Jevgenija Box estatuburu izatera iritsi zen orain 100 urte

  • Ukraniako Sobietar Errepublika izendatu zenean, emakume bat jarri zen hango Barne ministro, eta praktikan gobernuburu ere izan zen, ofizialki ez baitzen halako kargurik. 1917ko abenduaren 27a zen, eta kasik oharkabean emakumeen emantzipaziorako borrokan itu bat jarri zuen Jevgenija Boxek.

Urko Apaolaza Avila @urkoapaolaza
2017ko abenduaren 26a
Jevgenija Box (1879-1925)

Militante komunista ukraniarrak paper garrantzitsua jokatu zuen 1917ko errusiar iraultzan, baina haren izena batez ere historiara igaroko da herrialde bateko buru izaten lehen emakumea izan zelako, jatorri aristokratikoko kargu sinbolikoak albo batera uzten baditugu bederen. Halaxe azaltzen dute dute K17 ekimeneko webgunean idatzitako biografian eta efemeride horixe gogorarazi digute sarean ere:

Askapenerako kontzientzia, baina, askoz lehenago hartu zuen Boxek. Adin txikikoa zenean gizon batekin ezkontzera derrigortu zuten gurasoek eta hala jabetu zen borrokatu beharraren garrantziaz. Politikoki boltxebikeen aldeko joera erakutsi zuen lehen momentutik  eta horrek Siberiarako deportazioa, ihesaldia eta erbestea ekarri zion ordainetan. Gero, 1917an buru-belarri sartu zen Errusiar Iraultzan, Leninen estrategiarekin eta nazioen onarpenarekin zerikusia zuten hainbat ideiekin eztabaida eta tira-birak izan zituen –ukraniar nazionalismoaren beldur zen–, baina ordurako ezaguna zen boltxebikeen ezker-aldeko adarrean kokatzen zirenen artean.

1917ko abenduan, duela 100 urte Ukraniako Sobietar Errepublika ezarri zenean, herrialde horretako aginte gorena izan zuen denbora labur batez Boxek, historian halako izaera praktikoko kargu bat izaten lehen emakumea izan zen beraz.

Alemaniarren kontrako guduan eta kulaken matxinada zapaltzen erabakigarria izan zen, besteak beste. 1919ko boltxebikeen VIII. Kongresuan alboratua izan zen, batez ere ukraniar baserritarren eskaerekiko bere oposizio ultra-ezkertiar irmoa zela eta. Osasun arazoek jota hil zen 1925ean.  Ukrainako egoera nahaspilatsuan Boxek iraultzaren alde egindako borroka garrantzitsua aintzat hartu izan dute beste iraultzaile ezagun ugarik.   

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Ukraina  |  1917ko Errusiar Iraultza

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-01-22 | Miren Osa Galdona
Emakumeen Martxa AEBn: aurten ere emakumeak kalera atera dira matxismoari planto egitera

Lehengo urtean egin zuten bezala, aurten ere milaka emakumek manifestazioak antolatu dituzte AEBtako hiriburu garrantzitsuenetan, indarkeria matxistaz nazkatuta daudela esan eta Donald Trumpen politikak arbuiatzeko. 2018an egingo diren legegintza hauteskundeei begira, emakumeek politikan hitza hartzeko martxa mugarria izatea nahi dute antolatzaileek.


2018-01-21 | Z. Oleaga
"Lehenago egingo die uko bere pribilegioei klase burgesak, gizonok baino"

Bakoitzak nondik hitz egiten duen adieraztea garrantzitsutzat du Jokin Azpiazu Carballok. Bera, akademian, kalean, tabernetan bizitutako hausnarketa eta ekintzetatik ari da. Feminismoekin, LGTB+/queer mugimenduekin eta gizon taldeekin garatutako harreman eta militantzietatik. Maskulinitateari pribilegioetatik eta boteretik heltzea proposatzen du Masculinidades y Feminismo liburuan [hemen PDFan irakurgai].


Nola egin politika feminista udal batean?

Isabel Vallet eta Georgina Monge CUPeko kideak dira eta errepublika feminista eraikitzeko diskurtsotik praktika politikora jauzi egiten denean ikuspegi feminista nola lantzen den aztertu dugu beraiekin. CUP 32 udaletan ari da gobernatzen, eta azpimarratu digute lan asko egin bada ere, ikaragarri dagoela egiteko.


Kataluniako balizko prozesu konstituziogilea eta errepublika feminista

Sardiniako filosofoak aspaldi irakatsi zigunez “Egia beti da iraultzailea” eta, horrenbestez, Kataluniako prozesuari eta handik erator litekeen errepublika feministari buruzko gogoeta hau konstatazio bat eginez hasi nahiko nuke: Katalunia ez da errepublika bat, are gutxiago errepublika feminista bat.


2018-01-18 | ARGIA
Emakumeen segurtasuna handitzeko, gauean geltokien artean jaisteko aukera emango du Bilbobusek

Urtarrilaren 25ean Bilbobusek onartuko duen araudi berrian txertatuko dute neurria. EH Bilduk proposatu eta udal gobernuak onartu du.


Badira izen mistoak Euskaltzaindiaren zerrendetan

Euskaltzaindiak 2001etik aurrera sexuaren araberako bereizketa finkatu zuen izenetan baina IKAren Deklinabidea aplikazioa garatzen ari nintzela salbuespenak badirela konturatu nintzen. Badaude Euskaltzaindiaren gizonezkoen eta emakumezkoen ponte-izenen zerrendetan, bietan, agertzen diren izen mistoak.


2018-01-14 | Reyes Ilintxeta
"Oso gustura egingo nuke etxeetan 24 orduz lan egiten duten emakume langileen inguruko filma"

Kartzela, emakume zapaldu askoren bizitza, politika egiteko molde berriak… filmatu ezin diren munduak zinemara eraman nahi ditu dokumentalgile honek.


2018-01-12 | Ahotsa.info
Martxoak 8ko greba feministaren prestaketak hasi dira Iru˝ean

Iruñerriko mugimendu feminista martxoaren 8rako deituta dagoen greba feminista prestatzen hasi da. Parte-hartze handia izan du lehenengo batzar irekiak , eta datorren urtarrilaren 24an eginen den hurrengo asanbladara joateko gonbitea luzatu diote emakume orori. Arratsaldeko 18etan izanen da, Iruñeko Zabaldin.


2018-01-08 | Miren Osa Galdona
BBCko kazetari batek kargua utzi du lan beragatik gizonek baino gutxiago irabazten duelako

Carrie Gracie BBCren Txinako arduradunak lan postuari uko egin dio, lan berdina egiteagatik gizonezkoek soldata handiagoa jasotzen dutela argudiatuz. Bi errealitateen arteko aldea “nabarmena” dela berretsi du Graciek. 30 urte daramatza Erresuma Batuko kate publikoan lanean eta orain arte soldaten bereizketa gauza jakina zela onartu arren, gaur egun egoera onartzeko ez dagoela prest nabarmendu du.


2018-01-05 | ARGIA
Euskaltzaindiak bere hiztegiko zenbait definizio alda ditzake, genero-berdintasuna hobeto islatzeko

Abenduaren 22ko osoko bilkuran Euskaltzaindiaren Hiztegian egin beharreko zenbait zuzenketa aurkeztu ziren, tartean, genero-berdintasunarekin zerikusia dutenak.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude