Hispanitatearen ala Herri Indigenen Erresistentzia eguna?

  • Duela 525 urte, 1492an, iritsi zen Cristobal Colon Guanahani uhartera (Bahamak). Ondorio latzak eragin zituen bidaia hark. Amerikaren kolonizazioaren hasiera. Milioika herritar hil, herri indigenak suntsitu, hitz batean esanda, genozidioa.

Andoni Mikelarena @andonimik
2017ko urriaren 12a

Data esanguratsu hori modu ezberdinetan “ospatu” ohi da Amerikan eta baita munduan zehar ere. Espainiar estatuan, “festa nazionalaren” eguna ospatu ohi dute. Bestelako izendapenak ere jaso ohi ditu, “arrazaren eguna”, “herri indigenen eguna” edo “aniztasun kulturalaren aldeko eguna”.

Izenak berak gauza asko adierazten ditu. Historiaren irakurketa jakin bat, menperatu eta menperatzaileen arteko diskurtsoen talka. 2000. urtean Txilek “bi munduren arteko topaketaren eguna” izendatu zuen urriaren 12a. 2002an Venezuelak “herri indigenen erresistentzia eguna” gisa izendatu zuen. Oro har Latinoamerikako estatu gehienetan indigenen aldeko, kultur aniztasunaren aldeko edota deskolonizazioaren eguna ospatu ohi dute. Hala ere badaude zenbait estatu zeinetan ez den urriaren 12a ospatzen, Kuban, Panaman eta Brasilen adibidez.

Ameriketako Estatu Batuetan berriz “Kolonen eguna” ospatzen dute 1937tik. Hala ere, jada 55 hirik “Herri Indigenen Eguna” gisa izendatzen dute gaurko eguna, Los Angeles izan da erabaki hori hartu duen azken hiria.

Gurean zer?                                                                                      

Euskal Herrian ere urriaren 12a edo “Hispanitatearen” eguna aldarrikapen ugari kaleratzeko eguna izan ohi da. Jai eguna da Hego Euskal Herrian, beraz herritar askok ez dute lanik egiten. Hala ere geroz eta jende eta enpresa gehiagok egiten dute lan gaurko egunez, ARGIA da horietako bat.

Ikasleek ere “herri eskolak” deiturikoak egin ohi dituzte hainbat ikastetxetan. Jai egun arrotza dela iritzita, bestelako gai, eztabaida edo aldarrikapenetarako tartea izan ohi da hainbat ikastetxetan urriaren 12an. Ikasle Abertzaleak-ek deituta, Oarsoaldean, goizeko 9etan hasi dituzte “herri eskolak” Oreretako gaztetxean, baita Amurrion eta Santurtzin ere. Herri eskolez gain hainbat manifestazio eta ekimen ere antolatu dituzte, Donostian, Gasteizen, Ordizian, Bilbon…   

Instituzioetan ere egun honek eragin ditu eztabaidak. Nafarroako Parlamentuak erabaki du Herri Indigenen eta Kultur Aniztasunaren Eguna izatea urriaren 12a. Gobernua babesten dute lau alderdiek proposatu eta onartu dute. Arabako EH Bilduk ere izendapen bera egitea eskatu du Arabako udalerrietan zein aldundian.

Badira ordea Hispanitatearen eguna sutsuki ospatzen dutenak. Herritar ugari adi egongo dira ea ahuntza noiz abiatzen den Madrileko kaleetan gora, Espainiako armadako soldaduez lagundurik. Hori baita txanponaren beste aldea. 1492an “Amerika aurkitu” zuten horiek gaur ere zuzenbide estatua eta demokrazia gisako hitzak ez dituzte euren diskurtsoetatik kanpo utziko.

Kanal honetan artxibatua: Herri indigenak

Herri indigenak kanaletik interesatuko zaizu...
"Argi utzi dugu gure feminismoa nekazariena eta herritarra izango dela"

La Vía Campesina mugimenduak mende laurdena darama martxan eta uztailean Euskal Herrian egin zuen bere ibilbideko zazpigarren kongresua. Derion bildu ziren munduko hamaika txokotako nekazarien ordezkariak, tartean, Francisca “Pancha” Rodriguez txiletarra, emakume eta nekazarien babeslea. Herrion kontzientzien gainean zama handia dagoela uste du, eta ez du erronka handia gutxietsi nahi, baina Pinocheten diktaduraren aurka borrokatu zenak oraindik ez du itxaropenik galdu.


2017-10-06 | Miren Osa Galdona
118 indigena hil zituzten 2016an Brasilen, lurren pribatizazioengatik

Michel Temer Brasilgo presidentearen gobernuak Amazonaseko hainbat lur multinazionalen esku utzi zuenetik, 118 indigena hil zituzten Brasilen 2016an. CIMI Indigena Misionarioen Kontseiluaren arabera, indigenen lurretan egurra ustiatu nahi duten enpresek eragin nabarmena izan dute bertakoen egunerokotasunean. Indigenen komunitate asko mehatxupean bizi direla diote eta, etekin ekonomikoaren mesedetan, enpresek indarkeriaz jokatzen dutela.


Amazoniako Ashaninkak kolonoei oldartu zaizkie, 1742ko guduak gogoan

Irail hasieran Biodiversidad en América Latina y el Caribe hedabideak titulatu zuen: “Ashaninka jendeak beren buruzagien kontrako heriotza mehatxuak salatu ditu”. Amazoniako indigenek oihanak eraistera doazkien konpainia eta kolonoekin dauzkaten liskarretako beste bat gehiago litzateke… ez balitz XXI. mendean erresistentzian diharduten ashaninkak direla duela 270 urte inbasore espainiarrei aurre egin eta geldiarazi zituzten haien odolekoak.


2017-07-21 | Unai Brea
"Argentinako iparraldean familia askok galdu dituzte lurrak, eta soja eremuen erdian bizi dira orain, uharte txikiak bailiran"

Argentina iparraldeko Santiago del Estero probintziatik etorri da Deolinda Deo Carrizo La Via Campesinaren Nazioarteko Biltzarrera. Nekazari indigenen eskubideen alde borrokan diharduen MNCI (Nekazari Indigenen Mugimendu Nazionala) taldeko kidea da, baita mugimendu probintzialekoa ere.


"BBVA bezalako bankuek eskuak zikinduta dituzte"

Rafael Gonzales ekintzaileak (Minneapolis, AEB) erro indigenak ditu –Puerto Ricokoak ere bai–. Horrek eraman zuen, besteren artean, bere hiritik autoz sei ordutara zeuden NoDAPL erresistentzia kanpamentuetara. Herri indigenek eta ekologistek hilabete luzez Dakota Access Pipeline oliobidearen kontra egin zuten Standing Rockeko kanpamentuetan. AEBetako gobernuak kanpamentuak suntsitu eta oliobidea eraiki ostean, Europan barrena itzulia egin du Gonzalesek.


Berta Caceresen alabari eraso egin diote

Berta Caceres indigenen eskubideen eta ingurumenaren aldeko Hondurasko ekintzaile zenaren alabak eraso egin diotela salatu du. Bertha Zuñiga alaba gazteena COPINH talde ekologistako bozeramaile izendatu berri dute.


Erresistentzia martxa koloretsua

Kolonbiako herri indigenetako milaka lagunek “lurraldea, bizitza eta herrien duintasuna” aldarrikatu dute Jamunditik Calirainoko martxan. Gobernuaren eta FARC-en arteko akordioaz geroztik 180 herritar indigena hil dituztela eta herri indigenen aurkako giza eskubideen urraketa etengabea dela salatu dute ondorengo komunitateetako kideek: Guainia, Meta, Guajira, Amazonas, Misak eta Chami. Amalurra defendatu eta babesteagatik beldurtzen, hiltzen edo herrietatik botatzen dituztela salatu... [+]


2017-04-25 | Unai Brea
Dakotako oliobide proiektutik finantzazioa kentzeko eskatu diote BBVAri

Espainiako Ekologistak Martxan taldeak eta AEBetako hainbat mugimenduk bat egin dute apirilaren 25ean sare sozialen bidez BBVAri eskatzeko Dakota Accces Pipeline oliobide proiektuari finantzazioa ken diezaiola. Barack Obamak oliobidearen eraikuntza geldiarazi zuen 2016ko abenduan, Sioux herriak eta hainbat estatubatuar talde ekologistak Standing Rocken egindako borrokaren ondorioz, baina Donald Trumpen administrazioak berriro ipini du abian.


"Hauteskundeetatik edo bide autonomotik jo, eztabaida antzutzailea da hori"

Umetan, Latinoamerikako hainbat iraultzari buruzko kantuak eta kontuak entzun zituen Raquel Gutiérrezek. 20 urte eskas zituela, unibertsitatean ezagutu zituen matxinada haietako seme-alabak, eta berehala egin zuen hegoalderantz, bertatik bertara bizitzeko askapen-borroken kimu berriak. El Salvador, Bolivia; ekintza, kartzela. Gero, hausnarketa: berriro ekiteko, hobeto ekiteko. Donostiako Kaxilda eta Iruñeko Katakrak liburu-dendetan izan zen hilaren hasieran, liburu-aurkezten.


Standing Rockeko indigenek kanpalekua utzi dute, baina ez borroka

Standing Rock Ipar Dakota estatuan (AEB) dagoen lur eremua da eta Sioux erreserba indigenaren parte da. Missouri ibaiak zeharkatzen du eta Dakota eta Lako herriak bizi dira han. Orain, petrolio enpresek oliobide bat eraiki nahi dute ibaiaren azpian. Hainbat nazio indigenak kanpaleku bat muntatu zuten iazko udaberrian, lurra eta ura babesteko. AEBetako Gobernuak ateratzera behartu ditu, baina haiek argi daukate: “Borrokan jarraituko dugu”.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude