Alberto ladron Arana

"Ez dut ezer orijinalik esan nahi, ahalik eta kalitate handieneko zer edo zer entretenigarria, baizik"

  • Piztiaren Begiak, Alberto Ladron Aranaren azken thrilerra kalean da. Giro frenetikoa, nortasun nahasteak eta mozorro festa ez dira falta eleberrian. Suspensearen hariak mugitzen badakiela erakutsi du beste behin Iruñeko egileak, bere lanik onena kontsideratzen duen obra honetan.

Iratxe Esnaola
2012ko urriak 28
"Nire lanekin kritiko agertu ohi naiz argitaratu eta zenbait hilabetera berrirakurtzean. Baina oraingoarekin, oraingoz, pozik nago".

Hiru ahots narratibo hiru gizonen barrunbeak erakusten. Xabier Betelu ETA kide ohia, kartzelatik atera berri, hilobi bat profanatzen ari da.

Dasilva enpresariak, Iruñeko Brigada Antiterroristan aritua, sekretu zaharrak ate joka ditu. Jonek, familia istripu latz batean galdu zuen langabetuak, eskutitz bitxi bat jaso du. Osagai nagusiokin osatu du egileak bere seigarren eleberria, Xake Mate (2002), Eguzki beltzaren sekretua (2004), Arotzaren eskuak (2006), Ahaztuen mendekua (2009) eta Zer barkaturik ez (2011) lanen ostean. Albertoladron.com webgunean egileak booktrailer bat apailatu du eleberria promozionatzeko eta irakurleak erakartzeko. Gu erakarri gaitu Nafarroako Unibertsitate Publikoraino, trama garatzen den Iruñea bertaraino. Bere konpainiaren xarmapean ikastetxeko iraganbideak, bat-batean, thriller berri baterako eszena egokiak otutzen zaizkigu.

Pertsonaietako bat ETA kide ohia da, eta bestea, Iruñeko Brigada Antiterroristan aritua. Irakurketa politikotik eutsi ohi zaie usu bi gaioi. Zuk thrilerrera ekarri dituzu...

Eleberri beltzak idazten dituztenek euren liburuak baliatzen dituzte tokiko gatazkez hitz egiteko. Irlandan IRA hartuko dute aipagai, Amerikako Estatu Batuetan, aldiz, beltzen bazterkeria. Pil-pilean dauden gaiek protagonismoa hartzen dute, beraz. Borroka armatuarekin loturiko argumentua egin nahi nuen nik. Egoerak errazten du gaiaz jardutea, eta bakoitzak bere bertsioa eman nahi duen garaiotan, nik neurea eskaini nahi izan dut, nahiz nobelan lerro artean doan, eta ez nabarmen.

Iraganaren ezagupenak eta berrirakurketak berebiziko garrantzia du zure lanetan.

Halaxe da. Orain arte iragan urrutikoa baliatu izan dut, zela Gerra Zibila, zela Bigarren Mundu Gerra. Oraingoan, baina, gure garaian dago girotua drama nagusia eta hamaika urte besterik ez dut egin atzera, iraganeko istorioaren bila. Hurbiltasun honek aukera eman dit iraganetik orainera datorrenari arreta zerk pizten dion erakusteko. Esate batera, Xabierrek hainbat urte espetxean eman ditu. Bada, niri, Iruñera itzultzean nolako hiria aurkitzen zuen islatzea interesatzen zitzaidan.

Securcom enpresa da Dasilvaren lantokia. Stieg Larssonen trilogia ezagunean Lisbeth Salanderrek lantokitzat duen segurtasun enpresa gogorarazi dit.

Egia esan, Larsson ez dut bereziki atsegin, Eskandinabiako eleberrien oso zalea naizen arren. Hennin Mankeell eta bere Wallander inspektorea gustuko ditut. Estatu Batuetako eleberri beltza, berriz, nahiko arrotza zait. Oso bortitza da, denek armak baitaramatzate gauza normala balitz bezala. Europako eleberrietan bada indarkeria, noski, baina ez hain muturrekoa, eta gainera, deskribatzen dituzten gizarte giroak hurbilagokoak zaizkit. Beraz, bai, ziurrenik horren denaren isla nabariko da nire eleberrietan.

Amaiera harrigarriak izan ohi dira zureak. Pausoz pauso zaintzen dituzu detaileak eta suspensea mantendu. Plan jakin batetik abiatzen zara. Ez zara aspertzen gero bidean?

Nobelaren puntu nagusiak aldez aurretik pentsatuak izaten ditut, baina idatzi ahala eta ideiak bururatu ahala, argumentua aldatu behar izaten da, askotan. Kasu honetan nahiko goiz bururatu zitzaidan amaierako aldaketa eta argumentua harantz bideratu ahal izan nuen.

Ondo bideratu ere. Xabierrek amaieran ematen digun ezustea ez da nolanahikoa…

Irakurleak ez du ikusten irakurtzen ari dena, zineman gertatzen denaren kontra, eta hortxe dago koska. Tranparik ez diot egin irakurleari. Engainatu bai, baina gezurrik esan gabe. Karta guztiak mahai gainean dauzkazu, nahiz partida osoa ulertzeko modurik ez izan.

Goazen zure hastapenetara. Euskaraz ikasten eta idazten hasi zinenean ohartu zinen euskaraz apenas zela zientzia fikziorik, fantasiarik, thrillerrik. Aspertu egiten zinen.

Jende askori gertatu zitzaion 1980 eta 1990eko hamarkadetan. Bai euskal literaturak eta bai garaiko itzulpenek aspertzen ninduten. Ez zen nobela beltzik euskaraz, ez fantasiazko narraziorik, bertako idazleak beste tradizio batetik zetozelako, edo. Hasieran, gogoz kontra irakurtzen nuen euskal literatura, euskara ikasteko eta ondo idatzi ahal izateko, eta ez irakurtzearen plazer hutsez.

Badakit ez duzula hutsunerik bete nahi euskal literaturan, baina zure liburuen salmentek zerbait betetzen duzula diote.

Irakurle askok esan izan dit: “Bazen ordua halako zerbait azal zedin!”. Orain ari dira argitaratzen beste nobela beltz batzuk eta ziur naiz aurrerantzean gehiago izango direla. Mota honetako liburuek beste hizkuntzetan zer harrera duten ikusi besterik ez dago. Euskara normalizatu ahala, euskal literatura ere normalduko da.

Adi zerrendari: mendeku-gosea, zelata, xantaia, tortura, gezurrak, erailketak, hildakoak. Alderdi ilunik gabe eleberri beltzik idatz daiteke?

Nik baino ahalmen handiagoa dutenek, beharbada, egin ahalko dute! Ni oso klasikoa naiz, ordea. Ez dut ezer orijinalik egin nahi, ahalik eta kalitate handiena izango duen zer edo zer entretenigarria, baizik. Ez naiz jenioa. Liburu onak egitea dut xede, ez besterik.

Eta ona atera al da azken hau?

Nire eleberririk onena iruditzen zait eta irakurleen mezuak ere positiboak izan dira. Pentsa, iraileko liburu salduena izan da! Nire lanekin kritiko agertu ohi naiz argitaratu eta zenbait hilabetera berrirakurtzean. Baina oraingoarekin, oraingoz, pozik nago.

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  Durangoko Azoka

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
Sortzaile ahantziari omen

Ekainaren 11n, Alduden,  Marijane Minaberri idazle eta sortzaile bankarrari omenaldia egin zioten Adur Euskara Elkarteak eta Sareinak taldeak.


Marijane Minaberri, sortzaile ahantziari omen

Ekainaren 11n, Alduden,  Marijane Minaberri idazle eta sortzaile bankarrari omenaldia egin zioten Adur Euskara Elkarteak eta Sareinak taldeak.


2017-06-13 | Kanaldude.tv
Marijane Minaberri: lekukoak oroitzen
MULTIMEDIA - erreportajea

Igande huntan, Baigorriko ibarreko Adur elkarteak eta hego aldean literatura sailean ari den Sareinak omenaldi bat antolatu dute Marijane Minaberri Bankan sortu idazleari. Aldudeko zinegela berrituan, kantu eta lekukotasun batzuen artean hedatua izan da Kanaldudek egin bideoa "Marijane Minaberri: lekukoak oroitzen" titulupean, Itxaro Borda, Xipri Arbelbide eta Luzien Etxezaharreta idazleek baita Aines Dufau Ikas euskal pedagogia zentroko zuzendariak beren lekukotasunak ekarri dituzte... [+]


2017-06-04 | Itxaro Borda
Zazpi zaldi deukodaz

Ez da beti gozoa izan Euskal Herrira itzultzea andere edo gizon arrotz batekin. Askotan erbestea sari, eta bakarretan tragedia. Hilotz anitz kausitzen da euskal kantuen eremuan, odola, beldurra eta heriotzaren epika. Hiru Truku talde akustikoak –Ruper Ordorika, Joseba Tapia, Bixente Martinez– 1994an plazaratu zuen Frantziako Anderea baladaren bertsio modernoa, eredu horretan kokatzen da bete-betean.


2017-06-02 | ARGIA
Marijane Minaberri idazlea omenduko dute Alduden

Otsailaren 23an hil zen 90 urterekin Minaberri sortzaile eta hezitzaile bankarra. Sareinak taldeak eta Adur euskara elkarteak eskainiko diote omenaldia ekainaren 11n.


"Errazago identifikatzen gara miseriarekin istorio alai-alaiekin baino"

Ana Malagonek bi profil ditu Twitterren, baina, beraren esanetan, ez dira bi pertsona ezberdin, hizkuntza dute irizpide. Batean, ingelesez eta gaztelaniaz idazten du, euskaraz bestean: “Gauza globaltzat jotzen dugu internet, baina badirudi euskal txiosfera eta Madrilgoa aparteko mundutan bizi direla”. Gaiarekin ere badu zerikusirik: oro har, erdaretan gehiago idazten du lanaz; literatura, ordea, euskaraz egiten du. Ana Malagonen alderdi bi horiei (eta beste hainbati) erreparatu... [+]


2017-05-18 | Erran .eus
Ernesto Pratek 'Telleria eta gero, zer?' liburu berria aurkeztu du

Ernesto Prat Urzainik Telleria eta gero, zer? aurkeztu du maiatzaren 17an Elkar argitaletxearen eskutik, bere hirugarren eleberria.


2017-05-05 | Hiru Damatxo
Isla hadi (2017ko Literaturia)
MULTIMEDIA - film laburra

Maiatzaren 25etik 28ra ospatuko da aurtengo Literaturia. Euskal literatura sustatzeko helburua du, eta hiru printzipiotan oinarritzen da: literatura da ardatza, euskaraz sortua edo euskarara ekarria, eta herritik eta herrirako egina.  Emanaldiak, azoka, liburu-aurkezpenak, haurren gunea, itzulpen-tailerra, erakusketa antolatuko dituzte Zarautzen.


2017-05-04 | Anartz Bilbao
Literaturia, gure isla da

Zarautzek hirugarren urtez jasoko du Literaturia, udaberriko letren jaialdia, maiatzaren 25etik 28ra.


"Desira ez da bakarrik nor maitatu, desira da zelako bizitza eta herria nahi dugun"

Sarri aditu dugu: denbora pasa behar dela, zenbait egoerari lasai begiratzeko. Distantziak ere lagun dezake: zenbait margo ez dira ondo ikusten, hurbilegi ipiniz gero. Urruntasun eta arnas bila joan zen Ibai Atutxa literatur ikertzailea Euskal Herritik kanpora: handik hona begira jarraitu du hala ere, pantailaren bitartez. Bilbora bueltatu berritan hitz egin dugu harekin: erresistentziaz, gentrifikazioaz eta desiraz.


ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude