‘Fracking’ gasa dator, erregai fosil zikin eta suntsitzailea
  • Komunikabide handi batzuek saldu dutenez, teknologia berriei esker orain arte baino gas natural askoz gehiago edukiko dugu erregai. “Iraultza isila” ei dakar. Aldiz, gas “berri” hori idokitzen ari diren lekuetan ikasi dute gas berria eskuratzea ez dela batere merkea, ez garbia... eta ez isila. Liskarrak eragingo ditu gure inguruan laster.
Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2011eko urtarrilaren 16a
net hurbil
Ikasi hitz berri hau: fracking. Ez duzu hiztegian aurkituko. Aldiz, Wikipedian esplikatuko dizute hydraulic fracturing (urez haustea edo apurketa hidraulikoa) kontzeptuaren laburdura dela. Fracking entzun eta irakurriko dugu sarritan gaurgero. Hasteko, munduaren martxa esplikatzen duten hedabide nagusiek erabaki dutelako frackinga dagoenekoz “iraultza isila” eragiten ari dela.

El Pais egunkariak orri biz saritu berri du aurkikuntza: Santiago Carcar kazetariak sinatutako kronikak Una revolución a todo gas darama lerroburu.

Iraultza baino gutxiago ez litzateke, egia osoa balitz lehen paragrafoan iragarri duena. “Munduko gas inportatzaileetan lehenak, AEB, laster esportatzaile izango dira; Boliviako gasaren mende bizi den Argentinak di-da batean erreserbak bikoiztu egin dituela dio; gas naturalaren prezioak hasi dira petrolioarenetik bereizi eta jaisten (...). Gutxitan ikusi da halako aldaketa handirik negozio batean, eta gutxitan entzun da hain kontserbadorea den petrolioaren industriako buruzagi bat aipatzen ‘iraultza’. BPko Tony Haywardek ‘iraultza isila’ deitu dio gasaren negozioan gertatzen ari denari”.

Teknologien aurrerapenak ekarri omen du jauzia. Lehen eskuraezina zen gasa orain usatu genezake. Eskistoetan, harea bituminosoetan eta ikatzetan datzan gasaz ari dira, gas ez ohikoaz. Orain Exxon, BP, ENI, Sheel edo Statoil bezalako konpainiak milaka milioi ari dira inbertitzen balizko gas hobietan, teknika berriekin posible omen delako hura ateratzea.

“Teknika berriak” gutxi zehaztu ditu Carcarrek El Paisen, agian saldu dioten mirariaren distirak txunditurik. “Teknika oso berriekin (horizontalean zulatzea, ura eta produktu kimikoak presiopean injektatzea da frackinga) apurtu eta zukututakoan harkaitzak altxorra askatzen du: eskuragarriena zen hidrokarburoa ahitu zen lekuan gas berria ateratzen da. Hobi agortuak, hilak, gaztetu egiten dira”. Teknikaren mirakulua.

Geopolitikan ere izango omen du eragina iraultza honek. AEBek mende baterako erreserbak dauzkatela diote. Eta Europan, loteria egokitu bide zaie Poloniari, Suediari, Alemaniari, Hungariari eta Austriari, akaso Frantziari ere bai. Espainian Ebro ibarrean eta Pirinioetan ari omen dira lehen ahaleginak egiten.

Herrialde erregai saltzaileen eta erosleen arteko harremanak laster alda litezke, konpainia handi horiek uste dutenez. Errusia batek Europako ipar eta erdi aldeetara gasa esportatzen daukan nagusitasuna hein batean galdu omen lezake. Afrikako iparraldetik eta Persiar golkotik gasa Europaratzeko azpiegituretako inbertsioak gelditu. Sonatrachen eta Gas Natural Fenosaren arteko liskarra bideratu ezinean dabilen Espainiari AEBetan irekitzen zaio orain gas iturri berria. Eta dena, omen, ugaria, merkea eta petrolioa zein ikatza baino garbiagoa litzatekeen fracking gasari esker. Borobilegia ez ote egia izateko?

Txikizioak lana dakar

The Ecologist hilabetekari klasikoak azaroaren 30ean eskaini zuen fracking gasaren lorpen liluragarrien ifrentzua. Jim Wickens ibili da AEBetan gas berria ekoizten duten lurraldeetan, eta panorama beltza aurkitu zuen. Ikusitakoa bildu duen erreportajeari izenburuan ipini dio “AEBetan gas naturalaren bilaketak kutsadura eta gizarte barruko liskarrak ekarri ditu”.

Pennsylvanian ibili da nagusiki, hango Marcellus Shale izeneko eskualde arbeldunean ari baitira konpainia handiak, Halliburton erraldoia buru, zundaketa eta zulaketa zoroan.

Konpainietako buruek aho batez deklaratu diote Jainkoaren oparia egokitu zaiola Pennsylvanian langabezia eta txirotasunez hiltzen ari zen eskualdeari. Erregaiz hain urri dabiltzan AEBei gogotik lagunduko zaie hemendik, urtean 3.000-4.000 zulo berri eginez muino eta ordokietan.

Milaka gas iturri berri horietakoren bat edo batzuk ondoan suertatu zaizkien herritarrak bisitatu ditu gero Wiceknsek. Eta oso bestelako gauzak entzun dizkie.

Aurkitu ditu baserritarrak 2009a arte nahi adina ur zutenak etxerako bezala aziendentzako, orain botiletako ura kontsumitzera behartuak, bertako iturrietakoa erabili ezina delako: kolore zikina, usain latza... zundaketengatik inguru osoa kutsatu diete. Gainera, zulaketa etxe ondoan edo azpian tokatu zaionak, makinen dardara nozitu behar du gau eta egun.

Inguruetan kamioi handien joan etorria etenik gabea da. Makinez gain ura eta produktu kimikoak garraiatu behar dituzte. Fracking kontzeptuak harkaitza apurtzea esan nahi du, birrintzea, eta horretarako zundaketan ari diren mekanikek presiopean ura eta produktu kimikoak sartzen dituzte, harria lehertarazi eta gasa askatzeko.

Uraz gain zein produktu ordea? Inork ez daki. Halliburton eta beste konpainia handiek lortu dute sekretuan edukitzea orain arte, horretarako zanpatuz adierazpen askatasunaren, jakien segurtasunaren eta ingurumenaren aldeko gainerako legeak. “Sartzen den uraren %1 baino ez dira kimikoak”, adierazi du industriaren bozeramaile batek. Beste teknikari batek, ordea, The Ecologisti kalkulatu dio iturri bakoitzean 22 metro kubiko gai kimiko erabiltzen dela. Horrek esplikatzen du inguruko kutsadura, nekazaritza eta etxe bakan askotan bizitza bera ere ezinezko bihurtu dituena.

Kutsadura kimikoaz gain, etxe askotan erradiaktiboa nozitzen dute, zorupeko harkaitzak birrintzeak hori eragiten baitu, mineralak horretarako joera duenean. Kamioitzarren trafiko handia, ateratako harriekin egindako betelanak... eskualdeko bizimodua arras aldatu da.

Herritar batzuek oztopatu nahi izan dute beren lurrean horrelakorik egitea. Eskubiderik gabe aurkitu dira. AEBetako legediak baimentzen du zoru azpiko lurra saldu eta erostea eta etxalde bat bere larre, iturri eta zuhaitzekin erosi zuten asko aurkitu dira oharkabean 20 metro beherago dagoen guztia Txinako edo Australiako konpainia batena dela. Hori gutxi balitz, Estatuak hala erabaki duenean, desjabetu egin dituzte zundaketak egiteko.

Baina osasunak edo ingurumenak jasaten dituen kalteez herritar batzuk dira bereziki minbera. Beste askok nahiago diote begiratu frackingak eskualdeari ekarri dion onurari. Ostatuak beteta omen daude, komertzioak ere bai, kamioilariek lana daukate.
Peoitzan badira lanpostuak... eta Pennsylvaniako eskualde hau lazki ari da nozitzen XXI. mendeko krisitzarra.

The Ecologisteko kazetaria John Trallorekin ari zen solasean. Fracking gasaren kontrako mugimenduaren buruetakoa da. Kamioi bat pasatu da mantso etxe aurretik, gidaria biei begira zetorren, leihotik eskua atera du eta tiro egiteko keinua egin die.
Kanal honetan artxibatua: Fracking-aren arriskua
ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA

Fracking-aren arriskua kanaletik interesatuko zaizu...
2015-11-27 | Unai Brea
Frackingarekin lotutako proiektuak EAEko aurrekontu proposamenetik kanpo

Eusko Jaurlaritzak 2016rako aurrekontu proiektutik ezabatu du SHESA enpresa publikoak Burgos iparraldean, Angosto-1 izeneko baimen-eremuan, egin gura dituen hidrokarburo esplorazioaren aipamena. Hala, hidrokarburo ez-konbentzionalak aurkitzea espero den eremu guztietan datorren urtean lanik egingo ez dela aditzera eman du Lakuak, egun batzuk lehenago Enara Handia eremuari buruzko aipamena ere kendu eta gero –eremu horri dagozkio Subilla Gasteizen egitekoak ziren zundaketak– .


2015-11-25 | Unai Brea
Benetan frackingari uko egin dio Eusko Jaurlaritzak?

Enara Handia eremuan hidrokarburoak bilatzeko proiektua kendu du Eusko Jaurlaritzak 2016ko aurrekontu-proposamenetik. Baina... EAEn hidrokarburo ez-konbentzionalak esploratzeari uko egin diola esan nahi du horrek? Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan frackinga erabiltzea eragozten duen legeak badu etorkizunik?


2015-11-19 | Hamaika Telebista
Frackinga eta energia
MULTIMEDIA - erreportajea

EAEn frackingaren egoeraz eta orokorrean energiaren inguruko zalantzak argitzen saiatu dira Ertzak saioan. Aitor Urresti -Goiener- eta EHUko ikerlari Leire Urkidirekin izan dira.


2015-11-19 | Unai Brea
Jaurlaritzak Burgosen hidrokarburo prospekzioak egitearen kontra agertu dira Bilbon

Burgos iparraldeko frackingaren aurkako taldeak deituta, elkarretaratzea egin dute azaroaren 21ean Bilbon, SHESA enpresa publikoaren egoitzaren aurrean. SHESAk, AEBetako Petrichor eta Cambriarekin batera, Angosto-1 izeneko eremuan hidrokarburoak bilatzeko baimena du. Mobilizazioaren deitzaileen esanetan, proiektua nahikoa aurreratuta dago, eta laster hasi behar omen dira zulatzen Loma de Montija herrian –Euskal Herritik 30en bat kilometrora–, Angosto-A izeneko zundaketa-gunean.


Jaurlaritzak 161.000 euro bideratu ditu frackingaren aldeko txostenetara

2013an Eusko Jaurlaritzaren menpeko den Energiaren Euskal Erakundeak (EEE) frackingak izan ditzakeen ondorioei buruzko informazioa eskatu zion Orkestra Lehiakortasunaren Euskal Institutuari. Orain arte Orkestra Institutuak eginiko txostenek (bata haustura hidrauliko teknikaz, bestea hura sustatzeko pizgarri ekonomikoez) 161.000 euroko kostua dute.


2015-10-30 | Unai Brea
Maria del Carmen Lopez de Ocariz (PP):
EAJk behin eta berriro eskatu dio Madrili frackingaren legeari helegitea aurkezteko

Salaketa larria egin zion atzo Maria del Carmen Lopez de Ocariz PPko legebiltzarkideak EAJri, Gasteizko Parlamentuan. Lopez de Ocarizen esanetan, EAJk Madrilgo Gobernuari eskatu dio EAEko frackingaren aurkako legeari helegitea jartzeko, “legea onartu eta biharamunetik”.


2015-09-24 | Unai Brea
Trantsizio energetikoari buruzko tailerra egingo dute Bilbon zapatuan

Energi trantsizioa landuko dute larunbatean, irailak 26, Solokoetxeko eskoletan (Bilbon) egingo den jardunaldian. Hitz & Hitz, Parte Hartuz eta Ekologistak Martxan taldeek antolatu dute tailerra.


2015-07-20 | Unai Brea
Maria Olteanu, Errumaniako TESLA elkarteko presidentea
Pungeștin naturari oso lotuta bizi dira; horrek indarra eman die frackingaren aurkako borrokan

Tokian tokiko trantsizio energetiko jasangarriaren aldeko taldea, horixe esan nahi dute TESLA siglek. Maria Olteanu, elkarteko presidentea, Bukarestetik iritsi da Frackanpadara, Errumaniako hiriburutik 100 kilometrora dagoen Pungești herriko borrokaren berri ematera. 2013an, Pungeștiko biztanleek errepresio latza jasan zuten, Chevron hidrokarburo konpainiak euren herrian fracking teknika erabiltzeko ziituen asmoen kontra protesta egin zutenean.


2015-07-20 | Unai Brea
Frackanpada
Azoka ekologikoa eta balorazioa, Frackanpadari amaiera emateko

Amaitzear dago astebetez Subillako zelaiak aldarrikapenez, hitzaldiz eta eztabaidaz bete duen Frackanpada. Igande arratsaldean egingo den balorazio batzarraren zain, antolatzaileak pozik agertu dira lortutako emaitzarekin. 300 bat lagun inguru izan dira bertan kanpatuta, eta askoz gehiagok parte hartu dute eguneroko ekintzetan.


2015-07-19 | Unai Brea
Javi Carro, EAJko legebiltzarkidea Gasteizen
"Alderdiok Jaurlaritzari esan dioguna argia da: gelditu frackinga"

EAEn haustura hidraulikoa eragozten duen legea onartu zuen Eusko Legebiltzarrak ekainaren 30ean. Parlamentuko alderdiak iazko irailean Fracking Ez plataformak 103.000 sinaduraren babesarekin aurkeztutako Herri Ekimen Legegiletik abiatu dira legea ontzeko, baina jatorrizko debeku esplizitua ez da ageri onartutako testuan, bai ordea frackingari traba asko jartzen dion neurri sorta. Javi Carro legebiltzarkide arabarra izan da EAJren ordezkaria legea landu duen ponentzian. Jeltzaleak abstenitu egin ziren bozketan.