Noiz erasoko dion Israelek Irani? Duela bi urte

  • Zuzeneko erasorik ez da gertatu oraino, azken urteotan behin eta berriro iragarritakoa gezurtatuz. Aldiz, AEBak eta Israel gerra sekretuan ari dira Iranen kontra, uranioa aberasteko programetan buru diren zientzialarien hilketak lekuko. Gerra ez da osorik lehertzen baina bakerako edozein urrats deusetan geratzen da nahasmenean korapilatuta.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2012ko otsailak 12
The Foundry guneari hartutako argazkian, ama-semeak Teherango karrika batean Irango armadak dauzkan misilen kopia baten aurrean pasatzen; atzean ageri da Irango buruzagi gorena den Ali Khamenei aiatolaren erretratua. Aditu batzuen ustez, Iranen kontra AEBek eta Israelek, bakarka zein elkarrekin, ageriko eraso militarrik orain arte egin ez badute, emaitza onak baino gehiago txarrak aterako dituzten beldur direlako da: Teherango armadak Ormuzeko itsasoa blokatu lezake petrolio trafikoa paralizatuz, herritarren sentimendu nazionalistak gogortuko lituzkete, arma nuklearrak eskuratzeko erabakia sendotuko. Horregatik, ezkerretik AEBek eta Europak Iranen ekonomia ito nahi dute honen petrolio esportazioak oztopatuz, eta aldi berean eskubitik Israel ezkutuko erasoak burutzen ari da Iran barruan bertan Jundallah bezalako taldeak erabiliz.

Mostafa Ahmadi Roshan 32 urteko gaztea bosgarrena izan da 2007tik gerra zikinean hil dituzten zientzialarien zerrendan. Seigarren bat doi-doi atera zen bizirik, atean lapa-bonba ipini ziotela oharturik ko-txetik salto eginda. Denak ziren Teherango Gobernuarentzako energia atomikoa garatzen ari diren ekipoetako buruak.

Nork hil dituen? AEBek zerikusirik ez dutela adierazi du Hillary Clintonek. Aldiz, Israelen erantzukizunaz, AEBen eta beste potentzia handien zerbitzu sekretuen lagun-tzarekin edo gabe, inork gutxik egiten du duda.

The New York Timesen idazten duen Scott Shane kazetariak Patrick Clawsonengana jo zuen galdezka; hau zuzendari da Washingtongo Institute for Near East Policy erakundean Iranez okupatzen den sailean, lobby israeldarrari loturik. “Sarritan galdetu didate –derantzu Clawsonek– ea noiz erasoko duen Israelek Iran. Eta nik diot: duela bi urte”.

Clawsonen eta Israelen aldeko beste batzuen ustez, sabotajeak eta hilketa selektiboak dira bide egokia, ezkutuko guduak alegia, eta ez airezko eraso nabarmenak. “Honelakoek erreakzio nazionalistak ekarriko lituzkete Iranen, erregimena sendotuz. Ezkutuko erasoekin, ordea, Irani ikusarazten zaio zein garesti aterako zaion arma nuklearrak eskuratzea”. Gerra martxan ote dago, beraz, eta irtenbide negoziatuen txanda bukaturik?

Le Monde Diplomatiquen Ekialde Hurbilaren jarraipen estua egiten duen Alain Greshen analisian, berehala eraso nahiko lukeen Israelekin lerratuta legoke Europar Batasuna, Nicolas Sarkozy buru: “Jarrera itxienean dago, elkarrizketa erraztu eta laguntzen saiatzeko ordez. Eta du hitz bat entzun nahi arma nuklearrik gabeko Ekialde Hurbilaz, horrek ekarri beharko lukeelako Israelek bonba atomikoari uko egitea”.

Barack Obama jarrera anbiguoagoan legoke. Horrela interpretatzen ditu Greshek buruzagi yankiek astetik astera egiten dituzten deklarazio kontraesankorrak: gaur diote Iranek badaukala bonba atomikoa, bihar ezetz... Isilpean Iranekin elkarrizketa hasi nahiko lukete. Zeharkako diplomazia horretan ulertzen du Greshek urtarrilean Ali Larijani Teherango parlamentuko presidenteak Turkiara egindako bidaia, non adierazi bai-tzuen mendebaldeko potentziekin negoziatu nahi dutela.

Galdera orduan da: zientzialari irandarren hilketak Israelek bakarka burutu ditu? Hori eta gehiago iradoki du berrikitan Foreign Policy aldizkari ospetsuan Mark Perryk, CIAko agenteen hitzak bilduz. Alegia, Mossad Israelgo zerbitzu sekretua baliatu dela CIAko jendeaz bere estrategia aurrera ateratzeko.

Iran barruko gerra zikina israeldarrek bideratu dute bertako talde armatu bat erabiliz, Jundallah. Ez nahastu Mujahidin talde ezkertiarrarekin: Jundallahk Balutxistango suniten defentsa aldarrikatzen du. AEBek talde terroristatzat daukate eta diote Pakistanen duela babesa.

CIAko zenbait agentek salatu diote Mark Perryri Mossadek Jundallahko militanteekin izan dituen harremanetan CIAkotzat aurkeztu dituztela beren buruak. Washingtoneko buruek utzi egiten diete israeldarrei, baina CIAko kideak urduri-tzen dira false flag edo gezurrezko banderapean egindako operaziookin. Azkenean Mossadekoek egiten dituzte txarkeriak eta etsaiaren aurrean CIAkoak geratzen errudun.

Akordatzen 1988 hartaz?

Egunkarietan nazioarteko atala arretaz irakurtzen duen herritarrak motiboak ditu kezkatuta egoteko, Iranen eta Mendebaldeko poten-tzien arteko tentsioa noraino heldu den ikusita. Zer gertatu behar du Pakistandik hasita Libanorainoko eskualde zabalean, agian etxe atarian daukagun Marokoraino, Iran bonbaz erasotzen badute?

Hala ere, korapiloak askaezinen dirudienean konponbiderako hari-muturra harrapatzeko itxaropenez dihardute lanean batzuek. Horietakoa da Paul Rogers, Bradfordeko unibertsitatean Bake Ikasketen Saileko irakasle denak, Oxford Research Groupeko kide.
Rogersek Open Democracy gunean plazaratu du The Iran complex: why history matters. Saiatzen da nuklearraren aldeko Iranek egin hautuaren sustraiak aztertzen, horiek ulertzeak gerra saihesten lagundu dezakeelakoan. Hona Rogersen argudioak.

Israelgo askok eta AEBetako belatzek berehala nahiko liokete eraso Iranek dauzkan instalazio nuklearrei. Obama ahultzat daukate, ez erasotzeaz gain Irani baimentzen diolako Iraken gero eta indar handiagoa hartzea. Baina horiek guztiak ez dira ohartzen, Rogerrentzako, Iranen nuklearraren aldeko parioa ez dela agintarien kontua soilik.

Lau mila urtez Persiak bere kultur independentzia atxiki du. Iraniar askorentzako gaur 80 milioi biztanle dituen herrialdea munduko zibilizazioaren erdigunea izan da. Europarrek ez zituzten inoiz kolonizatu. XX. mendearekin modernizatzeko bideari ekin zioten, baina atzerritarrek oztopatu zieten: 1925ean Reza Shah Pahlavi enperadorea ezarri zieten britainiar eta amerikarrek; 1953an MI6 eta CIAk hondoratu zuten Mohammad Mossadegh, petrolioa kontrolatu nahi zuelako.

“Sentimendu hauek berotu zuten 1978-79ko iraultza. Historiaren ondorioz, Iranen kultura politikoan nahasten dira auto-konfiantza eta segurtasun falta. (...) Herrialdeak nuklear zibilean egin apustua modernitate ikur bihurtu da, eta ez dute erraz baztertuko, ezta Fukushima ondorengo giroan energia nuklearra atzeraka ikusita ere”.

Giro horretan garrantzia berezia dauka Guardia Iraultzaileak. Hau egon zen 1988-88 gerran Saddam Husseini aurre egin zion armadaren lehen lerroan. Gaur erakunde horren buruzagitzan daudenak gerran soldadu gazteak ziren eta orduko esperientziaz oroit dira.

1988ko martxo apirilean irandarrak gerra krudel hura irabazten ari zirenean, AEBk sartu ziren Saddam Iraki laguntzera. Bi gertakariok lekuko. Bata, Saddam Husseinek arma kimikoz eraso suen Kurdistango Halabja herria, 3.000 jende hilez; Reaganen administrazioak lortu zuen munduak garrantzia handiegia ez ematea. Eta bigarrena, tankeen gudua bukatzear zelarik, AEBen itsas armadak eraso zien Iranen ontzi urriei, hiru hondoratu eta petrolio plataforma pare bat suntsituz. Propina moduan, uda hartan USS Vincennes pakebotak Airbus iraniar bat lehertu zuen airean, 290 bidaiari hilez.

Bi hamarkada pasata, gertakizun horiek eragindako fidakaiztasuna ikusten du Rogersek Iranek AEBekin ezein negoziaketa mamitzeko oztopo nagusi: “Konfiantza eraikitzea derrigorrezkoa baita bakezko konpromiso baterako”.

Kanal hauetan artxibatua: Nazioartea  |  Nazioartea  |  Arma nuklearrak

Nazioartea kanaletik interesatuko zaizu...
2016-07-24 | Xuban Zubiria
Turismoak itoko du Venezia

“Itsasoak jango du Venezia” zenbat aldiz entzun ote dugun. Erresuma zaharrak badu itsasoa baino arazo handiagorik: XXI. mendeko neurrigabeko masa turismoa. Gaur egungo turismo eredu horrek Venezia eta bertako herritarren bizimodua kolokan jarri du.


Aritz Galarraga, irakaslea
"Ez nuen Euskal Herri txiki batean bizi nahi Bartzelonan"

ARGIAko kolaboratzaile fina Bartzelonatik Aritz Galarraga unibertsitate irakaslea. Hamaika ditu, gatz eta piper, parte hartzeak han eta hemen. Ongi etorri beraren kritika minak, beti eta gehienean errespetuz, ironiaz eta umorez eginak.


2016-07-24 | Xabier Letona
80 urte ondoren inpunitatea nagusi Espainian

Unean uneko indar harremanek finkatzen dute herrialde edo gizarte baten memoria, areago  gatazka bortitza edo gerra bat tartean dagoenean. Horrexegatik esaten da historia garaileek idazten dutela. Francoren 1936ko altxamendua eta harrez geroztik gaurdaino Espainian bizi izandakoa horren adierazgarri bat gehiago da. Leh

...

2016-07-24 | Xavier Aldekoa
Egarriari eta denborari aurre egin dion herria

Himba herriaren jatorrizko lurretan, Namibia eta Angola artean, azken 30 urteetako lehorterik larriena bizi dute. Beren kulturan errotuta dagoen usadioari jarraiki, zaharrenak egunero biltzen dira herrixka guztietako erdigunean dagoen sutondoan ura aurkitzeko lekurik onena zein den eztabaidatzeko. Ombentjiyane Kukandjuriak (argazkiko emakumea) lehortuta ez dauden putzuak bilatzeko gero eta urrunago joan behar du. “Nire seme-alaba eta ahuntzentzako behar beste ura lortzeko, egunean hirutan joan behar dut ur bila. Bakarrik uzteak beldurtzen nau, jakina. Arrisku asko daude hemen, baina ez dago beste konponbiderik”, dio.


Eskubideei kolpea Turkian, hiru hilabeterako salbuespen egoerarekin

Erabakiak botere absolutua emango dio Erdogan presidenteari. Funtzionario publikoen aurkako sorgin ehizak dirauen bitartean, kurduak bonbardatzeari ekin dio armadak.


PPk kontrolatuko du Espainiako Kongresuko mahaia, aurreikusi gabeko babesarekin

Ciudadanosekin zuen akordioarekin lortutako 169 bozkei jatorria argitu gabeko beste hamar gehitu zaizkie. PSOE eta Unidos Podemosen arabera, nazionalistenak dira: EAJk ukatu egin du hori.


2016-07-19 | Jon Torner Zabala
Armen erabilerari buruzko eztabaidaren erdian, kirolariek pistolak opari

CrossFit Games txapelketako irabazleek Glock enpresa babeslearen suzko pistola bat jasoko dute opari, antolatzaileek Facebook bidez jakinarazi dutenez.


Irlandak "bateratze erreferenduma ikus dezake", Micheįl Martinen arabera

Fianna Fail alderdiko buruak dio Ipar Irlandako gehiengoak EBn jarraitzearen alde egin izana lurraldearentzat “definitzeko momentua” izan daitekeela.


Turkiako estatu kolpeari erantzuna: 6.000 atxilotutik gora

Porrot egindako kolpearekin harremana izatea leporatuta atxilotu dituzte, militarrak gehienak. Horrez gain, 2.745 epaile eta fiskal kargugabetu dituzte.


Politika berria? Telesailetakoa

Fikziozkoak diruditen politikariekin aspertuta zaude, baina biak bananduta, fikzioa eta politika, atsegin dituzu? Zorionekoa zu, azkenaldian telesail politikoen loraldi txiki bat bizitzen ari baikara. Euskal Herrian tradizio txikia du generoak, baina gaiak pizten dituen pasioak kontuan izanda, akaso atzerriko ereduek emango dute pistaren bat une honetan fikzioz umezurtz dagoen Euskal Telebistan zerbait berria sortzeko.


2016-07-17 | Asier Blas
Ezkerra jokoz kanpo "Brexit"-ean

Katalunian CUPek Erresuma Batua (UK) Europar Batasunetik (EB) irtetea babestu zuen bitartean, Ezker abertzalea Brexitaren aurka agertu zen. Espainia erreformatzea ezinezkoa dela diotenek Europar Batasuna erreformatu daitekeela errepikatzen dute. Arraroa. Espainia zaila bada erreformatzea, askoz ere zailagoa da EB erreala er

...

2016-07-17 | David Julią
Irtenbiderik gabe

Oso kritikatua izan da Europar Batasunaren eta Turkiaren arteko akordioa. Horren ostean, Grezian milaka lagun ez aurrera, ez atzera harrapatuta daude. Horietako bat da 25 urteko Abdullah Alkem siriarra.


Sulem Estrada, Mexikoko irakasle eta sindikalista
"Irakasleak beti izan dira indar sozial garrantzitsua Mexikon"

Ayotzinapako landa-eskolako 43 ikasle desagertu ziren 2014an, poliziarekin izandako liskar bortitzen ostean. Kapitulu berri bat bizi dute orain Mexikon: hezkuntza publikoaren alde Oaxaca eta Chiapasen egindako mobilizazioei, odolarekin erantzun die Gobernuak. 12 hildako guztira. Sulem Estrada Mexiko DF-ko irakasle, sindikalista eta militantearengana jo dugu.


2016-07-17 | Jabi Zabala
Amy Goodman, Democracy Now!
"Boterearentzat baino, botereaz ariko diren hedabideak behar ditugu"

Hogei urte bete berri ditu Democracy Now! telebista albistegiak. Irrati saio moduan hasi zen, 1996ko AEBetako hauteskunde kanpainan, eta aurten, beste kanpaina baten erdian gaude, 20 urte horiek laburbiltzen dituen liburua argitaratu berri dute. Amy Goodman aurkezle eta editorearekin izan gara, bere saioaz, hedabideen panoramaz eta hauteskunde kanpainaz mintzatzen.


Greziara abiatu dira 121 euskal herritar, errefuxiatu eta migranteen eskubideak defendatzeko

Lau egun igaroko dituzte Tesalonikan, No Borders ekimenaren baitan. “Giza eskubideak lohitzen ari diren migrazio politikekiko desobedientzia” aldarrikatu dute.


2016-07-15 | Gemma Calvet
Igandean, arratsaldeko bostetan
MULTIMEDIA - dokumentala

Ipar Irlandako bake prozesuaren inguruko dokumentala. TV3, ETB eta K2000-k elkarlanean sortutakoa, 2008n.

(Bideoak webguneetan txertatzeko ETBk eskaintzen duen kodeak batzuetan akatsa ematen du, arazorik izanez gero sakatu hemen filma ikusteko)

...

2016-07-15 | ARGIA
Erasoa Frantzian Errepublikaren egunean
Pertsona batek 84 pertsona hil ditu Nizan kamioiarekin harrapatuta

Gizonezko batek gidatutako kamioi batek 84 pertsona hil eta ehunka zauritu zituen ostegun gauean Nizan, Frantzian, bi kilometrotan zehar su-artifizialak ikusten ari zen jendea harrapatuz.


Herritarrez ez, bankuez errukitu da Europa

Klausula abusiboen bidez milaka herritarrei bankuek lapurturiko dirua bere osotasunean itzuli ala ez erabaki behar zuen Europar Batasuneko Justizia Auzitegiko abokatuak. Justizia egin baino, ordea, nahiago izan du bankuen aldeko erabaki politikoa eta praktikoa hartu (praktikoa batzuentzat, uler bedi).


Paraguai: 35 urte arteko zigorrak Curuguatyko hilketengatik epaitutako nekazariei

Marina Cueko lurrak okupatu zituztenen eta poliziaren arteko liskarrek 17 hildako eragin zituzten 2012an; poliziak ziren sei. Fiskaltzak haien heriotzak soilik ikertu ditu.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude