Julio Soto

"Bertsoarekin gaixo nago"

  • Bertso udalekutara etorri zenean, bertsotan hasi berria zen eta bera zen gehien kantatzen zuena, ixildu gabe. Irazu azaldu zen bisitan. Itzal bihurtu zitzaion egun osorako, eta Urbasako ibilia galdezka egin zuen. Udalekutatik bueltan amarekin presentatu zen Xenpelar Dokumentazio Zentroan, material erdia eramateko. Aurten, errima batera izan du Nafarroako txapela.
Estitxu Eizagirre @eeizagirre
2009ko apirilak 12
Julio Soto
Julio SotoGari Garaialde / Argazki Press

Nafarroako txapelketako finalaz “saio bat” dela esaten da. Zuk nola bizi duzu?


Niretzat festatik ez dauka ezer txapelketak. Asko prestatu dut. Baina finalean bai jendeak eraman egiten zaituela; nik adibidez, desenpatean txapela ahaztu egin nuen, eta Silveirak esan zidanez, berak ere bai. Festa bat dela esaten da, baina nik uste hori aho txikiarekin esaten dela, asko jokatzen delako, eta festa bertsolarientzat baino gehiago publikoarentzat da.

Nafarroako bertsolaritza nola ikusten duzu?


Manolo Arozenak eta garai hartan ibili zirenek lan handia egin zuten. Lan horretatik belaunaldi bat atera zen, Estitxu Arozena, Xabier Silveira, Iñigo Olaetxea, Estitxu Fernandez... Atzetik etorri da beste bat, Jon Barberena, Erika Lagoma, Julen Zelaieta... Lan handia egin da, baina oraindik asko dago egiteko. Bertso maila asko igo da, baina iruditzen zait falta dela beste koska bat. Gu Goikoetxearekin ematen saiatu garen salto hori jende gehiagok eman behar duela uste dut. Final ona izan zen baina falta zaio beste estutualdi hori, mailaz igotzeko.


Nola prestatu duzue jauzi hori Arkaitz Goikoetxearekin?


Estitxu Arozenarekin 15etik 18 urtera aritu nintzen ikasten. Arkaitz Goikoetxea Nafarroara etorri zen bizitzera, eta Arozenak esan zidan ikusten zuela beste jauzi bat eman behar nuela, eta aukera zegoela Goikoetxeak jauzi horretan laguntzeko. Terreros, Oier Lakuntza, Saioa Arkaitzarekin biltzen naiz, eta txapelketarako astean behin bildu naiz Arkaitzekin bakarka. Beste era batera lantzen dugu bertsoa: Txirritaren bertsoak ekartzen zituen landuta, eta azaldu zigun eszenifikazioa bertsoan, konkretutasuna... Azken bi urteotan errimarekin ere gaixo ibili naiz: lehengo urtean Silveirak esandakoa probatu nuen, jartzen nituen errimak paretan. Aurten egin dut hori, baina baita ere egin ditut Egañaren margarita horietakoak [hitzak kategoriaka sailkatzea].


Zaletasuna etxetik datorkizu?


Nire amaren osaba bertsolaria zen. Gorriti esaten zioten, eta txapelketan parte hartu zuen bi edo hirutan. Baina ez dut etxetik jaso bertsoaren zaletasun handirik. Bertsoa entzun eta erakargarri egiten zitzaidan, eta hamabost urte nituela etorri ziren Estitxu Arozena eta Estitxu Fernandez ikastolara bi eguneko ikastaroa ematera. Ingeleseko irakasleak beti eskatzen zidan bertso bat azterketa bukaeran. Eta berak animatuta ikasturte bukaeran hasi nintzen bertso eskolan, eta uda horretan joan ginen bertso udalekutara. Hiruzpalau urtez Arozena izan nuen irakasle.


Bertso eskolan asko zortzi-hamar urterekin hasten dira. Zu hamabostekin hasi zinen, baina buru-belarri. Bertso gosea nola asetzen duzu?


Xenpelar Dokumentazio Zentroan urtero hartu ditut aurreko txapelketetako bertsoak, 92koa, 96koa, aurten aurreko Txapelketa Nagusiko bertso guztiak, eta Lazkao Txikiren saioak, Arzallusenak, Egañarenak... Lasarteren kaseteak... Bertso asko-asko-asko entzuten ditut, gozatzen dut pila bat. Lazkao Txikiren bertso pila bat badakizkit buruz, bere bi liburuak ere irakurri ditut, Xalbadorrena... Horrekin esan nahi dut, gaixo nagoela.


Zer ezberdintasun dago gazte baten eta bertsolari gazte baten artean?


Adin desberdinetakoak bagara ere, Gaztelumenditarrak, Aitzol Barandiaran, Uxue Alberdi, Alaia Martin, Mizel Mateo, Patxi Hiriart... horiek ditut belaunaldiko. Bertsoak eman didana hori da, Iparraldekoa, Bizkaikoa, Arabakoa... jende oso ezberdina ezagutzeko aukera. Bertsotan ibiltzen den jendeak badu ukitu berezi bat, eta oso jende interesgarria iruditzen zait. Alferrikako elkarrizketa bat ez da egoten bertsolarien artean.


Zer plaza dituzu?


Bi plaza ditut: Nafarroakoak eta Nafarroaz kanpokoak. Aukera izan dut Nafarroatik ateratzeko sariketekin, eta sariketen emaitzekin. Lehengo urtean 60 saio inguru egin nituen. Duela bi urte ere kopuruz antzeko ibili nintzen, baina lehengo urtean saio hobeak egin ditut.

Bertso bazkari eta afariak ditut gogokoen. Jendea berotuta, bertso gosez egoten da, eta umorea da nagusi. Adibidez, Iturenen Irazurekin eta Barandiaranekin egin nuen saioan gozatu nuen gehien. Oholtzak ukitu eleganteagoa du, baina gozatzeko aukera gehiago ematen du bertso afari batek, eta ez da oholtzakoa baino plaza errazagoa.

Julen Zelaietarekin asko ibili naiz, Silveirarekin egin izan ditut saio batzuk, eta tarteka izen handiko bertsolariekin saioak izaten ditut.

Plazak zer erakutsi dizu?


Plazatik ikasten da jendeak zer nahi duen, eta hori emateko gaitasunik baduzun edo ez. Bertso saioetan, mailaz gain behar duzu jendearekin konektatzeko gaitasuna. Hori nire ustez berezkoa izaten da.


Gorriti-Iruñea. Nondik bizi duzu bertsoa?


Gorrititik. Bertso afizio handia dago hemen. Iruñearekin neukan lotura bakarra bertso eskola zen. Lehen astean zehar Iruñean egoten nintzen, orain astean lau egunez Gorritin bizi naiz.


Zer da Iruñean bertsolari izatea?


Azken bi urteotan, Nafarroan txapelketak ohiartzun handia lortu duela nabaritu dut. Iruñean, nire etxean ez dago euskaldun askorik, baina Diario de Navarran atera nintzen eta “que majo salías” komentatu didate bizilagunek. Komunikabideetan lan handia egin da, eta jendeak badaki zerbait badagoela euskaraz egiten dena. Betiko eztabaida da Nafarroako txapelketak urtero behar duen edo bi urtez behin, eta gure bertso eskolan atera dugun ondorioa da Nafarroan ez dagoela horrelako beste jairik, euskara hutsean egiten dena eta 1.200 pertsona biltzen dituena. Momentuz, horregatik bakarrik bada ere, eutsi beharko diogu urtero egiteari.

Azkenak
Frankismoko giza eskubideen urraketei buruzko 152 txosten ireki ditu Iruņeko Memoriaren bulegoak

Iruñean 36ko Gerran errepresioa jasan zuten 92 lagunen lekukotzak bildu ditu eta gai berari lotutako 2.300 dokumentu digitalizatu ditu. Orain salaketak aurkeztuko dituen aztertuko du Iruñeko Udalak.


Independentziatik gertu den autogobernua aldarrikatu du Gordon Brownek Eskoziarentzat

Erresuma Batu Federal baten barruan lan, nekazaritza, arrantza edota kanpo-politikaren arloetan izango lituzke eskumenak Eskoziak, Brownek proposatutakoaren arabera. Gai horietarako nazioartean ordezkaritza propioa izango luke eta erdi-independentzia egoera lortuko luke Eskoziak.


Nafarroako Hezkuntza Departamentuko bi zuzendariak aldatuko ditu Mendozak

Nekane Oroz eta Roberto Perezek hartuko dute Juan Ramón Elorz eta Estebe Petrizanen lekua. Barkosek iragarritako Gobernuaren berrantolatzearen baitan egingo dira aldaketak.


2016-08-30 | Unai Brea
TTIPen negoziazioa eteteko eskatuko duela esan du Frantziak

Frantziak EBko beste estatuei eskatuko die Europa eta AEBen arteko merkataritza askeko akordioaren (TTIP) negoziazioak eteteko, Matthias Fekl Kanpo Merkataritza estatu idazkariak RMC irratiari emandako elkarrizketan esan duenez. Haren ustez, negoziazioak ezkutukeriaz egin dira orain arte, eta horrek konfiantza falta handia eragin die herritarrei. Prozesua gelditu eta etorkizunean AEBekin bestelako negoziazio bati ekitearen alde azaldu da estatu idazkaria.


Rajoyren inbestidura saioa hastear, hirugarren hauteskundeei zeharka begiratuz

Ciudadanosen babesa du PPko hautagaiak, baina ez dirudi nahikoa izango denik presidente izendatzeko. PSOEko Pedro Sánchezek ezezkoa eman dio beste behin.


2016-08-29 | Erran .eus
Arriskuan daude Urdazubiko leizeetako historiaurreko grabatuak, harrobi bateko obren erruz

SOS Alkerdi, Urdazubiko ondarea babesteko plataformak Berroberria, Alkerdi eta Zelaieta inguruko leize babestuetan gertatzen ari dena ezagutarazi du. Gune horretan dago gaur arte ezagutzen den Nafarroako labar arte paleolitikoaren kokaera bakarra. Haien gainean harrobi bat dago; hainbat lege prozedura urratuz, 2013an Nafarroako Gobernuak 30 urterako luzatu zuena.


2016-08-29 | Mikel Asurmendi
EUSKAL LITERATURA
Herri (h)egietan gora, zu-han-d'or-eta-n, i-he-s-i-e-ta-n

Ene premisa ez da presagioa, ez bada zantzu seinale edota iragarpen. Estalien gradora bidean ibili ostean, nirea ez da adagioa edo errefraua, ez doinu eztia, ez bada ene izan petralaren hotsa, harrabotsa. Anaia-arrebok, Joxe Austin Arrieta poetaren poesia (hau) poesia den ez den, denetz alors, ez-bai(h)an bainago.


14 urterekin bortxatua, eraila eta zakurretara jaurtia

Larraga, 1936ko abuztuaren 15a. Guardia zibilak Vicente Lambertoren etxean agertu dira (UGTko militantea Errepublikan). Udaletxera eraman nahi dute, galdekatzeko. Lambertoren 14 urteko alabak, Maravillasek, esan du aitarekin joango dela.


Tabernan lan egiteko eskotea eraman behar izateari uko egin dio emakume honek

Asturiasko taberna batean arratsalde-gauez zerbitzari aritzeko lan baldintzez ari dira Whatsapp bidez taberna ireki nahi duen gizona eta lana behar duen emakumea.


Nafarroako Komiki Azokak zentsuratu duela salatu du H28 aldizkariak

Nafarroako Komiki Azokak H28 aldizkariko bi lan zentsuratu ditu, euskarazko komiki agerkariak publiko egin duenez.


Erdogan: "Amaiera arte jarraituko dugu Siriako operazioekin"

Turkiak gogortu egin du “Eufratesko ezkutua” deituriko kanpaina militarra. Guztira, 60 tanke eta 380 bat soldadu ditu Turkiak Jarabulus inguruan.


2016-08-29 | ARGIA
"Euskaraz txikiago?": Nafarroako turismo eskuliburua aldatzeko eskatu du Administrazioan Euskarazek

Nafarroako Gobernuaren Turismo eskuliburua “euskararen kontrako hizkuntza politika bati dagokio” Administrazioan Euskaraz Taldeak (AET) salatu duenez.


Enrique Santiago, FARCen aholkularia: "Bakea finkatzea eraikitzea baino zailagoa da beti"

Indarrean da su-etena Kolonbian. Larunbatean sinatu zuen dekretua Kolonbiako presidente Juan Manuel Santosek eta FARCek egun bat geroago alboratu zituen armak ofizialki, Rodrigo Londoña Echevarri Timochenko gerrillako buruak Habanatik agindu ostean. Enrique Santiago negoziazioetan gerrillako aholkulari izan da eta uste du zailena hastear dagoela. La Mareari emandako elkarrizketan, “bakea sendotzeko aldia” izan du hizpide.


TTIParen negoziazioek "huts egin dute" Alemaniako ekonomia ministroaren arabera

Alemaniako kantziler orde eta ekonomia ministro Sigmar Gabrielen ustez, akordioak kale egitearen arrazoia “europarrok amerikarren nahiei men egin nahi ez izana” da.


Arnaldo Otegiren hautagaitza: debekuari eutsi dio Hauteskunde Batzordeak

Gipuzkoako Hauteskunde Batzordeak astelehen honetan berretsi du Arnaldo Otegi EH Bilduko lehendakarigaiak ezin izango duela irailaren 25eko hauteskundeetan hautagai izan. Orain auziak Administrazioarekiko Auzien Epaitegitik jarraituko du. Madrilgo Konstituzio Auzitegiraino iritsi liteke afera eta hauteskunde kanpaina hastear dagoela jakingo da behin-betiko erabakia.


Lampedusa: interes ekonomiko eta militarrek migranteekin topo egiten duten irla

Lampedusako errealitatea ezagutzen eta elkartasun sareak sortzen ari dira egunotan Euskal Herritik joandako Harresirik Gabe egitasmoko kideak. Irlan ikusten ari direnaren testigantza hau idatzi dute: irla txikiak egungo Europa ulertzeko gako asko eskaintzen ditu.


2016-08-26 | Uriola.eus
Bilboko konpartsek protesta egingo dute sexu erasoen aurka

Bilboko konpartsen agiria azken sexu erasoen harira: "Gaur berriz erasoen aurkako protokoloa aktibatu dugu asteartetik hona egindako eraso sexistei erantzuteko. Ondorioz, elkarretaratzea deitu dugu gaur, abuztuak 26, arratsaldeko 18:00etan Arriaga plazan".


Euskal zinemaren momentu ona nabarmendu dute Zinemaldian, laguntzak erdira jaitsi arren

Jendetsua izan da Donostiako Nazioarteko Zinemaldian ikusi ahal izango diren Euskal Herriko ekoizpenak aurkezteko ostiral honetan Tabakaleran egin duten ekitaldia. Eraikinaren atarian erakunde eta sektoreko kideen familia-argazkia egin ondoren, barruko zine aretoan Jose Luis Rebordinos Zinemaldiko zuzendariak eta Ruth Perez de Anucita jaialdiko prentsa buruak zenbait azalpen eman dituzte, aurkezpenaren erdigune izan diren bideoekin tartekatuta.


2016-08-26 | Arabako Alea
Botulismoak 19 hegazti hil ditu Gasteizen

Botulismoa atzeman du Neiker institutuak Gasteizko Arriaga, eta Iparralde parkeetan, eta Arkautiko zein Betoñoko hezeguneetan. 19 hegazti hil dira.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude