Animaliak hil ala ez jateko?

Veronique Zenoni: "Animaliak kontzientzia osoz daki hazleari emateko bizi dela"

  • “Kabalen hiltzea gelditu behar dea jateko?” izenburupean, 2016ko Lurrama feriaren baitan hiru mintzalari kualifikatu ari izan dira baserrietan hazitako animalien ongizateaz eta hiltzeaz baina ere hazkuntzaren tokiaz. Mauleko hiltegiko bideo famatuak nekazariei eragindako kalteei erantzun beharrak mugituta, hitzaldia sustatu dute baserri txikien lana sustatzen duten ELB, Euskal Herriko Laborantza Ganbara, Biharko Lurraren Elkarteak eta Idokik. Jocelyne Porcher soziologoaren eta Mikel Hiribarren abeltzainaren lekukotasunen ondotik, hona Zuberoan albaitari eta osteopata ari den Veronique Zenoniren iritzia.

Laborari
2016ko abenduaren 12a
Veronique Zenoni Zuberoan ari da albaitari eta animalien osteopata, nekazariei erakutsiz beren eskuez nola artatu aziendak.

19 urte dira albaitaria naizela. Albaitari izateko teknikari moduan hezi gaituzte. Niri dena aldatu didana da 2003an osteopatian hasi izana, animalien gainean eskuak jarritakoan oso bestelako sentsazioak jasotzen baitira, haien oinazeekin eta emozioekin egiten duzu topo, oso ondo ulertzen duzu nola bizi den animalia bere inguruarekiko, giza inguruarekiko ere bai.

Badira hazle abereen hazle izpiritua dutenak: animaliekin denbora asko pasatu duzunean, “animalia” pentsatu eta ez duzu gogoeta egiten, animaliaren biziarekiko eta produkzioarekiko egokiak diren ekintzak egiten dituzu. Abelazkuntzaren industrializazioagatik zenbait hazlek galdu egin dute animaliarekiko zentzu hori. Nire lana da lotura hori berriro sorraraztea.

Azken bost urteotan baserritarrei erakusten diet eskuak animalien gainean jartzen, ulertu ahal izateko animalia eta zer bizi duen, enpatia, errukia eta maitasuna erakutsi behar dira. Sentimenduok ez dira norabide bakarrekoak. Etxalde bateko abereek ere badituzte enpatia, erruki eta maitasunezko loturak beren hazlearekiko, nahiz eta oso ondo jakin beren destinoa dela hazlearen zerbitzuan hiltzea. Hau nola edo hala onartu daiteke, baldin eta egoki zaindua izan bada, aski leku eduki badu eta gizakiarekiko loturan egon bada. 

Luzaz Euskal Herrian abereak laborariaren etxe berean bizi ziren, sukaldetik irtenda ukuiluan sartzen zinen. Aldiz, gaur ikusten ditut ukuiluetan [libre] diren behiak nekazariarekin batere harremanik gabe bizi direnak, eta behiak ukuiluan hilabete luzez loturik egon direnak baina beren hazlearekin eguneroko harreman fisikoarekin, eta hau oso lasaigarria da aberearentzako.

Noraino iritsi daiteke gizakiaren eta animaliaren arteko harreman hau? Maite duzunean norbait ondo ez dabilena, norbera ere ez da ondo ibiltzen: ikus daitezke abere taldeetan patologiak inguruko testuinguru humanoarekin zerikusia daukatenak. Nik laborariei esaten diet beren aziendak ondo ibiltzea nahi badute, beraiek beren buruak zaindu behar dituztela, azienden osasun faktore bat baitira. Ikusia naiz esnetarako aziendetan osasun arazo metabolikoak, errepikakorrak, elikadura ondo orakatua eman arren, nagusia jubilatzear zelako eta ez zekielako zer egin etorkizunean. Holakoetan behiak umea egiten du eta ez du bere burua etorkizunerako proiektatzen, bat batean hasten dira eritasun metabolikoak, animaliak ez du irabazten.

Ikusi ditut belarra jaten hasitako arkumeak beren handitzea geratzen, zergatik eta nagusia ez zelako gehiago zoriontsu. Abeltzainarekin hitz egin genuen honetaz eta, azienden elikadura batere aldatu gabe, animaliak berriro hazten hasi ziren.

Harrigarri irudi lezake baina lotura afektibo oso garrantzitsua dago etxaldeko azienden eta beren jabearen artean.Tabu bat dela ere pentsa liteke, zeren eta gizartean bai baita uste bat baserritarrez dioena abereak maite badituzte ez dela normala horiek hiltegira eramatea. Hau neke handiz eraman lezake nekazariak eta animaliaren gain ere izanen du eragina.

Abeltzainak lana egiten badu gauzei bere zentzua emanez, gauza bera gertatuko zaio aziendari. Ezagutzen dut behiak hazten dituen emakume bat, behi bat hiltegira eraman behar zuen aldi oro istripuak zeuzkana, animaliei hezurrak hausten, sukarra 40ºCra igotzen. Ezagutzen ditut ardi hazleak axuriak hiltegira eraman aurreko egunetan inguruko guztiekin haserre bizian daudenak. Heriotzarako prestatzeko, nekazariek erritoak egin ditzakete, berentzako bezala animalientzako: esate baterako, aurreko egunetan amei jakinarazi bere umeek joan egin behar dutela. Animaliak orduan estrategia oso bat garatuko du elkarrengandik apartatu aurreko denbora aprobetxatu eta prestatzeko. 

Animalia kontzientzia osoz ohartzen da bizi dela nekazariari emateko bere esnea, bere aratzea. Abeltzain batzuek eskerrak emateko erritoak egiten dizkiete animaliei hiltegira eraman aurretik. Horrek aldatzen duena da animalia lasai aterako dela. Beste abeltzain batzuek ez dute azienda bezperan ateratzeko hiltegira eramateko, gauean bertan jaiki eta eramaten dute. Animaliak modu horretan akonpainatu direnean, okelaren kalitate organoleptikoa ere hobea da. 

Dudarik gabe, animaliak hiltzearen alde nago: nire ustez garrantzizkoa da hori kontzientzia osoz egitea. Bestalde, haragi hori jan behar dugunok jakin behar dugu zer erosi dugun eta nola hazi dituzten animaliok, denak ez baitira bizitzen inguruko gizakiekiko kalitate harreman horretan.

Kontsumitzen dugun haragi kopurua ere urritu beharra daukagu, planeta mailako desoreka dago eta: soia sartu baldin bada elikaduran, baliteke Hego Amerikatik etorri izana, eragin dituen deforestazio eta jendeen leku aldatzeko arazoekin. Gure saskiak sartzen dugunak eragin globala dauka Lurra planeta osoan. Bai animalia jaten dugunean eta bai landareak jaten ditugunean, biak baitira bizidunak. Gure erantzukizuna da gauzak hobeto egitea, elkarlanean aritzea bai animalien multzoarekin eta bai begetalen multzoarekin.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Animalien eskubideak  |  Laborantza

Animalien eskubideak kanaletik interesatuko zaizu...
2018-07-23
Usapalaren ehiza debekatzeko eskatu diote Nafarroako Gobernuari Itsas Enarak eta Eguzkik

Europak usapalaren ehizaren gainean ezarri duen behin-behineko debekualdiarekin bat egiteko eskatu diote Itsas Enarak eta Eguzkik Nafarroako Gobernuari. Horretarako alegazio bat aurkeztu diote datorren ehiza-aldia arautuko duen Foru Aginduaren zirriborroari.


2018-07-16 | Iņaki Etaio
Iruņeko zezenketak: momentua heltzen ari da

Zezenketak debekatzeko borroka luzea bada ere, ez dago zalantzarik sanferminetan ere gero eta protagonismo gehiago hartzen ari dela. Eztabaidan, maiz entzuten eta irakurtzen da zezenketen kontrako jarrera bultzatzen dutenak nagusiki kanpokoak direla, hori pisuzko argudioa izango balitz bezala.


"Munduko festarik onenetan" ere torturatzen da

Sanferminak munduan parekorik ez duten festak direla azpimarratu du Iruñeko alkateak, azken egunetan egindako elkarrizketa ugarietan. Baina, munduko jairik  “onenetan” ere, 2018an, bizidunak torturatzen eta hiltzen dituzte, botere publikoaren baimenarekin.


Animalien lekuan bagina

Edo alderantziz, animaliak gizakiak bezala. Horixe da Barbara Daniels irlandar artistak egin duen irudimen ariketa. Animaliekin dugun harremana eta portaerari buelta eman eta horrela, ispilu aurrean jarri gaitu gizakiok. Eta emaitza ikusita, egia esan, egin dituen marrazki batzuk hotzikara eragiten dutela onartu beharra dago.


2018-06-29 | Askekintza
Gurean - Animalien erabilera Euskal Herriko festetan
MULTIMEDIA - dokumentala

Askekintzak Euskal Herriko festetako animalien erabileraren inguruan inoiz egin den dokumentazio lan handiena bildu du. Lau urtez (2014-2017) hainbat aktibistak ezkutuan grabatutako irudiekin osatutako dokumentala da. Informazio gehiago: http://askekintza.org/gurean/


Fermintxo eta biok II

"Txaloak, irribarreak, oihuak, sufrimenduaren lepotik botatako algarak… Nola interpretatzen ahalko genuke hori guztia giza hizkuntzan? Zuei eraginiko tratu txarrek ez dute gizakion duintasuna kaltetzen?", galdetzen du Fermin Abarzuza Antropologiako ikasle Bittor Abarzuza Fontellasek.


Animalien Askapenerako Fronteak bere gain hartu du Iruņeko Gaseko ukuiluetako erasoa

Talde honetako kideek adierazi dutenez, gauean piztutako sutea eta zezenketen aurkako margoketak egin dituzte animaliak erabiltzen dituzten jarduerak geldiarazi nahi dituztelako.


2018-05-13 | Gaizka Izagirre
Gurean
Dokumentalen indarra, animalien egoera salatzeko

Asko dira azken urteetan munduko animalien egoera latza salatu nahi izan duten dokumentalak: Earthlings, Cowspiracy, The Cove, BlackFish, Meet Your Meat, The Elephant in the Living Room... Denak ere intentzio batekin sortuak: ikus-entzunezkoen bidez ikusleari erakustea, jateko, janzteko dibertitzeko edo esperimentatzeko esplotatuak izaten diren bizidunen bizitza tamalgarri eta penagarria. Lan horiek guztiek nazioarteko animalia askoren egoera salatzen dute; baina gurean ere bada lan bat... [+]


2018-05-09 | Miren Osa Galdona
Guggenheimen bizirik dauden animaliak erabili nahi dituen erakusketa salatu dute

Ostiralean protesta egingo du  BBAA Antiespezista talde animalistak. Egun berean, erakusketa berri bat zabaltzekoa da museoa, eta ikasleek salatu dutenez, bizirik dauden animaliak jarriko dituzte obra moduan.


Ehiztariak eta animalien eskubideen aldekoak kalera aterako dira igandean

Espainiako Estatuko ehiza federaziek manifestazioa deitu dute Estatuko 50 hiritan domekarako, ehiza “bizimodu” gisa defendatzeko. Hego Euskal herriko ehiza elkarteek bat egin dute deialdiarekin eta manifestazioak antolatu dituzte domekan Donostian eta Bilbon. Honi erantzunez, Askekintza talde antiespezistak animalien bizitzeko eskubidea aldarrikatzeko manifestaziora deitu du igande arratsaldean Donostian.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude