Julio Soto

"Bertsoarekin gaixo nago"

  • Bertso udalekutara etorri zenean, bertsotan hasi berria zen eta bera zen gehien kantatzen zuena, ixildu gabe. Irazu azaldu zen bisitan. Itzal bihurtu zitzaion egun osorako, eta Urbasako ibilia galdezka egin zuen. Udalekutatik bueltan amarekin presentatu zen Xenpelar Dokumentazio Zentroan, material erdia eramateko. Aurten, errima batera izan du Nafarroako txapela.
Estitxu Eizagirre @eeizagirre
2009ko apirilak 12
Julio Soto
Julio SotoGari Garaialde / Argazki Press

Nafarroako txapelketako finalaz “saio bat” dela esaten da. Zuk nola bizi duzu?


Niretzat festatik ez dauka ezer txapelketak. Asko prestatu dut. Baina finalean bai jendeak eraman egiten zaituela; nik adibidez, desenpatean txapela ahaztu egin nuen, eta Silveirak esan zidanez, berak ere bai. Festa bat dela esaten da, baina nik uste hori aho txikiarekin esaten dela, asko jokatzen delako, eta festa bertsolarientzat baino gehiago publikoarentzat da.

Nafarroako bertsolaritza nola ikusten duzu?


Manolo Arozenak eta garai hartan ibili zirenek lan handia egin zuten. Lan horretatik belaunaldi bat atera zen, Estitxu Arozena, Xabier Silveira, Iñigo Olaetxea, Estitxu Fernandez... Atzetik etorri da beste bat, Jon Barberena, Erika Lagoma, Julen Zelaieta... Lan handia egin da, baina oraindik asko dago egiteko. Bertso maila asko igo da, baina iruditzen zait falta dela beste koska bat. Gu Goikoetxearekin ematen saiatu garen salto hori jende gehiagok eman behar duela uste dut. Final ona izan zen baina falta zaio beste estutualdi hori, mailaz igotzeko.


Nola prestatu duzue jauzi hori Arkaitz Goikoetxearekin?


Estitxu Arozenarekin 15etik 18 urtera aritu nintzen ikasten. Arkaitz Goikoetxea Nafarroara etorri zen bizitzera, eta Arozenak esan zidan ikusten zuela beste jauzi bat eman behar nuela, eta aukera zegoela Goikoetxeak jauzi horretan laguntzeko. Terreros, Oier Lakuntza, Saioa Arkaitzarekin biltzen naiz, eta txapelketarako astean behin bildu naiz Arkaitzekin bakarka. Beste era batera lantzen dugu bertsoa: Txirritaren bertsoak ekartzen zituen landuta, eta azaldu zigun eszenifikazioa bertsoan, konkretutasuna... Azken bi urteotan errimarekin ere gaixo ibili naiz: lehengo urtean Silveirak esandakoa probatu nuen, jartzen nituen errimak paretan. Aurten egin dut hori, baina baita ere egin ditut Egañaren margarita horietakoak [hitzak kategoriaka sailkatzea].


Zaletasuna etxetik datorkizu?


Nire amaren osaba bertsolaria zen. Gorriti esaten zioten, eta txapelketan parte hartu zuen bi edo hirutan. Baina ez dut etxetik jaso bertsoaren zaletasun handirik. Bertsoa entzun eta erakargarri egiten zitzaidan, eta hamabost urte nituela etorri ziren Estitxu Arozena eta Estitxu Fernandez ikastolara bi eguneko ikastaroa ematera. Ingeleseko irakasleak beti eskatzen zidan bertso bat azterketa bukaeran. Eta berak animatuta ikasturte bukaeran hasi nintzen bertso eskolan, eta uda horretan joan ginen bertso udalekutara. Hiruzpalau urtez Arozena izan nuen irakasle.


Bertso eskolan asko zortzi-hamar urterekin hasten dira. Zu hamabostekin hasi zinen, baina buru-belarri. Bertso gosea nola asetzen duzu?


Xenpelar Dokumentazio Zentroan urtero hartu ditut aurreko txapelketetako bertsoak, 92koa, 96koa, aurten aurreko Txapelketa Nagusiko bertso guztiak, eta Lazkao Txikiren saioak, Arzallusenak, Egañarenak... Lasarteren kaseteak... Bertso asko-asko-asko entzuten ditut, gozatzen dut pila bat. Lazkao Txikiren bertso pila bat badakizkit buruz, bere bi liburuak ere irakurri ditut, Xalbadorrena... Horrekin esan nahi dut, gaixo nagoela.


Zer ezberdintasun dago gazte baten eta bertsolari gazte baten artean?


Adin desberdinetakoak bagara ere, Gaztelumenditarrak, Aitzol Barandiaran, Uxue Alberdi, Alaia Martin, Mizel Mateo, Patxi Hiriart... horiek ditut belaunaldiko. Bertsoak eman didana hori da, Iparraldekoa, Bizkaikoa, Arabakoa... jende oso ezberdina ezagutzeko aukera. Bertsotan ibiltzen den jendeak badu ukitu berezi bat, eta oso jende interesgarria iruditzen zait. Alferrikako elkarrizketa bat ez da egoten bertsolarien artean.


Zer plaza dituzu?


Bi plaza ditut: Nafarroakoak eta Nafarroaz kanpokoak. Aukera izan dut Nafarroatik ateratzeko sariketekin, eta sariketen emaitzekin. Lehengo urtean 60 saio inguru egin nituen. Duela bi urte ere kopuruz antzeko ibili nintzen, baina lehengo urtean saio hobeak egin ditut.

Bertso bazkari eta afariak ditut gogokoen. Jendea berotuta, bertso gosez egoten da, eta umorea da nagusi. Adibidez, Iturenen Irazurekin eta Barandiaranekin egin nuen saioan gozatu nuen gehien. Oholtzak ukitu eleganteagoa du, baina gozatzeko aukera gehiago ematen du bertso afari batek, eta ez da oholtzakoa baino plaza errazagoa.

Julen Zelaietarekin asko ibili naiz, Silveirarekin egin izan ditut saio batzuk, eta tarteka izen handiko bertsolariekin saioak izaten ditut.

Plazak zer erakutsi dizu?


Plazatik ikasten da jendeak zer nahi duen, eta hori emateko gaitasunik baduzun edo ez. Bertso saioetan, mailaz gain behar duzu jendearekin konektatzeko gaitasuna. Hori nire ustez berezkoa izaten da.


Gorriti-Iruñea. Nondik bizi duzu bertsoa?


Gorrititik. Bertso afizio handia dago hemen. Iruñearekin neukan lotura bakarra bertso eskola zen. Lehen astean zehar Iruñean egoten nintzen, orain astean lau egunez Gorritin bizi naiz.


Zer da Iruñean bertsolari izatea?


Azken bi urteotan, Nafarroan txapelketak ohiartzun handia lortu duela nabaritu dut. Iruñean, nire etxean ez dago euskaldun askorik, baina Diario de Navarran atera nintzen eta “que majo salías” komentatu didate bizilagunek. Komunikabideetan lan handia egin da, eta jendeak badaki zerbait badagoela euskaraz egiten dena. Betiko eztabaida da Nafarroako txapelketak urtero behar duen edo bi urtez behin, eta gure bertso eskolan atera dugun ondorioa da Nafarroan ez dagoela horrelako beste jairik, euskara hutsean egiten dena eta 1.200 pertsona biltzen dituena. Momentuz, horregatik bakarrik bada ere, eutsi beharko diogu urtero egiteari.

Azkenak
Bernard Cazeneuve izendatu dute Frantziako lehen ministro

Manuel Valls ordezkatuko du Cazeneuvek, presidentetzarako hauteskundeei begira baitago Valls.  


Abenduaren 12tik 18ra bitartean egingo da aurtengo Feministaldia

Plazandreok Emakumeen Plataforma Politikoak Donostiako Kultura Feminista Jaialdiaren XI. edizioa antolatu du. Tabakaleran egingo da abenduaren 12tik 18ra bitartean, eta kultura parekide, parte-hartzaile eta demokratikoa aldarrikatzeko egitarau zabala prestatu du plataformak. Besteak beste, LGTBIfobia, ekonomia feminista, hezkuntza eta estatugintza feminista landuko dira jaialdian.


Matteo Renziren azken 'oparia' erreferenduma galdu aurretik: 8 erraustegi berri baimendu ditu

Matteo Renzi lehen ministroak gogor jokatu zuen Italiako konstituzioaren erreforman eta galdu, igandeko erreferendumean jasandako porrotarekin. Erreferendumean ezezkoaren alde gogor lan egin dute, beste hainbat elkarte eta mugimendurekin batera, hondakinen errausketaren aurkako taldeek ere. Matteo Renzik gogor egin zuen apustu errauskailuaren lobbyaren defentsarekin, Italiako ekonomia desblokeatzeko aitzakiatan hainbat errauste planta abian jartzea erabakita.


El Culebrete zentroaren edukiera hirukoiztu nahi du Nafarroako Gobernuak, Gipuzkoako hondakinak hartzeko

Alegazioak egiteko epea zabalik da, baina proposamenean aldaketarik ez balego, urtean 70.000 tona zabor eramango lituzke Gipuzkoak El Culebretera. Tuterako Udala Gipuzkoako zaborra jasotzearen kontra azaldu da.


Euskarazko hedabideen kontsumoak gora egin du: %32 zortzi urtean

Egun, euskaraz hitz egiteko gai direnen %45ek egunero kontsumitzen ditu euskarazko hedabideak, CIES enpresak kaleratutako datuen arabera. Euskarazko komunikabideen kontsumitzaileen kopurua %32 igo da azken zortzi urteetan.


2016-12-06 | Unai Brea
Inposatutako eta alferreko proiektu handien aurka, abenduaren 8an Bilbon

Proiektu Handi Inposatu eta Alferrekoen aurkako nazioarteko eguna da abenduaren 8a. Horren karietara hainbat mobilizazio izango dira Europa osoan, baita Euskal Herrian ere. Zehazki, hainbat talde eta norbanakok deia zabaldu du Bilboko Plaza Biribilean elkarretaratzea egiteko, eguerdiko 12:30ean.


Hamar nafarretik lauk uste dute gobernuari denbora gehiago eman behar zaiola, NUPen inkestaren arabera

Nafarren %42,2k Uxue Barkos presidentearen gobernuari denbora utzi behar zaiola uste dute, Nafarroako Unibertsitate Publikoak eginiko barometroaren arabera. Erkidegoko hauteskundeak gaur egingo balira UPN izango litzateke lehen indarra eta EH Bildu eta Geroa Bai bi eta hirugarrenak.


2016-12-06 | Laborari
Animaliak hil ala ez jateko? (1). J. Porcher: "Abelazkuntza eta abere produkzio industriala ondo berezi"

“Kabalen hiltzea gelditu behar dea jateko?” izenburupean, 2016ko Lurrama feriaren baitan hiru mintzalari kualifikatu ari izan dira baserrietan hazitako animalien ongizateaz eta hiltzeaz baina ere hazkuntzaren tokiaz. Mauleko hiltegiko bideo famatuak nekazariei eragindako kalteei erantzun beharrak mugituta, hitzaldia sustatu dute baserri txikien lana sustatzen duten ELB, Euskal Herriko Laborantza Ganbara, Biharko Lurraren Elkarteak eta Idokik. Lehenbiziko lekukotasuna, Jocelyne Porcher zooteknikari eta soziologoarena.


2016-12-06 | Topatu.eus
Ikasle presoen aldeko elkartasun asteak egingo dituzte abenduaren 13tik 16ra hainbat campusetan

Ibaetan eta Leioan solasaldiak eskainiko dituzte besteak beste, Ikasle Abertzaleek eta PREST Presoen Aldeko Sostengu Taldeak antolatuta.


2016-12-05 | Uriola.eus
Biba! Bilboko espazio kultural berriak eman ditu bere lehen pausoak

Bilboko sortzaileak zaintzea eta saretzea eta "baikortasunetik" diskurtso berriak eskaintzeko hiriko espazioen eta sortzaileen diagnostikoa egitea dute lehentasun aurrera begira.


Altsasuko liskarrengatik auziperatutako adingabekoen eskubideak babesteko eskatu du Nafarroako Arartekoak

Iruñeko Parlamentuak egin zuen adingabeko bien eskubideak babesteko eskaria azaroaren 21ean. Horrez gain, Altsasuko gazteei terrorismo delitua ebatzi izanarekiko desadostasuna agertu, eta horiek askatzeko eskatu zuen.     


Ezetzak erreferendumean izaniko indarrak Renziren dimisioa eragin du

Italiako lehen ministro Matteo Renzik dimisioa aurkeztuko du Italiako Konstituzioa aldatzearen inguruko erreferendumean ezetza gailendu ondoren. Bozen ia %60 lortu du oposizioak defendatzen zuen ezezkoak, %68ko parte hartzearekin.


Fidel Castroren errautsak Santa Ifigenian daude, azken agurra jasota

Igandetik Santa Ifigenia hilerria da Fidel Castroren errautsek deskantsu hartuko duten lekua. Habanatik Santiagorako bidea egin ondoren, Castroren errautsak hilerriko granitozko monolito batean hobiratu dituzte.


2016-12-05 | ARGIA
Sortuk omenaldia eskaini zion Fidel Castrori Donostian

Arkaitz Rodriguez Sortuko buruzagiaren esanetan, "Fidel ezinbestekoa zen. Eta Fidel bezalakoak ezinbestekoak dira, horiei esker lortuko baitugu mundu berdinzale eta justu bat".


2016-12-05 | ARGIA
Durangoko Azokan Argia-jende asko ari da hurbiltzen salgunera, erostera, agurtzera edo zoriontzera

Jende asko ari da pasatzen Durangoko Azokako ARGIAren gunetik, bai bertako proiektuak erostera, bai harpidetza egitera, informazioa jasotzera edo, besterik gabe, apur bat hitz egitera eta zorionak eta animoak ematera.


2016-12-05 | Xuban Zubiria
Eskuineko populismoari aurre egiteko mobilizaziora deitu du ezkerrak Italian

Matteo Renzi Italiako lehen ministroak dimisioa aurkezteko asmoa azaldu zuen bart gaueko agerraldian, Konstituzio erreformaren inguruko erreferendumean ezezkoa gailendu ostean. Italiako etorkizun politikoa kolokan utzi dute atzoko emaitzek.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude