Julio Soto

"Bertsoarekin gaixo nago"

  • Bertso udalekutara etorri zenean, bertsotan hasi berria zen eta bera zen gehien kantatzen zuena, ixildu gabe. Irazu azaldu zen bisitan. Itzal bihurtu zitzaion egun osorako, eta Urbasako ibilia galdezka egin zuen. Udalekutatik bueltan amarekin presentatu zen Xenpelar Dokumentazio Zentroan, material erdia eramateko. Aurten, errima batera izan du Nafarroako txapela.
Estitxu Eizagirre @eeizagirre
2009ko apirilak 12
Julio Soto
Julio SotoGari Garaialde / Argazki Press

Nafarroako txapelketako finalaz “saio bat” dela esaten da. Zuk nola bizi duzu?


Niretzat festatik ez dauka ezer txapelketak. Asko prestatu dut. Baina finalean bai jendeak eraman egiten zaituela; nik adibidez, desenpatean txapela ahaztu egin nuen, eta Silveirak esan zidanez, berak ere bai. Festa bat dela esaten da, baina nik uste hori aho txikiarekin esaten dela, asko jokatzen delako, eta festa bertsolarientzat baino gehiago publikoarentzat da.

Nafarroako bertsolaritza nola ikusten duzu?


Manolo Arozenak eta garai hartan ibili zirenek lan handia egin zuten. Lan horretatik belaunaldi bat atera zen, Estitxu Arozena, Xabier Silveira, Iñigo Olaetxea, Estitxu Fernandez... Atzetik etorri da beste bat, Jon Barberena, Erika Lagoma, Julen Zelaieta... Lan handia egin da, baina oraindik asko dago egiteko. Bertso maila asko igo da, baina iruditzen zait falta dela beste koska bat. Gu Goikoetxearekin ematen saiatu garen salto hori jende gehiagok eman behar duela uste dut. Final ona izan zen baina falta zaio beste estutualdi hori, mailaz igotzeko.


Nola prestatu duzue jauzi hori Arkaitz Goikoetxearekin?


Estitxu Arozenarekin 15etik 18 urtera aritu nintzen ikasten. Arkaitz Goikoetxea Nafarroara etorri zen bizitzera, eta Arozenak esan zidan ikusten zuela beste jauzi bat eman behar nuela, eta aukera zegoela Goikoetxeak jauzi horretan laguntzeko. Terreros, Oier Lakuntza, Saioa Arkaitzarekin biltzen naiz, eta txapelketarako astean behin bildu naiz Arkaitzekin bakarka. Beste era batera lantzen dugu bertsoa: Txirritaren bertsoak ekartzen zituen landuta, eta azaldu zigun eszenifikazioa bertsoan, konkretutasuna... Azken bi urteotan errimarekin ere gaixo ibili naiz: lehengo urtean Silveirak esandakoa probatu nuen, jartzen nituen errimak paretan. Aurten egin dut hori, baina baita ere egin ditut Egañaren margarita horietakoak [hitzak kategoriaka sailkatzea].


Zaletasuna etxetik datorkizu?


Nire amaren osaba bertsolaria zen. Gorriti esaten zioten, eta txapelketan parte hartu zuen bi edo hirutan. Baina ez dut etxetik jaso bertsoaren zaletasun handirik. Bertsoa entzun eta erakargarri egiten zitzaidan, eta hamabost urte nituela etorri ziren Estitxu Arozena eta Estitxu Fernandez ikastolara bi eguneko ikastaroa ematera. Ingeleseko irakasleak beti eskatzen zidan bertso bat azterketa bukaeran. Eta berak animatuta ikasturte bukaeran hasi nintzen bertso eskolan, eta uda horretan joan ginen bertso udalekutara. Hiruzpalau urtez Arozena izan nuen irakasle.


Bertso eskolan asko zortzi-hamar urterekin hasten dira. Zu hamabostekin hasi zinen, baina buru-belarri. Bertso gosea nola asetzen duzu?


Xenpelar Dokumentazio Zentroan urtero hartu ditut aurreko txapelketetako bertsoak, 92koa, 96koa, aurten aurreko Txapelketa Nagusiko bertso guztiak, eta Lazkao Txikiren saioak, Arzallusenak, Egañarenak... Lasarteren kaseteak... Bertso asko-asko-asko entzuten ditut, gozatzen dut pila bat. Lazkao Txikiren bertso pila bat badakizkit buruz, bere bi liburuak ere irakurri ditut, Xalbadorrena... Horrekin esan nahi dut, gaixo nagoela.


Zer ezberdintasun dago gazte baten eta bertsolari gazte baten artean?


Adin desberdinetakoak bagara ere, Gaztelumenditarrak, Aitzol Barandiaran, Uxue Alberdi, Alaia Martin, Mizel Mateo, Patxi Hiriart... horiek ditut belaunaldiko. Bertsoak eman didana hori da, Iparraldekoa, Bizkaikoa, Arabakoa... jende oso ezberdina ezagutzeko aukera. Bertsotan ibiltzen den jendeak badu ukitu berezi bat, eta oso jende interesgarria iruditzen zait. Alferrikako elkarrizketa bat ez da egoten bertsolarien artean.


Zer plaza dituzu?


Bi plaza ditut: Nafarroakoak eta Nafarroaz kanpokoak. Aukera izan dut Nafarroatik ateratzeko sariketekin, eta sariketen emaitzekin. Lehengo urtean 60 saio inguru egin nituen. Duela bi urte ere kopuruz antzeko ibili nintzen, baina lehengo urtean saio hobeak egin ditut.

Bertso bazkari eta afariak ditut gogokoen. Jendea berotuta, bertso gosez egoten da, eta umorea da nagusi. Adibidez, Iturenen Irazurekin eta Barandiaranekin egin nuen saioan gozatu nuen gehien. Oholtzak ukitu eleganteagoa du, baina gozatzeko aukera gehiago ematen du bertso afari batek, eta ez da oholtzakoa baino plaza errazagoa.

Julen Zelaietarekin asko ibili naiz, Silveirarekin egin izan ditut saio batzuk, eta tarteka izen handiko bertsolariekin saioak izaten ditut.

Plazak zer erakutsi dizu?


Plazatik ikasten da jendeak zer nahi duen, eta hori emateko gaitasunik baduzun edo ez. Bertso saioetan, mailaz gain behar duzu jendearekin konektatzeko gaitasuna. Hori nire ustez berezkoa izaten da.


Gorriti-Iruñea. Nondik bizi duzu bertsoa?


Gorrititik. Bertso afizio handia dago hemen. Iruñearekin neukan lotura bakarra bertso eskola zen. Lehen astean zehar Iruñean egoten nintzen, orain astean lau egunez Gorritin bizi naiz.


Zer da Iruñean bertsolari izatea?


Azken bi urteotan, Nafarroan txapelketak ohiartzun handia lortu duela nabaritu dut. Iruñean, nire etxean ez dago euskaldun askorik, baina Diario de Navarran atera nintzen eta “que majo salías” komentatu didate bizilagunek. Komunikabideetan lan handia egin da, eta jendeak badaki zerbait badagoela euskaraz egiten dena. Betiko eztabaida da Nafarroako txapelketak urtero behar duen edo bi urtez behin, eta gure bertso eskolan atera dugun ondorioa da Nafarroan ez dagoela horrelako beste jairik, euskara hutsean egiten dena eta 1.200 pertsona biltzen dituena. Momentuz, horregatik bakarrik bada ere, eutsi beharko diogu urtero egiteari.

Azkenak
2016-09-28 | Topatu.eus
Hiru urte bete ditu Errekaleor auzo askeak

Urriaren 3tik 9ra egingo dute urteurren festa. Tailerrak, hitzaldiak, bazkariak, kontzertuak eta askoz gehiago prestatu dituzte urteurrenerako.


Urtzi Odriozola
"Euskarak behar du aisialdiarekin eta gazteekin lotzen den bideojokoen mundua"

Game Erauntsia webgunean nabigatu dugu gaurko elkarrizketaren tartean. Bideo jokoak euskaratzeko proiektua da, batetik, baina bideojoko zale euskaldunen komunitatea eraikitzera begirako funtzioa ere badu, bestetik.


2016-09-28 | Estitxu Eizagirre
Zehazki nor eta nola ari dira erraustegiaz dena erabakitzen?

Artikulu honen helburua zozoa da: herritar arruntok erraz ulertzea zein politikari ari diren erabakiak hartzen gure etorkizuna baldintzatuko duen erraustegiaz. Edo burujabetzaz mintzo garen hauteskunde osteko egunotan, udalei burujabetza nork kendu dien (eta ez begiratu Madrilera).


Bi urte Ayotzinapako desagerpenetatik: kasua argitzeko eskatu dute munduko zenbait hiritan

2014ko irailaren 26an eskola normalistako 43 ikasle desagertu ziren, poliziak atxilotu eta gero. Bertsio ofiziala arbuiatzen dutenek Mexikoko Estatuaren erantzukizuna salatzen dute.


Bardean ekintza militarrak egiten ari dira

Ekaitza operazioa entrenatuko du Espainiako armadak. Tuteran, manifestazioa egin zuten 250 lagunek Bardea herriarentzat lelopean.


2016-09-28 | Goiena
Tabakalerako gerente Haritz Azkarragak dimisioa aurkeztu du

Astearte iluntzean ezagutzera eman zenez, Donostiako Tabakalerako gerente Haritz Azkarragak (Arrasate, 1973) dimisioa aurkeztu du. Arratsaldean batzartuko den Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroaren administrazio kontseiluak Azkarragaren dimisioa aztertuko du eta aurrera begirako erabaki bat hartu.


Turisten itsasontzien porturatzea blokeatu dute hainbat orduz Venezian

Egunero milaka turista eramaten dituzten itsasontziak ingurumenean eta hirian eragiten ari diren kalteez kezkatuta, #NoGrandiNavi lemapean festa eta aldarrikapena uztartu dituzte joan den asteburuan Venezian, gurutzaontzien porturatzea debekatzeko eskatuz. Itsasoz, 30.000 turista iristen dira egunero goi-denboraldian Veneziara, The Guardianek jaso duenez.


2016-09-28 | ARGIA
Imanol Urbieta hil da, belaunaldi oso baten haur kanten egilea

Euskal kantugintzan ekarpen handia egin ostean, 83 urterekin hil da Imanol Urbieta abeslari eta irakaslea. Berak asmatuak dira Ran Rover Ran eta Jon Braun, besteak beste.


Heriotz mehatxuak salatu ditu Madrilgo SOS Arrazakeriak, presidentearen aurka

Mohamed Gerehou kazetari, ekintzaile eta Madrilgo SOS Arrazakeriako buruak “mehatxu eta irain arrazista larriak jaso ditu Twitter bidez, bigarrengoz hiru hilabetean”, erakundeak azaldu duenez. Uztailean “enkante” baten itxurak egin zituzten sare sozialeko erabiltzaile batzuek, Gerehou esklabo gisa ipinita. Oraingoan bera hiltzeko mehatxu zuzenak egin dizkiote, legionario frankisten inguruko txio bat jartzeagatik.


Behin betiko bake akordioa sinatu dute Kolonbiako Gobernuak eta FARCek

Mundu osoko hainbat agintari eta 2.000tik gora gonbidatu izan diren ekitaldian sinatu dute behin betiko bake hitzarmena Juan Manuel Santos Kolonbiako presidenteak eta Rodrigo Londoña Echevarri Timochenko gerrillako buruak, Cartagenan (Kolonbia). Urriaren 2an plebiszitua izango da eta herritarrek akordioa baietsi ala gaitzetsiko dute.


Florentino Perezek Urbaser txinatarrei saltzeak zer eragingo du Euskal Herrian?

Real Madrideko lehendakariarena den ACS korporazioak Txinako CNTY Tian Ying Environmental taldeari saldu dio Urbaser hondakinen kudeaketan –eta errausketan– berezitutako atala. FCC bezain sona handikoa ez izanagatik, Urbaserrek Euskal Herrian zerbitzu publikoen kontrata pribatuetan esku hartzen du aspalditik eta hauetan ere eragingo du Florentino Perezek egindako operazioak.


2016-09-27 | ARGIA
Donostiako epaitegi batek bertan behera utzi du zezenketei buruzko galdeketa

2017ko otsailaren 17an Donostian egitekoa zen galdeketa bertan behera utzi du Donostiako Administrazioarekiko Auzietako 2. epaitegiak, Carlos Urquijoren helegiteari bide eman ostean.


2016-09-27 | Estitxu Eizagirre
Emakume etxeak lotuko ditu "Testurak" bertso emanaldi bereziak

Ostiral honetan egingo da lehen saioa, Eibarko Andretxean, 19:00etan. Ordutik abendura bitartean, sei bertso jaialdi gehiago egingo dira emakumeen testu literarioak oinarri hartuta.


Bayerrek eta Syngentak ez zuten esan euren produktuek erleak kaltetzen dituztela

Bayer eta Syngenta enpresek ezkutatu egin zituzten euren pestizidak erleen gainbeherarekin lotuta daudela frogatzen duten ikerketak. Ikerketa horien emaitzak Greenpeacek eman ditu argitara. Neonikotinoideen familiakoak dira enpresek bere probetan aztertu dituzten pestizidak.


Borroka armatua utzi izana berretsi, eta Aieteko konpromisoak bete dituen bakarra dela dio ETAk

Gudari Egunaren karietara argitaratutako oharrean, Aieteko bide orriari jarraipenik eman ez izana gaitzetsi du ETAk. Kolonbiako Gobernuak eta FARCek sinatutako itunari “elkartasun osoa” adierazi dio.


2016-09-27 | Unai Brea
Espainiako Gobernuak helegitea jarriko dio EAEko Herri Ekimen Legegileen lege berriari

Eusko Jaurlaritzak azaldu duenez, Madrilek Espainiako Konstituzioaren aurkakotzat jotzen du “legearen barruko etorkinek” ekimen legegileak aurkeztu ahal izatea.


2016-09-27 | Uztarria
Kereila kriminala jarri du Angel Otaegiren familiak, hilketaren ardura argitzeko

Haren hilketaren erantzuleak zeintzuk diren argitzea eta horiei ardurak eta erantzunkizunak eskatzea nahi dute. Horretarako, sumarioaren kopia bat eskuratzea nahi dute. Bidea "zaila" izango dela azaldu du Angel Otaegiren familiako abokatuak, baina "merezi" duela uste dutela azpimarratu du. Eneko Etxeberria alkateak, bere aldetik, "justizia eta erreparazioa" aldarrikatu ditu. 

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude