Koikili Lertxundi

"Kirol taldeetan euskara ez erabiltzea ohitura arazoa da"

  • Futbolean azken boladan mugitzen ari diren diru kopuruen lizunkeria ikusita, poza ematen du oinak lurrean ondo bermatuta dituen eliteko kirolari batekin berba egiteak, eta ez gara ari bakarrik San Mameseko ezker hegaleko lurraz. Euskara bultzatzen jo eta ke dabil Koikili Lertxundi (Bilbo, 1980) Athleticeko jokalaria, futbol zelaian darabilen adore berarekin.
Unai Brea @unaibrea
2009ko uztailak 12
Koikili Lertxundi
Koikili LertxundiI├▒igo Azkona
Athleticen lehen taldera ia ezustean iritsi zen, 2007/08 denboraldian, Historian lizentziatutako otxandiar hau. Lehengo lanbidea ez zuen utzi haatik. Itzarri enpresako sortzaileetako bat da, eta zuzendaritza eta koordinazio lanak egiten ditu bertan. Lan horietako askok euskara sustatzea dute helburu.

Itzarri ezagutzaren gestio enpresa da, euskarari berebiziko garrantzia ematen diona. Nondik datorkizue euskaltzaletasuna?


Jatorriz. Kide guztiak euskaldunak gara gaur egun, eta izena ere euskaraz du enpresak. Hasieratik eman genion garrantzia euskarari, lehenengo gure buruarekiko, euskara baloretzat hartuz, eta gero saltoa eman genuen euskara sail berezia sortuz. Sail horren eginkizuna zen, batetik, Itzarri euskaldunago bihurtzea, eta gainera zerbitzuak eskaintzea besteei, euskaldunagoak izateko. Hezkuntza arloan tailer bat ematen dugu, eta badugu beste zerbitzu bat kirol elkarteentzat, gazte mailara arte lan-saioak euskaraz egin ditzaten. Horretan gabiltza murgilduta azken urte eta erdian.

Langile guztiak euskaldunak izanda ere, ez da erraza euskaraz aritzea enpresa munduan...


Guk hori ematen dugu bezeroak eskatu ala ez. Askotan, egiten ditugun lanak txosten batean aurkeztu behar dira, eta aurkezpenak bezeroaren araberakoak izaten dira, baina gure dokumentazio guztia euskaraz eta erdaraz dago. Horrek lan zama handitzen digu. Kasu batzuetan, bezeroa euskalduna bada, euskara hutsez ematen diogu dena. Kirol elkarteetan euskarazko lan-saioak bultzatzen ari garenez, udaletako euskara zerbitzuekin dauzkagu harremanak, eta horiek, logikoki, euskara hutsezkoak dira.

Kirol elkarteetan zer aurkitu duzue euskararen presentziari dagokionez?


Probintziatik probintziara alde handia dago. EAEn, Gipuzkoan ohitura dago kalean erabiltzeko, Bizkaian ez eta Araban gutxiago. Hori da dagoena, eta kirola ez da salbuespena.

Bizkaian, eskualde euskaldunetan ere erdara nagusi?


Erabiltzen da euskara, baina badaude euskaldunak direnak eta erabilera nahiko baxua daukatenak. Kirolean asko nabaritzen da. Zoritxarrez ohitura arazoa da, ez da ezjakintasuna. Guk hori ikusi dugu proiektu batzuetan, eta gainera horiei bideratuta dugu lana: entrenatzailea euskalduna izan, jokalarien %90 euskaldunak izan, baina euskararen erabilera zero da. Hor eragin behar dugu. Egia da entrenatzaileek hiztegi aldetik gabezia daukatela, formazio aldetik ere bai, baina batez ere ohituran daukate gabeziarik handiena. Hor eraginez uste dugu lor daitekeela behe mailako taldeak euskalduntzea.


Zelan, ordea?


Guk dugun formatuan bizpahiru pertsonek ematen ditugu saioak. Bat erreferentea da; kasu horretan ni saiatzen naiz saioetan egoten, batez ere umeei begira, motibazioa izateko eta eurek ikusteko beraientzat erreferentea den pertsona batek euskara normaltasunez erabiltzen duela, eta ez behartuta. Hasieran esaten diegu: hona etorri gara saioa euskaraz ematera, baina nahi duguna da zuek normaltasunez erabiltzea. Hau da, normalean erdaraz egiten baduzue, eta ulertzekoa da ohituta zaudetelako, ba egin erdaraz, baina gu hona euskaraz egitera gatoz.


Atxikimendua lortzea da helburua...


Bai. Nahi duguna da eurei gustatzen zaien ekintzan, kasu honetan futbola –zerbitzua batez ere futbolera bideratzen da–, euskara erabiltzea normaltasunez eta behartu gabe. Nahiko emaitza onak lortu ditugu.

Badaude kirol batzuk beste batzuk baino euskaldunagoak?


Uste dut baietz. Baina kirol motak baino eskualdeak du zerikusia. Eskualderik euskaldunenetan kirol gehienetan euskaraz egiten da. Eta oso inportantea da entrenatzailea. Azken batean hura da transmisore nagusia, eta guk horri eragin nahi diogu, entrenatzaile euskaldunekin lan eginez.


Eta zer jarrera dute entrenatzaileek?


Ona. Entrenatzaile euskaldunak bilatu ditugu, eta guk lagundu egiten diegu. Saio bereziak antolatzen ditugu –horretarako Athleticen laguntza izan dugu, metodologia prestatzeko–, eta saio horiek ematen dizkiegu entrenatzaileei. Hasieran hainbat ariketaren azalpena egiten dugu, baina gero laguntzaile hutsak gara, nahi duguna da entrenatzaileak zuzentzea saioa. Ez guk, hurrengo egunean ez garelako egongo. Gainera, hiztegi tekniko txikia prestatu dugu, kontsultarako balio diezaiekeena, kontzeptu sinpleekin. Uste dut lortu dugula sentsibilizatzea behintzat.

Betikoa: herri gehienetan ume gehienek badakite euskaraz, baina noraino eragiten du batek edo bik ez jakiteak?


Hori normalean aitzakia da entrenatzailearentzat. Berarentzat erosoagoa delako euskaraz ez egitea. Kontua da gehienak euskaldunak izanda euskarak ez daukala lekurik. Horretarako ere lanean gabiltza, eta demostratu dugu saio bat euskaraz eman daitekeela nahiz eta batzuk erdaldunak izan, eta erdaldun horiekin erdara erabili.


Eskoletan ere ari zara euskara sustatzeko programa batean parte hartzen, Jose Angel Iribarrekin batera. Jakina, zure irudia baliatzea da gakoetako bat. Athleticek fitxatu zintuenean ikusi zenuten proiektua aurrera ateratzeko abagunea egokia zela?


Tira, erabili dugu geure irudia indartzeko, enpresarentzat aukera ona zen. Lehenago ere eremu komertzialean egiten nuen lan, eta badakit zein zaila den. Orain, ezaguna naizenez, erraztasunak ditut jendearekin harremanean jartzeko. Zoritxarrez horrela dago antolatuta gizartea. Gure hausnarketa izan zen: orain badugu aukera hori eta kalitatezko zerbitzuak eskaintzeko erabili dezakegu, gainera euskara bultzatuz.
Messirekin euskaraz

Elkarrizketa hau Lezaman egiten ari garenez gero... Zer presentzia dauka euskarak Athleticen aldagelan?


Egia esan nahikoa. Euskaldun gehienon artean euskaraz egiten dugu, esango nuke jokalarion %60 garela euskaldunak, eta erabilera, guztira, %40koa dela.


Eta erabiltzen duzue euskara partiduetan, aurkariek zer jokaldi egingo duzuen ez igartzeko?


Bai, gainera Joaquínek [Caparrós] beti eskatzen digu hala egiteko, baita aurkariari kontzentrazioa galarazteko ere. Kopako finalean Messiri etengabe euskaraz egiteko esan zidan. Eta estrategia jokaldietan, noski. Taldeko erdaldunek ere menperatzen dute hiztegi txiki bat.

Azkenak
2017-09-25 | Gaizka Izagirre
Zinemira | "For the good times": Familian esaten ez direnak

Andres Daniel Sainz zuzendari Donostiarraren lan berri hau, aurtengo Kimuak katalogoaren barruan aukeraturikoa, bikaina iruditu zait.


Sail Ofiziala, 3. eguna | Hobe zenuela ezkondu?

Idatzita utzi zuen Etxahun handiak: “Zuiñ eijer den mahaiñ saintiala bildürik / bi espus eskik emanik elgarri”. Eta hari kasu eginez bezala, igandea Zinemaldiko Sail Ofizialean senar-emazte atipikoen eguna izan da.


Perlak | "Three billboards outside Ebbing, Missouri". Dibertigarria bezain latza

Maite dugu Frances McDormand aktorea, eta maite dugu Three billboards… filmean hark antzezturiko pertsonaia protagonista.


2017-09-24 | Xabier Letona
Kataluniako ispiluan... gure eskasiak

Bere hauteskunde programari atxikiz gero, EAJk estatutu berri bat proposatu beharko luke legealdi amaierarako, 2020rako. Berez, berritu behar zuen 2016rako, kontsulta eta guzti gainera".


2017-09-24 | Unai Brea
Herri bazkari sinbolikoa Berangoko Burger King-en, "lan prekarioan egositako zabor janaria"-ren aurka

Tosu Betirako asanbladak deituta, hogei bat lagunek herri bazkaria antolatu dute Berangon eraiki berri den Burger King-ean. Bertako mahai eta aulkiak erabili dituzte bertoko produktuekin egindako bazkaria jateko, han zeuden bezeroei “Big PNV menua”-ren aurkako idatzi bat ematen zieten bitartean. Tosun aparkalekua eraikitzeko asmoarekin eta Berangon merkataritza gune erraldoia egin izanarekin desadostasuna agertu dute horrela.


Sail Ofiziala, kritika | 'Handia': hazten jarraitzen dute

Pelikula anbiziotsua egin dute Garañok eta Arregik. Anbiziotsua, hitzaren zentzurik onenean.


2017-09-24
Pentsaerak eraldatu

“Suedian jaio nintzen eta heziketa sexual bikaina jaso nuen, irekia, munduko beste hainbat tokitan tabua diren gauzak jorratuz; pornotik hasita feminismora bitarte. Hala ere, pornografiaren industriarekiko interes erreala beranduago piztu zitzaidan. Aurki ikusi nuen porno konbentzionala gizonezkoentzat egina zegoela gehienbat, eta ez hori bakarrik, baizik eta gainera garbiki sexista zela. Zientzia Politiko ikasketak egin nituen bitartean Linda Williamsen liburu bat iritsi zitzaidan esku... [+]


2017-09-24 | Xabier Letona
AHT proiektua Madrilen, aukera berri bat Nafarroan

Espainiako Gobernuko Sustapen Ministerioak bere gain hartu du Nafarroako Prestakuntza Handiko Trena (PHT) –lehengo AHT, izen pixka bat atseginagoarekin– eta, beraz, bertan behera geratu da 2010ean Nafar Gobernuarekin zuen ituna.


2017-09-24 | Xalba Ramirez
Bizkaiko Foru Aldundiak 600.000 euro gastatuko ditu laguntza sozialen kontrola areagotzeko

Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak aurkeztu du “laguntzak bai kontrola ere bai” kanpaina, laguntza sozialetan jarraipen estuagoa egiteko eta baldintzak berrikusteko.


"Gizon altu sinesgarri bat nahi genuen, ez munstro bat"

Migel Joakin Eleizegi Altzoko Handiaren eta haren anaia Martinen arteko harremanak eta bizipenek harilkatzen dute "Handia", Donostiako Zinemaldiko Sail Ofizialean lehiatzeko hautatua. Errealitatea eta mitoarekin jolasteaz, errelatoaz, pertsonaien psikologiaz, erronka teknikoez… aritu gara filmaren zuzendariekin.


ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude