McNamararen papera Vietnamgo gerran eta Munduko Bankuan

  • “Vietnamgo gerraren arkitektoa” deitu diote Robert Strange McNamarari kazetariek hil-oharretan. Milioika gizon-emakume masakratu zituen gerraren sustatzaile izan zen. Geroago, Munduko Bankuaren buruzagitza ere eduki zuen, eta haren garaiko kredituek itotzen dituzte gaur txiroak.
Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2009ko uztailaren 26a
Robert Strange McNamara

Norman Morrison-en izena betiko geratu zen lotua Vietnamgo gerrarekin eta Robert McNamararenarekin 1965eko azaroaren 2an. Egun hartan, Morrison Washingtongo Pentagonora hurbildu zen besoetan urtebeteko Emily txikia zeramala, atarira iritsitakoan han zegoen norbaiti haurra utzi zion eta ondoren bere burua sutu zuen: Vietnamgo sarraskiaren kontra aldarri kiskalita suizidatuz egin zuen Morrisonek.

Ekintza ikaragarria AEBetako Defentsa ministroaren leiho parean burutu zuen. Eta politikaria bereziki inarrosi omen zuen, hala aitortu zuen McNamarak askoz beranduago, The Fog of War (Gerraren lainoa) film dokumental famatuan. Dimititzeko adina ez zuen hunkitu, noski: AEBetako gerra aferez okupatu zen 1961etik 1968ra, John F. Kennedyrekin lehenbizi eta Lyndon B. Johnsonekin gero. Vietnamgo gerraren urterik odoltsuenetan.

Uztailaren 6an 93 urterekin hil den politikari zaharrak azken urteotan autokritika publikoa egina zuen behin baino gehiagotan. Hori nabarmendu da McNamararen biografietan. Baina ez autokritika izan zen anbiguotasunik gabea eta ez Vietnamgo gerratik apartatzearekin bukatu ziren AEBen helburu inperialarekiko McNamararen zerbitzu oso bereziak. Bereziki azkarra zen gizon bati zegozkionak.

Kaliforniako Berkeleyn ekonomian lizentziatu berritan harrapatu zuen II. Mundu Gerrak. Kapitain sartu eta lotinant koronel atera zen, tartean armadari zerbitzu handia egin ziolako hegazkinen bonbaketen eraginkortasuna hobetzen. 1946an Ford konpainian hasi eta buruzagitzaraino iritsi zen laster. Haren izena kronikek Forden Falcon eta batez ere Lincoln Continental modeloekin lotzen dute.

1960ko azaroan Fordeko presidente izendatu zuten, baina bost aste beranduago Kennedy lehendakari berriak deitu zion AEBetako gobernurako. Harekin sartu zen politikan... eta Vietnamgo sarraskian. Hiru milioi vietnamdarretik gora eta 50.000 soldatu amerikar hiltzea eta herrialde haren suntsitzea ekarriko zituen.

Vietnamgo gerra amerikarren hanka-sartzea izan zela, damutzen zela eragindako heriotzez, ongiaren aldeko eta gaizkiaren kontrako guduketan bortxaren proportzioa zaidu behar dela beti... elkarrizketetan bezala filmetan esplikatu izan ditu zahartzaroan McNamarak.

Jonathan Schell irakasle eta idazleari 1995ean hau esan omen zion: “Herrialde txiker horretan (Vietnamen) aliatuek II. Mundu Gerra osoan botatako bonba guztien hiru edo lau halako erabili genituen. Ez sinestekoa izan zen. 3.200.000 vietnamdar hil genituen, Hego Vietnamgo soldaduak kontatu gabe. Jainko maitea! Gehiegikeria izan zen. Militarki inposiblea zena saiatu ginen lortzen: jendeen borondatea makurraraztea”.

Armaz ezina, zorrez irabazi

Gerrak bere garaian sortu zuen polemikaren barruan oihartzun handia izan zuten “McNamararen paper” famatuek, berak dimititu ondoren plazaratu zirenek. Haietan bildu zuen ministroak Vietnamgo sarraskiaren gezurra, herritarrei ezkutatzen zitzaiena. Baina paperok kaleratu zituen Daniel Ellsberg Nixonek eta estatu osoak pertsegitu zutenean, McNamara isilik egon zen. Bazuen motiboa.

Vietnamgo triskantza buruzagi berriekin aurrera zihoan bitartean, Robert McNamara Munduko Bankuko presidente egin zuten. Kronika batean baino gehiagotan irakur daiteke gerraren txikizioak eragin zizkion damuzko burutazioek eraman zutela Munduko Bankutik gosea, gaitzak eta txirotasuna borrokatzera. Ez da hori pobreziaren aditu batzuek McNamaraz duten ustea.

ATTAC elkarteko Eric Toussaintek idatzi du McNamarak 1968tik 1981era ezarritako politikek baimendu dutela herrialde askoren zorpetzea eta agintarien ustelkeria, kanpo zorra erabiliz komunismoaren kontrako eta inperioaren zerbitzurako tresna geopolitikotzat.

“1968tik 1973ra – idatzi du Munduko Bankua, etengabeko estatu kolpea-ren egileak– kreditu gehiago eman zituen 1945tik 1968ra baino. Hegoaldeko herriei bultz egiten zitzaien zor handietan sar zitezen, esportazioak handitu eta munduko merkatuan sartzekotan. McNamararen eraginez izugarri zorpetuz herriok berenganatu zituzten alferrikako azpiegiturak (...), ingurugiroa hondatzen zuten urtegi gaizki eginak, eta abar. Diru freskoa erakusten zitzaien amuan, agintarien ustelkeriaren kontrako batere mekanismorik gabeko diru likidezia, eta gobernu gehienek onartu zituzten Munduko Bankuaren gomendioak”.

MBak baldintzarik onenak eskaintzen zizkien Mendebaldeko potentzien aldeko agintariei (Mobutu Zairen, Suharto Indonesian, Brasil, Txile edo Argentinako diktadurak...) eta aldiz zorrotz baldintzatuta uzten zien dirua aginduak obeditu nahi ez zituztenei (Egiptoko Nasser, Indonesiako Sukarno, Ghanako NKrumah, Jamaikako Manley...”.

James Bovard-ek Counterpounch gune amerikar ezkerrekoan garai horretako bi kasu adierazgarri nabarmendu ditu. Bata Vietnam da. Hango gerra okerreko kalkuluekin eta gezurrekin genozidioraino eraman ostean, McNamarak Munduko Bankutik lagundu zuen Vietnamen berreraikitzea. Geroztik han komunismoaren labelarekin multinazionalen azpikontrataziorako ekonomia kapitalista antolatu izanak izanen du zerikusiren bat.

Bigarren adibidea Afrikakoa da. McNamararen liderrik gogokoena Julius Nyerere omen zen, Bovardek dioenez, Tanzaniako buruzagia. Horregatik, Tanzaniak hamarkada hartan beste ezein herrialdek baino laguntza gehiago jaso zuen MBtik. 1970ko hamarkadan Nyererek, MBren gomendioei segituz, Tanzaniako nekazaritza sistema kapitalistan txertatzeko deliberoa hartu zuen, baserritarren bizimodua hankaz gora jarriz. Soldaduek betiko bizileku zaharrak erre zizkieten nekazariei, jendeak kamioietan sartu bortxaz eta herri berrietan bildu, etxola berriak eraikitzera behartu, kanpoan lo egitea debekatu...

Munduko Bankuaren esperimentuok gosea eta txirotasuna urritzeko balio ez dutela kontu jakina da. 1980ko hamarkadatik zorren interesak igotzen hasi eta estatu osoak dirurik gabe geratu direla bezala.

Hona Eric Toussaint-ek McNamaraz egin balantzea: “Haren hogei urteko kudeaketak bi helburu bilatu zituen arrakastaz: independente izan nahi zuten herriekiko abantaila berreskuratzea eta Hegoaldeko herriak menpekoagotzea”.

Informazio gehiago:


Azkenak
2018-06-20 | LAB sindikatua
Soldata arrakalarekin amaitzeko borondaterik ez dagoela ondorioztatu dugu

LABek ikerketa bat egin du Hego Euskal Herriko administrazio eta enpresa pribatuetako gizon eta emakumeen arteko soldata-arrakalari buruz. Ia 300 lantokiri egindako galdetegiaren erantzunekin, txosten bat osatu du sindikatuak, eta gaur aurkeztu diegu komunikabideei. Honez gain, soldata-arrakalari aurre egiteko neurriak aurkeztu dituzte LABeko Batzorde Exekutiboko kide Arantxa Vazquezek eta Idazkaritza Feministako idazkari Eli Etxeberriak. 


2018-06-20 | Berria egunkaria
Kulunka konpainiaren 'Solitudes', Max sarietako antzerki lanik onena

Ertza talderentzat izan da kaleko ikuskizunik onenaren saria. Borja Ortiz de Gondrak irabazi du antzerkigilerik onenaren saria, Los Gondra-rekin


2018-06-20 | Arabako Alea
Omar, Gasteizko Alde Zaharreko auzokidearen atxiloketa salatu dute

Ekainaren 10ean, Gasteizko Udaltzaingoak Omar izeneko herritar bat atxiki zuen. Espainiako Poliziaren komisariara eraman zuten, eta, bertatik, Bartzelonan atzerritarrak atxikitzeko dagoen zentro itxira. Orain, Bartzelonako etorkinak atxikitzeko zentroan (CIE) dago Omar. Auzokideek bere askatasuna eskatzeaz gain, Udalari zein udaltzaingoari "arrazagatiko" pertsonen atxiloketekin amaitzeko eskatu diete.


2018-06-20 | ARGIA
Iruzur zantzuak arloz arlo aztertuta, gutxienez 16 kategoriatan

Osakidetzako oposizioetan parte hartu dutenek arloz arlo atera dituzten emaitzak aztertu eta datuez lagundutako ondorio kezkagarriak bildu ditu SME Euskadiko Medikuen Sindikatuak, iruzur froga gisa.


2018-06-20 | Zero Zabor
Hobeki Elkartea sortu dute hondakinen kudeaketan aitzindari diren udalek

Hernanin Orona koperatibak duen 0 eraikinean aurkeztu dute Hobeki Elkartea hondakinen kudeaketa jasangarri eta arduratsuarekin konprometitutako zenbait udalek. Tartean dira Hernani, Larrabetzu, Gaintz-Gatzaga eta Donemiliagakoak, sortzaileak, eta bilgune horretara batu diren Segura, Zaldibia, Berriatua, Berastegi eta Usurbil.


2018-06-20 | ARGIA
Anarik ostegunean jasoko du 2018ko Adarra Saria

Musikaren Nazioarteko Egunarekin bat eginez, Victoria Eugenia Antzokian emango duen kontzertuaren aurretik jasoko du saria musikariak. Adarra Saria jaso duen lehen emakumea izango da.


2018-06-20 | ARGIA
Sutea itzaltzen saiatu da Darpon: "Azterketaren bat errepikatu behar bada, errepikatuko da"

Jon Darpon Eusko Jaurlaritzko Osasun sailburua elkarrizketatu dute asteazken goizean Radio Euskadin. Osakidetzako oposizioetako filtrazioen kasua lehertu zenetik lehenbiziko aldiz, sailburuak onartu du “beharrezkoa baldin bada” azterketa batzuk errepikatu egingo direla.


Preso palestinar batek ikusmena galdu du Israelgo kartzela batean arreta mediko faltagatik

18 urteko Hasan Tamimi itsu geratu da zegoen kartzelako agintariek hainbat astez medikuaren arreta ukatu ostean.


Bankuen etxe hutsei zergak gehitu nahi dizkie Iru˝eko Udalak, alokairura atera ditzaten

Nafarroako Gobernuak eta Iruñeko Udalak hitzarmen bat sinatu dute etxebizitzen hutsen inguruan, bankuek edo higiezinen enpresek dauzkaten pisu hutsei zerga berriak jartzeko.


Kontzentrazio-esparru erraldoia Europara ihes egin nahi duten migratzaileentzat?

"Zenbat eta urrutiago, hobe" premisapean, Afrika iparraldean edo Balkanetan gune itxi bat altxatu eta zaborra bailiran Europara ihes egin nahi duten migratzaileak bertan kontzentratzea da Europar Batasunaren azken proposamena.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude