Julio Soto

"Bertsoarekin gaixo nago"

  • Bertso udalekutara etorri zenean, bertsotan hasi berria zen eta bera zen gehien kantatzen zuena, ixildu gabe. Irazu azaldu zen bisitan. Itzal bihurtu zitzaion egun osorako, eta Urbasako ibilia galdezka egin zuen. Udalekutatik bueltan amarekin presentatu zen Xenpelar Dokumentazio Zentroan, material erdia eramateko. Aurten, errima batera izan du Nafarroako txapela.
Estitxu Eizagirre @eeizagirre
2009ko apirilaren 12a
Julio Soto
Julio SotoGari Garaialde / Argazki Press

Nafarroako txapelketako finalaz “saio bat” dela esaten da. Zuk nola bizi duzu?


Niretzat festatik ez dauka ezer txapelketak. Asko prestatu dut. Baina finalean bai jendeak eraman egiten zaituela; nik adibidez, desenpatean txapela ahaztu egin nuen, eta Silveirak esan zidanez, berak ere bai. Festa bat dela esaten da, baina nik uste hori aho txikiarekin esaten dela, asko jokatzen delako, eta festa bertsolarientzat baino gehiago publikoarentzat da.

Nafarroako bertsolaritza nola ikusten duzu?


Manolo Arozenak eta garai hartan ibili zirenek lan handia egin zuten. Lan horretatik belaunaldi bat atera zen, Estitxu Arozena, Xabier Silveira, Iñigo Olaetxea, Estitxu Fernandez... Atzetik etorri da beste bat, Jon Barberena, Erika Lagoma, Julen Zelaieta... Lan handia egin da, baina oraindik asko dago egiteko. Bertso maila asko igo da, baina iruditzen zait falta dela beste koska bat. Gu Goikoetxearekin ematen saiatu garen salto hori jende gehiagok eman behar duela uste dut. Final ona izan zen baina falta zaio beste estutualdi hori, mailaz igotzeko.


Nola prestatu duzue jauzi hori Arkaitz Goikoetxearekin?


Estitxu Arozenarekin 15etik 18 urtera aritu nintzen ikasten. Arkaitz Goikoetxea Nafarroara etorri zen bizitzera, eta Arozenak esan zidan ikusten zuela beste jauzi bat eman behar nuela, eta aukera zegoela Goikoetxeak jauzi horretan laguntzeko. Terreros, Oier Lakuntza, Saioa Arkaitzarekin biltzen naiz, eta txapelketarako astean behin bildu naiz Arkaitzekin bakarka. Beste era batera lantzen dugu bertsoa: Txirritaren bertsoak ekartzen zituen landuta, eta azaldu zigun eszenifikazioa bertsoan, konkretutasuna... Azken bi urteotan errimarekin ere gaixo ibili naiz: lehengo urtean Silveirak esandakoa probatu nuen, jartzen nituen errimak paretan. Aurten egin dut hori, baina baita ere egin ditut Egañaren margarita horietakoak [hitzak kategoriaka sailkatzea].


Zaletasuna etxetik datorkizu?


Nire amaren osaba bertsolaria zen. Gorriti esaten zioten, eta txapelketan parte hartu zuen bi edo hirutan. Baina ez dut etxetik jaso bertsoaren zaletasun handirik. Bertsoa entzun eta erakargarri egiten zitzaidan, eta hamabost urte nituela etorri ziren Estitxu Arozena eta Estitxu Fernandez ikastolara bi eguneko ikastaroa ematera. Ingeleseko irakasleak beti eskatzen zidan bertso bat azterketa bukaeran. Eta berak animatuta ikasturte bukaeran hasi nintzen bertso eskolan, eta uda horretan joan ginen bertso udalekutara. Hiruzpalau urtez Arozena izan nuen irakasle.


Bertso eskolan asko zortzi-hamar urterekin hasten dira. Zu hamabostekin hasi zinen, baina buru-belarri. Bertso gosea nola asetzen duzu?


Xenpelar Dokumentazio Zentroan urtero hartu ditut aurreko txapelketetako bertsoak, 92koa, 96koa, aurten aurreko Txapelketa Nagusiko bertso guztiak, eta Lazkao Txikiren saioak, Arzallusenak, Egañarenak... Lasarteren kaseteak... Bertso asko-asko-asko entzuten ditut, gozatzen dut pila bat. Lazkao Txikiren bertso pila bat badakizkit buruz, bere bi liburuak ere irakurri ditut, Xalbadorrena... Horrekin esan nahi dut, gaixo nagoela.


Zer ezberdintasun dago gazte baten eta bertsolari gazte baten artean?


Adin desberdinetakoak bagara ere, Gaztelumenditarrak, Aitzol Barandiaran, Uxue Alberdi, Alaia Martin, Mizel Mateo, Patxi Hiriart... horiek ditut belaunaldiko. Bertsoak eman didana hori da, Iparraldekoa, Bizkaikoa, Arabakoa... jende oso ezberdina ezagutzeko aukera. Bertsotan ibiltzen den jendeak badu ukitu berezi bat, eta oso jende interesgarria iruditzen zait. Alferrikako elkarrizketa bat ez da egoten bertsolarien artean.


Zer plaza dituzu?


Bi plaza ditut: Nafarroakoak eta Nafarroaz kanpokoak. Aukera izan dut Nafarroatik ateratzeko sariketekin, eta sariketen emaitzekin. Lehengo urtean 60 saio inguru egin nituen. Duela bi urte ere kopuruz antzeko ibili nintzen, baina lehengo urtean saio hobeak egin ditut.

Bertso bazkari eta afariak ditut gogokoen. Jendea berotuta, bertso gosez egoten da, eta umorea da nagusi. Adibidez, Iturenen Irazurekin eta Barandiaranekin egin nuen saioan gozatu nuen gehien. Oholtzak ukitu eleganteagoa du, baina gozatzeko aukera gehiago ematen du bertso afari batek, eta ez da oholtzakoa baino plaza errazagoa.

Julen Zelaietarekin asko ibili naiz, Silveirarekin egin izan ditut saio batzuk, eta tarteka izen handiko bertsolariekin saioak izaten ditut.

Plazak zer erakutsi dizu?


Plazatik ikasten da jendeak zer nahi duen, eta hori emateko gaitasunik baduzun edo ez. Bertso saioetan, mailaz gain behar duzu jendearekin konektatzeko gaitasuna. Hori nire ustez berezkoa izaten da.


Gorriti-Iruñea. Nondik bizi duzu bertsoa?


Gorrititik. Bertso afizio handia dago hemen. Iruñearekin neukan lotura bakarra bertso eskola zen. Lehen astean zehar Iruñean egoten nintzen, orain astean lau egunez Gorritin bizi naiz.


Zer da Iruñean bertsolari izatea?


Azken bi urteotan, Nafarroan txapelketak ohiartzun handia lortu duela nabaritu dut. Iruñean, nire etxean ez dago euskaldun askorik, baina Diario de Navarran atera nintzen eta “que majo salías” komentatu didate bizilagunek. Komunikabideetan lan handia egin da, eta jendeak badaki zerbait badagoela euskaraz egiten dena. Betiko eztabaida da Nafarroako txapelketak urtero behar duen edo bi urtez behin, eta gure bertso eskolan atera dugun ondorioa da Nafarroan ez dagoela horrelako beste jairik, euskara hutsean egiten dena eta 1.200 pertsona biltzen dituena. Momentuz, horregatik bakarrik bada ere, eutsi beharko diogu urtero egiteari.

Azkenak
2017-01-17 | Arabako Alea
Danzalava jaio da, dantza garaikidea sustatu eta zabaltzeko ekimena

Lantegiak, koreografia erakustaldiak eta euskal koreografo gazteen topaketa egingo dira, ekainera bitartean.


Burlatan bere gizonak hildako emakumearen gorpua bilatzeko lanak zaildu ditu eguraldiak

Burlatan bikotekidea hil eta Ultzama ibaira bota zuen gizon batek asteburuan. Poliziak eta suhiltzaileak Burlata, Atarrabia eta Iruñea artean ari dira gorpuaren bila, baina azken egunetako eguraldiak lanak zaildu ditu. Hilketa gaitzesteko elkarretaratzea antolatu da gaur bikotea bizi zen herrian.


"Aralarko pistek atzeraezinezko kalte larria eragingo lukete ingurumenean"

2002an aurkeztutako txostena berretsi eta Aralarko parkean egin nahi diren bideen eraikuntza bertan behera uzteko eskatu du berriz ere Aranzadi Zientzia Elkarteak. EHNE eta ENBA nekazal sindikatuek kritikatu egin dute Aranzadiren jarrera.


2017-01-17 | Jon Torner Zabala
CETAri buruzko Europako Legebiltzarreko bozketaren atarian, mobilizazioak Euskal Herrian

Larunbatean, hilak 21, Irun eta Hendaia lotuko dituen giza katea egingo da, CETA-TTIP-TiSA merkataritza itunen aurkako eragileek deituta, otsailean Europako Legebiltzarrean egingo den bozketaren ingurumarian. Halaber, asteartean, hilak 17, alderdi politikoetako ordezkariak gaiari buruz ariko dira solasean, Donostian egingo den mahai-inguruan.


Eremu ez euskalduneko hamalau ikastetxetan eskainiko du Nafarroako gobernuak D eredua

Iaz, lau eskolatan baino ez zuten txertatu, "informazio gutxi eta eskari sakabanatua" egon zirelako. Orain, hegoaldeko hamalau zentrotan bateratuko dute eskaintza.


AEB protesta artean, Trump presidente izendatuko duten astean

Donald Trumpen presidente izendapen ofiziala urtarrilaren 20an izango da. Hori dela-eta protestaz beteriko astea da hau AEBetan. Urtarrilaren 14an egin ziren lehenak, eskubide sozialen eta immigranteen alde.


"Akordio handia" lortuta amaitu dute 315 eguneko greba Gipuzkoako errepideen zainketa langileek

Akordioa lortu dute ELAk eta Gipuzkoako errepideen mantentze lanetako enpresek urtarrilaren 13an. Bizkaiko zahar-etxeetan, aldiz, grebarako dei egingo du ELAk otsail osorako.  


Latina

Katalanen murgiltze linguistikoaren sistema beharko litzateke hemen ere, eta ez duela gutxi arte euskararen tenplu izan den ikastolan, esaterako, eguneko menua ele-bietan jartzea, euskara ez dakitenen umearen gurasoek hark zer jaten duen jakin dezaten.


'Lardaska' sasikariaren egilearekin elkarrizketa
"Askapena hutsean politikoa balitz bezala kontenplatzen da herri honetan"

2016an zeresana eman du Lardaska argitalpenak: liburu formatuan publikatutako aldizkari autoeditatua nork idatzi duen ez da ezaguna, "Barbalot"-ek sinatuta dator, Koldo Izagirreren hitzaurre eta guzti. Ez dago esplikatu beharrik, berezitasun horiek direla-eta jakin-mina piztu duela euskal letren mundutxoan. Egilearen anonimotasunaren aldeko apustua errespetatuz, "nork" baino "zer" eta "nola" izan ditugu hizpide e-postaz egindako elkarrizketa honetan.


2017-01-17 | Bizkaie
Pi.L.T. taldea oholtzara bueltauko da

Hamarkada batez isilik egon ostean, kontzertu batzuk emongo ditu Pi.L.T. taldeak, baina kideek ez dabe zehaztu non eta noz izango diran.


2017-01-17 | Mikel Asurmendi
Ipar Euskal Herrirako instituzioa
Jean-RenÚ Etchegaray Euskal Elkargoko lehendakarigai

Urtarrilaren 23an Euskal Elkargoko Kontseilu Komunitarioaren lehen biltzarra izanen da. Baionako auzapez Jean-René Etchegarayk lurralde kolektibitate berriaren lehendakaritzarako hautagaitza aurkeztu du.


2017-01-17 | Topatu.eus
Arabako gazte euskaltzaleen topaketak egingo dituzte urtarrilaren 28an Gasteizen

Esperientziak trukatzeko asmoz egingo dute jardunaldia, "Arabarra, gaztea, eta euskaltzalea. Bai eta zer?" lelopean. Arabako kuadrilla guztietako gazteak hurbilduko dira Oihaneder Euskararen Etxera.


Hainbat familiak etxetik kanpo eman behar izan dute gaua eguraldia dela eta

Azken egunetako euriteen ondorioz, gainezka egin dute Euskal Herriko hainbat ibaik. Zenbait errepide itxi dituzte, eta pertsona ugarik etxetik kanpo igaro behar izan dute gaua.


Zenbat harik osatzen dute erraustegiaren auzitegietako korapiloa?

Pixkanaka ageri denez, Zubietako erraustegia Gipuzkoako agintariek hasieran uste baino korapilo nahasiagoan harrapatuta geratu da auzitegietan. Eta agian oraindik ez dira ezagutzen korapiloaren hari guztiak.


2017-01-17 | Hiruka .eus
Sopelako Mec Mec pizzeriaren leihoak apurtu dituzte bertako "esplotazioa" salatzeko

Zapatu goizaldean, hilaren 14an, ezezagunek Sopelako Mec Mec pizzeriako leiho danak apurtu zituzten. Erasoa ohar baten bidez aldarrikatu dute hainbat ezezagunek. Hirukari helarazitako mezuan ekintza bere gain hartu eta joan den astelehenean enpresa horretako langilea "sistema kapitalistak eragindako prekarietatearen ondorioz" hil zela salatu dute.


Euskal preso politiko baten alaba larri dago umearen aitak sastakatu ondoren

Sara Majarenas euskal preso politikoaren alaba bi aldiz sastakatu zuen bizkarrean umearen aitak, preso sozial ohia. Bi urteko umea operatua izan da eta larri dago zainketa intentsiboetako unitatean, Las Provincias egunkariak argitaratu duenez.


2017-01-16 | ARGIA
Munduko zortzi pertsona aberatsenek 3.600 milioi txiroenek adina aberastasun biltzen dute

Jeff Bezos, Amancio Ortega, Warren Buffett, Carlos Slim, Bill Gates, Mark Zuckerberg, Larry Ellison eta Michael Bloomberg dira munduko pertsonarik aberatsenak eta mundua bitan banatuta zatirik txiroenaren adina aberastasun biltzen dute. Guztiak gizonezkoak dira, sei estatubatuar, mexikar bat eta espainiar bat.

ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude