, egiatan, adin jakin batera heldu eta heriotza ere kontuan hartu behar izaten da. Niri, zerk edo zerk sustoa ematekotan, heriotza mingarriak izutzen nau, ez naiz ezertarako masokista. Bihotzeko gaixotasunak ez ohi dira mingarri –denetarik dago, jakina, gustu guztiak hor ere–, baina, badiotsut, ez ohi dira mingarri. Udan izan dudan bihotzekoa ez da mingarri izan, baina bai oso larria, hiltzen ari zarela jabetzen baitzara, bazoazela, erlojua geratzen ari zaizula... Zaila da azaltzen, eta nahiago dut esperientzia ez baduzu, kar, kar, kar.

Mila esker mila. Kar, kar, kar.

Dena dela, hiltzen ari zarela, hor non agertzen den naturaleza-ama. Berak bizitza-konstanteak ere jaitsarazten dizkizu, eta heriotza lasai onartzen laguntzen dizu. Badiotsut, ez naiz heroi, ez inor baino ausartago, ez koldarrago, askoren artean bat naiz, beste guztiak bezalakoa, eta heriotza datorkizula ikusten duzu, baina modu errukigarrian datorrela, jasateko moduan… Onartzeko moduan, esan nahi dut. Jakina, amarrukeria txiki bat ere bada hor, guztiz kontziente ez bagara ere. Egoera kritikoan zaudelarik, medikuek lagundu besterik ez dute egiten: lasaigarri mordoa ematen dizkizute eta zuri sosegua iruditzen zaizuna ez da, finean, lasaigarri baten ondorioa baizik. Sustoa, hortaz, ondokoek, haiek gehienetan ez baitute lasaigarririk, kar, kar, kar. Zu, aldiz, debekatutako substantzia horietatik bete-bete eginda zaude, morfinatik edo bestetik. Azkenerako, irribarrez ari zara! Hiltzeko zorian zaudela? Bai, baina familiarik nobleenean ere gertatzen da hori.

Ospitalean bertan, laster hasi zinen lanean.

Bai, hamabost egun baino gehiago igaro nituen ospitalean. Lehenengo momentuko larria eta gero, behaketa-unitatean nengoela, tratamendupean, ez nuen ezer egiten, irakurri eta gelan ibili besterik. Orduan, andreari esan nion: “Marta, ekardazu koaderno pare bat, ideiak datozkit burura, eta landu egin nahi ditut”. Eta horixe egin nuen, lan. Batetik, opera bat egiten ari naiz, baina libretistak zenbait material eman zain nago. Bestetik, kamera txikiko obra bat ere ari naiz egiten, eta pozik.

Zure biografiaren zertzeladak irakurri ditut han-hemengo entziklopedietan. Sorkuntza duzu nagusi, baita oraindik ere. Egun, zer duzu pizgarri? Zergatik ez esan: “Egin dut egin nahi nuena. Kito!”?

Ez naiz sortzeaz nekatzen. Ez dakit arrazoirik, ezingo nizuke esan… Tira, inguruan psikoanalistaren bat bagenu, Txanogorritxuren ipuinaren antzekoa kontatuko lizuke. Alegia, hiru hilabete nituela berealdiko frustrazioa izan nuela, amak ez zidalako tititik behar beste eman eta hau eta hura, eta horrek shock traumatikoa eragin didala eta harrezkero musika idazten jardun behar dudala etengabe. Psikoanalistek esan ohi dituztenak, badakizu... Eta baliteke oker ez egotea, kar, kar, kar.

“Baliteke” diozu. Ez da gauza ziurra...

Hara, kontatu dizudana ez da gezurra, halaxe gertatua baizik. Antonio Fernandez Alba arkitektoaren etxean ginen. Lagun handia dugu. Psikoanalista du andrea. Jaia egin zuten etxean, senar-emazte psikoanalista batzuen ohoretan. Andre hark galdetu zidan: “Noiz hasi zinen musikan?”, “bada, ez dakit. Musikari ikusi dut beti nire burua. Haurretatik. Etxean piano bertikala genuen, eta 3-4 urte nituela, atzaparrak teklatuaren gainean jarri eta zarata egiten nuen. Ikaragarri gustatzen zitzaidan”, “hara, bokazio goiztiarra! Horrek esan nahi du, oso umetan, shock handiren bat izan duzula. Ez duzu gogoan izango, baina shock horrek esplikatuko luke musika egiteko duzun premia larri hori”. Begira-begira geratu zitzaizkidan biak, galdezka bezala: “Zein izan zen shock hori?”. Ez nien erantzun, irribarre egin besterik, atseginez, eta horretan utzi genuen kontua… Horrek ez du dena azaltzen. Zatiren bat, zati inportanteren bat, ziurrenik, baina zatia. Dena dela, ez noa nire burua psikoanalisten eskuetan jartzera, shock-a eragin zidan hura azalera ekarri eta baliteke bokazioa galtzea. Izan ere, horixe gertatu zitzaion nire lagun bati. Hark ere badu historia…

Bizia sortzen emana, atzera begira jarri eta zer ikusten duzu?

Ahalegin handian –eta beti ez bake eta onean–, nahi izan dudana egin dudala. Musikari izan nahi nuen, musikagile, eta bokazio horren araberako obra egin dut. Inoiz ez dut besterik nahi izan. Ezta pirata izan nahi den garaian ere! 13 urte nituela espeleologo izan nahi nuen, baina 13 urte nituen, eta berehalaxe aienatu zitzaidan asmo hura. Obra egin dudala ikusten dut, beraz, pozik eta alaitasun handiz egindakoa. Haren destinoa, berriz, ezin aurreikus nezake. Batek daki. Hiltzen naizenean nire obrak iraun dezan nahiko nuke, eta, horrekin batera, gainerakoei baliagarri gerta dakien desio nuke. Aldi berean, planeta honetan nire lana jarraitzen duten ikusleen baitan estimulu positiboren bat sorraraztea espero nuke. Ezingo nizuke besterik esan. Lehengo lepotik burua segituko dut lanean, eta ziurrenera, gogo horrekin eutsiko diot hil hurren izaten naizen arte, baina ezin dizut ziurtatu, ez baitago nire esku. Ahal nuena egin dut, nezakeena…


Nola esan, esperientzia gazi-gozoa izan da, nola baita gure bizia. Dena den, beharrezkoa nuen. Bide honi uko egin izan banio, gaizki bukatuko nukeen, bizialdi garraztua izango nukeen, nire ondoko jendeak ezin izango nindukeen jasan, alditxarturik eta erasotzaile ibili izango nintzatekeen beti eta, azkenean, nire baitako inpultsu makurrak sorkuntzan erabili izan ez banitu, beharbada –batek jakin– nire buruaz beste egingo nukeen. Nik ez dut naizena izateko beste gogorik.

Arestian esan duzunez, nahi izan duzuna egin duzu, “ahalegin handian”. Aldiz, sortzailea inspirazioa etorri zain bizi dela uste du askok.

Inspirazioa, izan, bada, jakina! Baina barneko inspirazioa kanpora atera behar izaten da. Haurra egitea lan atsegina ohi da hala gizonarentzat, nola andrearentzat. Erditzea, aldiz, molestia galanta zaio andreari. Halaxe dator Biblian bertan. Bada, berdin honetan ere: esatekoa izan behar duzu, baina, ondoren, esateko horrek halako forma bat behar du. Eta forma hori ez datorkizu alferretan, ez debaldetan!

Abangoardia da zure musika. Berria. Atonalismoa eta serialismoa, forma aleatorioak, esperimentu grafikoak, teknika elektronikoak… Zertan abiatu inork ibili gabeko bideetan barna, lehendik urratutakoak hortxe izanik?

Sortzaileari ezinezkoa zaio. Bere obra egin nahi duelarik, sortzaileak barruan sentitzen du zer bat “hau bai, hau ez!” agintzen diona. Zertan errepikatu lehendik beste pertsona batek egin duena? Hasteko, zuk baino hobeto egina izango du ziurrenera, berri izan baitzaio. Hark egin duena errepikatzen baduzu, horixe egiten ari zara, hark egin duena errepikatzen. Besteren ahotik ari zara hizketan, esaera den moduan. Zer ekarpen egiten duzu? Argi gera dadin nahiko nuke. Esaten ari naizena ez da gogoeta, intuizioa baizik. Zerbait sortzen ari zarelarik, hainbat hautu dituzu. Eta zer hautatu? Bizirik dagoena! Eta bizirik dagoela jakiten duzu, eta sentitzen duzu, huraxe –eta hainbat aukeraren artean huraxe eta ez besterik– egiteko inpultsoa duzu-eta. Minbera non duzun bila zabiltza. Aurkitzen duzunean, zer edo zer pizten da, eta egiten saiatzen zara. Horrek, beti –ez noa “ahalegina” esaten–, egiazko pasioa esan nahi du, hitzaren adierarik jatorrenean. Egiten ari zaren horrek apasionatu egiten zaitu. Bestela, hobe duzu utzi.

“Apasionatu egiten zaitu”. Obsesionatzen zaitu?

Bai, hori ere hor dago, lehenengoan asmatzen ez baduzu, batik bat! Edo bigarrenean, edo hirugarrenean asmatzen ez baduzu, mailu-kolpea bezain gogaikarria izan liteke. Hortxe eulia burrunban! Zer esaten zuen, bada, harako pentsalariak? Musikagileak lezakeen tresnarik baliagarriena paper saskia zuela. Horrela da. Badira musikagile batzuk lana erraz egiten dutenak. Badira beste batzuk nekez ari izan direnak. Schubert batek, esaterako, mila obra baino gehiago egin zituen hogeita hamaika urtean. Ezinezkoa dirudi, estatistikoki ere, baina egin zituen! Ikusi egin beharko genuke egin zituen lieder guztiak, arratsalde batean hiru, eta lau eta bost ere, egingo baitzituen, hau da, obra laburrak, baina adierazkortasun handikoak. Jakina, hiru-lau minutuko liederrak egin ordez, Jainkoen Azkena bezalako opera egiten baduzu, askoz ere denbora gehiago behar duzu, inondik ere! Musikagile batzuek beste batzuek baino askoz errazago idazten dute, bai, baina zer zuten helburu ikusi behar.

Sortzen ari zarela, gogoan duzu entzulea? Harako txirulari hark bezala, zure atzetik nahiko zenuke publikoa ibilarazi?

Ez, ez dut horrelakorik pentsatzen. Nik eskaintza egiten diot, eta nahi duena etorriko da nire atzetik. Eta ahal duena. “Ahal duena” esateak ez du, nahitaez, prestakuntza esan nahi, entzuteko aukera izatea baizik. Deskuiduan orkestra osoarentzako obra idazten badut, edo piano solista batentzat, edo gisakoren bat, badakit herri txiki galdu batean bizi den hari nekez iritsiko zaiola nire musika. Onenean, telebistaz ematen badute. Aukera handirik ez du izango. Baina gaiok ez daude nire eskura. Boterean daudenek erabakitzen dute hori, eta jendeari ematen zaion hezkuntza, eta boterea, badakigu, beti egon da, eta orain inoiz baino gehiago, diruari lotuta. Eta diruaren inguruan dagoen espekulazio guztiaren saltsa-maltsan –oraingo egoera hau ikusi besterik ez dago–, zer egin lezake artistak? Ezer ez. Artista ez da espekulazio horretan sartzen, artista –guztiok bezala– biktima hutsa da, ez dauka botere mundu horretan sarbiderik. Eta sarbiderik balu, sartuko balitz, desagertu egingo litzateke, artista izateari utziko lioke. Sorkuntza artistikoaren kontrako aktibitatea da boterea. Oraingo gizartea, haren aginte organoak, sorkuntza artistikoaren antipodetan ez ezik, sorkuntza beraren antipodetan daude. Ezina da hori eta pentsamendu librea uztartzea. Ez dago modurik.

Nortasun Agiria: Luis de Pablo

(Bilbo, 1930). Nazioarte mailako ospea duen musikagilea, irakasle, eta irakasleen irakasle. Abangoardia du lan arlo, bide berriak arakatzen eman du bizia, nekaezin. Genero guztiak landu ditu, orkestra eta kamera musikak batean, opera bestean… berritzaile beti. Ezin konta ahala obra ditu argitaratuak, eta hamaika sari, merezimendu eta izendapen jasotakoa da. Madrilen bizi da, baina Donostian eman ohi ditu udak, bertakoa baitu emaztea, Marta Cardenas artista.

Profeta

“Uste dut, egun, gizarteak halako botere mekanika batzuk baliatzen dituela, pentsalarien material ona bide bazterrean botata uzteko. Material horrek baduke balio operatiborik, baina ezin dizut esan, ez bainaiz profeta. Esaten ari naiz, egun dagoen sorkuntza artistikoak, eta balizko pentsamenduak, ondorioren bat izango dutela. Zein? Ez dakit. Behin baino gehiagotan gertatu da historian zehar. Horra kristautasuna. Hamahiru lagunek ereindako haziak zenbat denbora behar izan zuen, bada, uzta eman orduko? Noiz hil zen, bada, Karlos Marx? Noiz eman zuen fruitu haren dotrinak? Horra Goia. Bizi-bizirik dago oraindik, bizi zen garaian ez bezala… Beethoven, berdin”.
 

Azken hitza: krisia

“Ez omen da inoiz horrelako krisirik izan! Faborez! Egin dezagun kontu elkarrizketa hau 1936ko uztailaren 15ean dugula. Handik hiru egunera, Gerra Zibila Espainian. Handik hiru urtera, Bigarren Mundu Gerra. Oraingo krisia haur-jolasa da ordukoarekin konparatuta!”

Kanal honetan artxibatua: Musika

Musika kanaletik interesatuko zaizu...
2016-12-04 | Julen Leuza
Berri Txarraken kontzertuaren kritika
Bueltak

Deitu didate esanez, ordu erdi barru hasiko den Berri Txarraken kontzerturako sarrera bat soberan dutela. Iruñean joko zutela jakin nuenean dagoeneko sarrera guztiak agortuak ziren, eta hau harrotasun zentzugabez aipatzen nuela gogoratzen dudan bitartean janzten hasi naiz, sarrerari baietza eman eta gero. Berri Txarrak ikustera noa. Iruñeko Zentral aretoan eskainitako emanaldia, azaroaren 3an, ostegunez.


Harrera hotza

Egia esan, denboraldi honetako bigarren produkzioa ez da izan ikusi eta entzundako onenetako bat, baina publikoaren harrera hotza bai izan dela sorpresa, niretzat behintzat. Txalo gutxi, oso gutxi, ia-ia denborarik ez abeslari eta artista guztiek agur esateko, bat-batean oihala beheraka… Esan bezala, ez zen saio ona

...

2016-12-02 | Kanaldude.tv
Ez addioik
MULTIMEDIA - dokumentala

Aitzol Lasa Letona eta Patrick Larralde zuzenduriko dokumentala da. 2015-2016 ikasturtean Garazi-Baigorriko Iparralai musika eskolako trikitixa saileko ikasle eta irakasleek talde dinamika berri bat abiatu zuten: triki tailerra. 13-18 urteko musikariek, taldearen proiektua aurkeztu eta 9 kantuko diskoa nola sortu zuten

...

2016-11-27 | Iker Barandiaran
Đabardurak

Estricalla taldeak seigarren lana du honakoa. El Corazón del Sapo eta gerora Kuraia eta Matxura taldeetan aritutako Fer Apoak Kantabriako Kloakao taldeko kideekin egindako apustuak irmo jarraitzen du, ezbairik gabe; eta ez dago etenik, ezin da egon etsaiak dirauen bitartean.

Euskal Herriko eta, oro har,

...

2016-11-20 | Joxi Ubeda
Bidaiak

I. O. (Iparrorratza) zigiluak argitaratu duen disko berri hau lan bikoitz baten lehen zatia da. “Egiazko jostura lan bat”, egileen hitzetan.
Doinuetan, kanpora egindako bidaiak suma daitezke, 70eko hamarkadako zenbait musika joeraren ukituak: euskalduna (Itoiz), anglosaxoia (King Crimson) edota brasildarra...


Hamahiru rapero "terrorismoa goraipatzeagatik" inputatu ditu Espainiako Auzitegi Nazionalak

Hamahiru rap kantariek uko egin zioten azaroaren 17an Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzeari. Eginiko abestien letrengatik deituak zeuden, Directak zabaldu duenez. Raperoak La Insurgencia musika kolektiboko kideak dira eta Youtube eta Facebook bidez zabaltzen dituzte euren lanak. Carmen Lamela epailea ari da hauek ikertzen, Altsasuko atxiloketak agindu dituen epaile bera.


2016-11-14 | Badok ataria
Willis Drummond: Jaiotza berri baten kronika
MULTIMEDIA - erreportajea

Willis Drummond taldeak Tabula rasa lan berriaren osatze prozesuaren eta taldearen egungo egoeraren berri ematen du, besteak beste, BADOK atariak eta Hiru Damatxo Ideia Faktoriak elkarlanean ondutako bideo elkarrizketak.


Magikoa

Bilbao Arte Portua zikloak kalitatearen aldeko apustu garbia egin du, zalantzarik gabe. Halaxe frogatuta geratu zen bigarren emanaldian, non Vladimir Spivakovek eta Moscow Virtuosi, berak sortutako taldeak, txundituta utzi zituzten entzuleak. Alde negatiboan aipatu behar da, berriz ere, oso jende gutxi zegoela Euskalduna

...

2016-11-08 | Lander Arbelaitz
"Elkarbizitza gezurra da" aldarrikatuko dute Donostian Mozal Legearen isunei erantzuteko festan

Europako Kultur Hiriburutzaren aurkako Donostia Saldu eta Suntsitu kolektiboak, Letaman gaztetxeak eta hainbat musika taldek festa antolatu dute azaroaren 19an, Intxaurrondoko gaztetxean bertan. Jakinarazi dutenez, Mozal Legearen ondorioz, hirian 7.000 eurotik gorako isunak ezarri dizkie administrazioak herri mugimenduetako kidee, eta festan ateratako dirua kolektibo hauentzat izango da. “Elkarbizitza gezurra da!” oihu egingo dute, beren hitzetan, “elkarbizitza gezurra da, menderatuen errealitateak ezkutatzeko erabiltzen denean”.


Joseba Tapia eta Besamotzak
Berrasmatzea, berrarmatzea

Antton Aranburu eta Bikiak eta Joseba Tapia eta Besamotzak taldeek urriaren 6an, Gasteizko Gaztetxean Muinoko Hotsak egitasmoaren barruan eskainitako emanaldia. Joseba Tapia eta Besamotzak taldearen hurrengo emanaldia azaroaren 18an izango da, Donostiako Bukowskin, Info7 irratiaren 10. urteurreneko festan.


2016-11-06 | Reyes Ilintxeta
Angel Mariezkurrena, kantu bazkari antolatzailea
"Ez du inporta besteen aurrean zirrara sentitzen baduzu, hori du ona kanta zaharrak"

Angel Mariezkurrenak antolatutako kanta zaharren bazkariak bidaia musikal, gastronomiko eta emozionalak dira. Hori lortzeko kanta zaharrak txirikordatu egiten ditu joaldun, musikari, dantzari eta hamaika sorpresarekin, orkestra zuzendari trebearen moduan. 


2016-11-06 | Iker Barandiaran
Belarrak beti egiten du aurrera

Haztearen izerdia
BELARMIÑAK
Bonberenea Ekintzak, 2016

Barrena behar da, handia, gaur egungo albistegiak ikusteko zein egunkariak irakurtzeko; eta oro har egunero kalera irten eta herritar askok bizi dugunaren aurrean bidea jarraitzeko. Urdaila ere arriskuan jarriko dugu ziur eguneroko erritmo zoro honen

...

Sara Hebe
"Musikak ez du iraultzarik egingo, baina iraultzen bidelagun izatea dagokigu musikarioi"

Joan den udan egindako Europako Biran ezagutu genuen Sara Hebe rapeatzaile patagoniarra, zenbait adituren arabera Argentinako rapeatzaile onena dena. Berandu baino lehen Euskal Herrira itzuliko zela agindu zuen eta bere hitza betez, Gasteizko Gaztetxean eta Bilboko Hikateneoan ikusi ahal izan dugu azken asteotan. Chubut probintzian jaioa, begi berde argiak berau populatu zuten galestarrenak dituela dio; Mediterraneoko arbasoena berriz, azal beltzarana. Erresistentzia lurralde bezala deskribatzen duen hegoalde horri zor dio bere mundu ikuskera eta “bere testua”. Elkarrizketa egiteko proposamena luzatu eta agudo heldu dio gonbidapenari: “Galdetua izatea luxu bat da, erantzunen inguruan pentsatzeko aukera eskaintzen baitizu”. Musikaz eta musika ez denaz, galdetu diogu beraz.


2016-10-30 | Joxi Ubeda
Musika pasteltxo gozoak

Tolosako Bonberenea etxean 2012 eta 2015 urteen artean izandako hainbat kontzertutako grabazioak biltzen dira Eclair izenburua duen DVD bilduman. Talde hauek ikus daitezke Bonberenean jendaurrean jotzen: Anestesia, Estricalla, Manolo Kabezabolo, No More Lies, Betunizer, Bullet Proof Lovers, Capsula, Atom Rhumba, Belako, El

...

Kortxoenearen aldeko jaialdia ospatuko da ostiralean Donostian

Kortxoeneako hustearen ondoren iritsi diren isunei aurre egiteko jaialdia antolatu dute Donostian. Urriaren 28an, ostirala, ospatuko da Doka antzokian, 20:30etatik aurrera.


Zapore ona

Asmatu dute Euskadiko Orkestrakoek denboraldi honetako lehenengo saioarekin. Lortu dutena nahiko zaila da. Arrakasta seguruko obra bat eskaini eta honekin batera musika garaikidea sartzea, berezitasun batekin: esango nuke ia-ia interesgarriagoak suertatu zirela obra berriak egitarauaren izarra baino.

Sorpresa atsegina

...

Maite Larburu
"Neighbor taldearekin, basoan sartu naiz, jakin gabe, eta ez dakit ondo nondik aterako naizen"

Kontzertu batean berez atera zitzaion irrintzi bati esker ezagutu nuen Maite Larburu, Asier Altunaren Zela Trovke (2013) film laburrean. Neighborren zuzeneko dibertigarriak eta soinu liluragarria etorri ziren gero. Bigarren diskoa kaleratu berri duten honetan, gehiago ezagutu nahi izan dut Larburu bera eta antzinako musika, musikari freelancearen baldintzak; hangoa eta hemengoa, atzerria eta itzulera.


2016-10-23 | Dabi Piedra
Ahots gozoaren indarra

Izarok eta bere bandako kideek irailaren 23an emandako kontzertua, Bilboko Kafe Antzokian. Om diskoa aurkezteko birako lehenengoa.


2016-10-16 | Iker Barandiaran
Diskoa
Geruzen gainetik piztia

Izen bera duen lagun on bat badut ere, ez zait berez erakargarria egiten ekintza-gunea Donostian duen talde honen izena, baina taldekideek izango dute horretarako arrazoirik eta, zer arraio!, beste askotan bezala ohituko gara seguru. Gainera, badirudi talde hau luzerako etorri dela; izan ere, hasierako pausoak irmo ematen

...

2016-10-14 | ARGIA
Kontzertu bikoitza Info7 irratiaren 10. urteurrena ospatzeko

10 urte bete ditu Info7 irratiak. Urriaren 14an Donostiako Garoa liburu dendan Morau, Izaro eta La Chula Potraren kontzertuak antolatu dituzte. 18:00etan hasiko da. Azaroaren 18an Bukowskin Joseba Tapiaren proiektu berria ezagutzeko aukera emango dute: Tapia eta besamotzak.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude