Noiz erasoko dion Israelek Irani? Duela bi urte

  • Zuzeneko erasorik ez da gertatu oraino, azken urteotan behin eta berriro iragarritakoa gezurtatuz. Aldiz, AEBak eta Israel gerra sekretuan ari dira Iranen kontra, uranioa aberasteko programetan buru diren zientzialarien hilketak lekuko. Gerra ez da osorik lehertzen baina bakerako edozein urrats deusetan geratzen da nahasmenean korapilatuta.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2012ko otsailaren 12a
The Foundry guneari hartutako argazkian, ama-semeak Teherango karrika batean Irango armadak dauzkan misilen kopia baten aurrean pasatzen; atzean ageri da Irango buruzagi gorena den Ali Khamenei aiatolaren erretratua. Aditu batzuen ustez, Iranen kontra AEBek eta Israelek, bakarka zein elkarrekin, ageriko eraso militarrik orain arte egin ez badute, emaitza onak baino gehiago txarrak aterako dituzten beldur direlako da: Teherango armadak Ormuzeko itsasoa blokatu lezake petrolio trafikoa paralizatuz, herritarren sentimendu nazionalistak gogortuko lituzkete, arma nuklearrak eskuratzeko erabakia sendotuko. Horregatik, ezkerretik AEBek eta Europak Iranen ekonomia ito nahi dute honen petrolio esportazioak oztopatuz, eta aldi berean eskubitik Israel ezkutuko erasoak burutzen ari da Iran barruan bertan Jundallah bezalako taldeak erabiliz.

Mostafa Ahmadi Roshan 32 urteko gaztea bosgarrena izan da 2007tik gerra zikinean hil dituzten zientzialarien zerrendan. Seigarren bat doi-doi atera zen bizirik, atean lapa-bonba ipini ziotela oharturik ko-txetik salto eginda. Denak ziren Teherango Gobernuarentzako energia atomikoa garatzen ari diren ekipoetako buruak.

Nork hil dituen? AEBek zerikusirik ez dutela adierazi du Hillary Clintonek. Aldiz, Israelen erantzukizunaz, AEBen eta beste potentzia handien zerbitzu sekretuen lagun-tzarekin edo gabe, inork gutxik egiten du duda.

The New York Timesen idazten duen Scott Shane kazetariak Patrick Clawsonengana jo zuen galdezka; hau zuzendari da Washingtongo Institute for Near East Policy erakundean Iranez okupatzen den sailean, lobby israeldarrari loturik. “Sarritan galdetu didate –derantzu Clawsonek– ea noiz erasoko duen Israelek Iran. Eta nik diot: duela bi urte”.

Clawsonen eta Israelen aldeko beste batzuen ustez, sabotajeak eta hilketa selektiboak dira bide egokia, ezkutuko guduak alegia, eta ez airezko eraso nabarmenak. “Honelakoek erreakzio nazionalistak ekarriko lituzkete Iranen, erregimena sendotuz. Ezkutuko erasoekin, ordea, Irani ikusarazten zaio zein garesti aterako zaion arma nuklearrak eskuratzea”. Gerra martxan ote dago, beraz, eta irtenbide negoziatuen txanda bukaturik?

Le Monde Diplomatiquen Ekialde Hurbilaren jarraipen estua egiten duen Alain Greshen analisian, berehala eraso nahiko lukeen Israelekin lerratuta legoke Europar Batasuna, Nicolas Sarkozy buru: “Jarrera itxienean dago, elkarrizketa erraztu eta laguntzen saiatzeko ordez. Eta du hitz bat entzun nahi arma nuklearrik gabeko Ekialde Hurbilaz, horrek ekarri beharko lukeelako Israelek bonba atomikoari uko egitea”.

Barack Obama jarrera anbiguoagoan legoke. Horrela interpretatzen ditu Greshek buruzagi yankiek astetik astera egiten dituzten deklarazio kontraesankorrak: gaur diote Iranek badaukala bonba atomikoa, bihar ezetz... Isilpean Iranekin elkarrizketa hasi nahiko lukete. Zeharkako diplomazia horretan ulertzen du Greshek urtarrilean Ali Larijani Teherango parlamentuko presidenteak Turkiara egindako bidaia, non adierazi bai-tzuen mendebaldeko potentziekin negoziatu nahi dutela.

Galdera orduan da: zientzialari irandarren hilketak Israelek bakarka burutu ditu? Hori eta gehiago iradoki du berrikitan Foreign Policy aldizkari ospetsuan Mark Perryk, CIAko agenteen hitzak bilduz. Alegia, Mossad Israelgo zerbitzu sekretua baliatu dela CIAko jendeaz bere estrategia aurrera ateratzeko.

Iran barruko gerra zikina israeldarrek bideratu dute bertako talde armatu bat erabiliz, Jundallah. Ez nahastu Mujahidin talde ezkertiarrarekin: Jundallahk Balutxistango suniten defentsa aldarrikatzen du. AEBek talde terroristatzat daukate eta diote Pakistanen duela babesa.

CIAko zenbait agentek salatu diote Mark Perryri Mossadek Jundallahko militanteekin izan dituen harremanetan CIAkotzat aurkeztu dituztela beren buruak. Washingtoneko buruek utzi egiten diete israeldarrei, baina CIAko kideak urduri-tzen dira false flag edo gezurrezko banderapean egindako operaziookin. Azkenean Mossadekoek egiten dituzte txarkeriak eta etsaiaren aurrean CIAkoak geratzen errudun.

Akordatzen 1988 hartaz?

Egunkarietan nazioarteko atala arretaz irakurtzen duen herritarrak motiboak ditu kezkatuta egoteko, Iranen eta Mendebaldeko poten-tzien arteko tentsioa noraino heldu den ikusita. Zer gertatu behar du Pakistandik hasita Libanorainoko eskualde zabalean, agian etxe atarian daukagun Marokoraino, Iran bonbaz erasotzen badute?

Hala ere, korapiloak askaezinen dirudienean konponbiderako hari-muturra harrapatzeko itxaropenez dihardute lanean batzuek. Horietakoa da Paul Rogers, Bradfordeko unibertsitatean Bake Ikasketen Saileko irakasle denak, Oxford Research Groupeko kide.
Rogersek Open Democracy gunean plazaratu du The Iran complex: why history matters. Saiatzen da nuklearraren aldeko Iranek egin hautuaren sustraiak aztertzen, horiek ulertzeak gerra saihesten lagundu dezakeelakoan. Hona Rogersen argudioak.

Israelgo askok eta AEBetako belatzek berehala nahiko liokete eraso Iranek dauzkan instalazio nuklearrei. Obama ahultzat daukate, ez erasotzeaz gain Irani baimentzen diolako Iraken gero eta indar handiagoa hartzea. Baina horiek guztiak ez dira ohartzen, Rogerrentzako, Iranen nuklearraren aldeko parioa ez dela agintarien kontua soilik.

Lau mila urtez Persiak bere kultur independentzia atxiki du. Iraniar askorentzako gaur 80 milioi biztanle dituen herrialdea munduko zibilizazioaren erdigunea izan da. Europarrek ez zituzten inoiz kolonizatu. XX. mendearekin modernizatzeko bideari ekin zioten, baina atzerritarrek oztopatu zieten: 1925ean Reza Shah Pahlavi enperadorea ezarri zieten britainiar eta amerikarrek; 1953an MI6 eta CIAk hondoratu zuten Mohammad Mossadegh, petrolioa kontrolatu nahi zuelako.

“Sentimendu hauek berotu zuten 1978-79ko iraultza. Historiaren ondorioz, Iranen kultura politikoan nahasten dira auto-konfiantza eta segurtasun falta. (...) Herrialdeak nuklear zibilean egin apustua modernitate ikur bihurtu da, eta ez dute erraz baztertuko, ezta Fukushima ondorengo giroan energia nuklearra atzeraka ikusita ere”.

Giro horretan garrantzia berezia dauka Guardia Iraultzaileak. Hau egon zen 1988-88 gerran Saddam Husseini aurre egin zion armadaren lehen lerroan. Gaur erakunde horren buruzagitzan daudenak gerran soldadu gazteak ziren eta orduko esperientziaz oroit dira.

1988ko martxo apirilean irandarrak gerra krudel hura irabazten ari zirenean, AEBk sartu ziren Saddam Iraki laguntzera. Bi gertakariok lekuko. Bata, Saddam Husseinek arma kimikoz eraso suen Kurdistango Halabja herria, 3.000 jende hilez; Reaganen administrazioak lortu zuen munduak garrantzia handiegia ez ematea. Eta bigarrena, tankeen gudua bukatzear zelarik, AEBen itsas armadak eraso zien Iranen ontzi urriei, hiru hondoratu eta petrolio plataforma pare bat suntsituz. Propina moduan, uda hartan USS Vincennes pakebotak Airbus iraniar bat lehertu zuen airean, 290 bidaiari hilez.

Bi hamarkada pasata, gertakizun horiek eragindako fidakaiztasuna ikusten du Rogersek Iranek AEBekin ezein negoziaketa mamitzeko oztopo nagusi: “Konfiantza eraikitzea derrigorrezkoa baita bakezko konpromiso baterako”.

Kanal hauetan artxibatua: Nazioartea  |  Nazioartea  |  Arma nuklearrak

Nazioartea kanaletik interesatuko zaizu...
Jordi Via, Bartzelonako Udaleko komisionatua
"Oinarritik antolatutako sarearekin soilik bultza daiteke ekonomia soziala erakundeetatik”

Ez da lan xamurra dozenaka urtean herri mugimenduetatik aldarrikatutakoa instituzioetatik defendatu eta sustatzea. Badaki zerbait hortaz guztiaz Bartzelonan harrera egin digun Jordi Viak. Urte luzez ekonomia sozial eraldatzailearen aitzindarietako bat izan ostean, Bartzelonako Garapen Agentziatik eragiteko ahaleginean ari da orain, udal gobernu berriak eman dion aukera baliatuta.


SNP alderdiak irabazi ditu Eskoziako bozak

Azken bi hauteskundeetako joerari jarraiki, SNP Eskoziako Alderdi Nazionalak irabazi ditu Eskoziako Parlamenturako hauteskundeak. 129 eserlekutatik 63 erdietsi ditu SNPk. Ez du gehiengo absoluturik lortu: bi eserleku falta izan zaizkio horretarako. %55,6koa izan da parte hartzea.


Txinak aske utziko du Tiananmengo protesten harira atxilotutako azken presoa

Dui Hua fundazioaren arabera, Miao Deshun da Tiananmengo protesten harira espetxean geratzen den bakarra. Milaka pertsonak hartu zituzten kaleak demokraziaren alde 1989an.


2016-05-04 | Hala Bedi
Refugees.tv: Idomeniko errefuxiatuen kanpalekuko egoera umorez salatzeko tresna

Hbi Greziako lagunek frogatu dutenez, Idomeniko errefuxiatuen kanpalekuan umoreak ere badu tokia: Refugees.tv telebista-kateko kideak dira horren adibide. Euren egoeraren berri ematen dute Internet bidez, botila zaharrez egindako kamerekin, eta edalontzi eta galtzerdiz egindako mikrofonoekin, kanpalekuan dituzten baliabide urrien erakusle.


Ipar Koreako kanpo harremanetarako idazkariak hitzaldia emango du Donostian

Alejandro Cao de Benós Ipar Koreako kanpo harremanetarako idazkariak hitzaldia emango du Donostiako Garoa Kultur Laben. Bera da Kim Jong-un jeneral eta estatuburuaren aginduetara ari den atzerritar bakarra.


2016-05-03 | Axier Lopez
Gaza: kontatu gabeko istorioa

2.219 palestinar hil zituen Israelgo armadak 2014an Gazaren aurka abiatutako erasoaldian. Halere, gertaera ez dago osorik azalduta. Hil zituzten palestinarren erdia errefuxiatuak ziren.


Txinan apirilean bi erraustegi asmo geldiarazi ditu jendearen haserreak

Hamabost eguneko tartean bi erraustegi proiektu utzi dituzte Txinako agintariek, inguruko herritarren protesta bortitzek eraginda.


Bi emakume estatubatuar ustez liberalak Marokon

Marokon bizitakoa kontatu digu Iraitzek. Short motz-motzak eta eskote handiko tiradun kamisetak soinean iritsi ziren bi emakume estatubatuarrak Marokoko hamman batera (bainuetxe publikoa).


“Bangladesh-eko sarraskitik hiru urte igaro dira, eta hemen ez da ezer aldatu”

2013ko apirilean, 1.100 langile baino gehiago hil ziren Blangadesh-eko arropa enpresa batean. Benettonek, El Corte Inglesek, Mangok eta Primarkek azpikontratutako langileak ziren. Hiru urte igaro dira sarraskitik, eta Juan Hernandez Zubizarretak eta Pedro Ramirok LaMarea.es hedabidean idatzitako artikuluan salatu dute multinazionalen jarduna kontrolatzen duen mekanismo eraginkorrik ez dela sortu oraindik.


2016-05-02 | Lander Arbelaitz
Berta Cáceres ekintzaile ekologistaren hilketarekin zerikusia dutelakoan lau atxilotu

Hondurasko poliziak lau pertsona atxilotu ditu mugimendu ekologistako lider Berta Cáceres hiltzearekin lotura dutelakoan, Hondurasko La Prensak jakinarazi duenez.


2016-05-02 | ARGIA
[Bideoa] Zezenketen kontrako ekintzaileei eraso diete Kataluniako herri batean

Joan den ostiralean Tarragonako probintzian (Herrialde Katalanak) dagoen Mas de Barberans herrian jasandako erasoa salatu dute Anima Naturalis elkarteko kideek. Bideo batek erakusten duenez, correbou bat grabatzen ari ziren ekintzaileek kolpeak jasan zituzten eta kamera hautsi zieten.


Bullyingari aurre egitea lortzen ari den metodo finlandiarra ezarriko dute 52 ikastolatan

2009an hasi ziren Finlandian KiVa metodoa erabiltzen, bullying edo eskola jazarpenari aurre egiteko. Erasotzaileen kopurua erdira eta biktimena heren bat jaistea lortu dute. Arreta biktiman edota erasotzailean bakarrik jarri beharrean, talde osoa gidatzen duten arauak aldatzea da metodoaren oinarria, gertatzen denaren lekuko direnengan eraginez. Datorren ikasturtetik aurrera, 52 ikastolatan ezarriko dute KiVa.


2016-04-28 | Mugarik Gabe
Herriak euren komunikazioaren jabe
MULTIMEDIA - erreportajea

"Mass-Media" delakoek sustatutako pentsamendu bakarraren aurrean, herri-komunikabideen bitarteko komunikazioa ezinbesteko tresna da eraldaketa soziala, tokian tokiko kultura eta hizkuntzak eta beste jendarte eredu bat bultzatzeko. Horretan lanean ari dira, hain zuzen, hemengo eta Latinoamerikako komunikabide alter

...

2016-04-26 | Lander Arbelaitz
Ibaia sutan Australian frackingaren erruz

Lurpeko gasa erauzteko fracking teknikaren arriskuez ohartarazteko, Australiako Alderdi Berdeko diputatu Jeremy Buckinghamek ibaiak su nola hartzen duen grabatu du.


Ultraeskuina garaile Austriako bozetan, ohiko alderdien amiltze ikusgarriarekin

Norbert Hofer FPÖ alderdi ultraeskuindarreko ordezkariak irabazi du Austriako hauteskunde orokorren lehen itzulia, botoen %36,4 eskuratuta. Hauteskunde aurreko inkestek ez zuten halako emaitzarik iragarri.


Prince hilda aurkitu zuten eguna: errealitateak Tarantino gainditzen duenean

Prince musikaria hilda aurkitu zutela esateko larrialdietara egin zuten deiaren transkripzioa publiko egin dute. Quentin Tarantinoren film bateko gidoia dirudi.


Internazionalismoa eta errefuxiatuen krisia

Europan, geure historian izan den errefuxiatu krisi handienari aurre egiten ari gara: 2015ean, Eustaten datuen arabera, Europan milioi bat pertsona baino gehiagok eskatu zuten asiloa, hauetatik gehienak Siria, Afganistan eta Iraketik etorriak. Oxfamen datuen arabera, ia 10.000 pertsona hil dira mediterraneo itsasoa gurutzatu nahian.


Bretainieraren aldeko "Korrika" abiatuko dute ostegunean: Redadeg

Nantesetik gertu dagoen Sant-Ervlanen hasi, eta Lokoal-Mendon bitartean egingo dute bretainieraren aldeko korrikaldia, apirilaren 29tik maiatzaren 7ra. Parte hartzaileek Bretainiako bost departamentuak zeharkatuko dituzte: 1.700 kilometro. Ezkutuko mezua daroan lekukoa eramango dute ibilbidean zehar.


2016-04-22 | Xabier Letona
Euskal Herria In Dialogue, norbaitek espetxean amaituko luke

Jakina egin beharko duela iraganaren kritika ezker abertzaleak, baina bere kritika, ez inongo balorerik ez duen kritika inposatua. IRAko ohiak dio ez duela "arazo moralik biolentziaren erabilera justifikatzeko", honen erabilerarako arrazoirik ikusten badu.

ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA