Peter Goodwinek bidea ireki zion heriotza duinari

  • AEBetako Oregon estatua da gaixo terminalei suizidioan laguntzea legez zigorgabea den leku urrietako bat. Heriotza duinaren aldeko militanteentzat aitzina-pauso handia den hori aurrera ateratzen protagonismo berezia izan zuen Peter Goodwin medikuak. Sei hilabeteko agonia zetorkiola eta, martxoaren 11n berak erabili zuen legearen baimena.

2012ko apirilaren 01a
The Oregonian egunkarian Michael Lloydek argitaratutako irudian, Peter Goodwin doktorea. Medikuaren laguntzaz bere buruaz beste egin aurretik, komunikabide batzuei mintzatu zitzaien: “Ez naiz jendearekin bazkaltzeko gauza. Osasuna okerragora doakit.

Eritasun degeneratibo larria zeukan Peter Goodwin doktoreak, zortzi urte zeramatzan harekin borrokan. Oregoneko legeak agintzen duen moduan, familiako sendagileari eskatu zion abiarazteko tramiteak. Honek zertifikatu zuen 83ko aitonak 6 hilabete baino luzeagoko bizirik ez zuela aurrean, buruz argi zegoela eta espreski adierazten zuela heriotzak bera harrapatu baino lehen nahi zuela bere eskutik hartu botika koktel hilgarria, etxean eta seme-alaben artean hiltzeko. Martxoaren 11an egin zuen.

Mundu osoko prentsan eduki du oihartzunen bat Goodwinen heriotzak. Ez alferrik izan zen bera Oregonek 1994an Death With Dignity Act (Heriotza Duinaren Legea) delakoaren bultzagile nagusietakoa. Morbo gogorik gabe baina zorrotz, Goodwin zaharrak familiaz gain ingurukoei jakinarazi zien erabakia eta zenbait elkarrizketa eman ere bai komunikabideei, tartean Time aldizkariak egunokaz plazaratu behar omen duena. Probetxugarria nahi zuen bere azken ekintza.

1928an Londresen jaio zen Peter Arnold Goodwin, jatorrizko Godberg abizena aldatu zuen familia judu baten baitan. Aita saltzaile soila zuen, eta haur denboran familia osoa orduan britainiarrena zen Hego Afrikara lekutu zen, etorkizun oparoagoaren bila.

Mediku ikasketak burututa, praktikak egitera beltzen artera joan zen, gero mitikoa egingo zen Queenstownera. Oregon Live hedabideak egin dion biografian irakur daiteke txabolategietan lan egitea egokitu zitzaiola, miseriaren erdian, eta gaixoak artatu ahal izateko Xhosa hizkuntza ikasi zuela.

Queenstownen 1956an ezagutu zuen gero emazte izango zuena, Erica, estilo handiko emakumea eta aldi berean indar handikoa, biografoaren esanetan. Beltzen kontrako zanpaketa basatiaren urteak ziren.

1960an Sharpsvilleko masakrea gertatu zenean, afrikaner jendearen poliziak manifestazioan protestaka ari ziren dozenaka herritar beltz hilez, Erica Queenstown Progressive Party alderdian sartu zen. Laster azaldu zen emakumearen irudia egunkarietako argazkien artean. Goodwindarrek zeukaten neskameak ohartarazi zien auzoko afrikaner jendea oso haserre zeukatela emaztearen militantziagatik. Medikuak erabakia fite hartu zuen: “Etxera joan eta ‘alde egin behar dugu’ esan nuen”.

AEBetan Oregoneko Portland hirian kokatu zen Goodwin doktorea. Familiako mediku lanak egin zuen oso ezagun estatuan. Medikuntzako fakultatean irakasle ere aritu zen. 1990eko hamarkada hasieran heriotza duinaren aldeko kanpaina egiten zuen Compassion and Choices (Errukia eta Aukerak) elkarteari aholkuz eta militantziaz laguntzen hasi zen. Famili plangintza burutsuaren aldeko Planned Parenthood taldean ere aritu dira senar-emazteak. Erica 2008an hil zen.

Jainko errukiorra

Duela hogei urte inguru, Goodwinek berak kontatu du, gaixo batek eskatu zion hiltzen lagun ziezaiola. Tumore oso gaiztoa zeukan bizkarrezurrean, oinaze handiak zeuzkan eta laster hil behar zuen. Goodwinek ukatu egin zion. Gero gizon haren emazteak eskatu zion: “Errezeta ematen badidazu, nik lagunduko diot hiltzen”. Goodwinek ezetz berriro: legearen kontrakoa zen.

Beranduago, gaixo terminalei suizidatzen laguntzea zigorgabetzea eztabaidatzen zuten parlamentariei doktoreak aitortuko zien gizon hari lagundu ezinak sentiarazi zuela triste eta koldar: “Ezin gara errukiz jokatu jendeekiko, haiei aukerak mugatzen badizkiegu”.

Legeak bide malkartsua iragan behar izan du Oregonen. Measure 16 izenez ezagutzen duten Heriotza Duinaren Legea 1994an lortu zuten bertako parlamentuak onartzea, baina ez zen indarrean jarri 1997ra arte. Gero, gainera, AEBetako Auzitegi Gorenak ebatzi behar izan zuen haren legezkotasuna. 2011ko Sundance festibalean garaile atera zen How to Die in Oregon (Oregonen nola hil) dokumentalak kontatzen ditu eztabaidak.

Heriotza duinaren legea ez da, noski, Goodwinen asmakizuna. AEBetan 1980ko hamarkadatik funtzionatu du Hemlock (Astaperrexila ingelesez, belar horrekin hil zuen bere burua Sokrates filosofo greziarrak) elkarteak. Mundu osoan hain ezaguna den Final Exit (Azken irtenbidea) liburuaren egile Derek Humphryk sortu zuen.

Goodwin Oregonen gai honen inguruan Oregon Right to Die izenarekin mobilizatutako taldera iritsi zenean, 1993an, mediku gehienak gaixo terminalei suizidatzen laguntzea legez baimentzearen kontra zeuden. Taldearentzako sekulako fitxajea izan zen Goodwin erakartzea. Honek, berriz, beti aitortu du plazerez onartu zuela bere izena eta esperientzia erabil zitzaten.

Ordura arte militanteok aipatutako eskakizunak samurtuta (Oregongo legeak ez ditu bere baitan hartzen heriotz arriskua gertu ez daukaten gaixo kroniko larriak, motzago geratzen da Holanda eta Suitzako legeak baino) eztabaida gizarte osora zabaltzea lortu zuten. Urte guztiotan mediku katoliko bat eduki dute arerio, William L. Toffler. Bi doktoreen arteko borroka dialektiko zorrotza nagusiki Oregoneko medikuen elkargoan ikusi da. Kronikek bildu dituzte bien artean etikaz eta medikuntzaz izandako eztabaida luze, bero eta sakonak.

Behin, bilkura publiko baten bukaeran, elkar ondo ezagutzen zuten bi gizonen arteko giroa mikaztuta, Tofflerrek bota zion: “Zure alde egingo dut otoitz, Peter”. Goodwinek galdeturik ea hori zertara zetorren, Tofflerrek: “Ondo da, nahi ez baduzu zure alde otoitz ez egitea, ez dut eginen”. Goodwinen errematea: “Uste dut, Bill, nire Jainkoa zurearen berdina ez dela. Nire Jainkoak barkatu egiten du, ulertu egiten du. Nire Jainkoa ez da denboran izozturik gelditu”.

Bestetan bezala, AEBetan ere denetarako behar baita sosa, legearen aldeko kanpaina finantzatzen aberats batek lagundu zion. Elven O. Sinnardek emaztea galdu berria zuen: bihotzeko eritasun larri batek joa, ezin bizirik, bere burua hil zuen pilula sorta bat hartu eta burua plastikozko zorroan sartuta. Heriotza duinagoa merezi zuen.

Goodwinek medikuez: “Medikuek gaixoek artatzen ikasi dute, baina sarritan artatzen segitzen dute, segi eta segi. Hainbeste arma dauzkatenez gaur horretarako, kosta egiten zaie tratamenduak etetea”. Goodwinek lau zeuzkan bizitzarako arau oinarrizkotzat: “Bata leialtasuna, bia errukia, hirugarren ohorea eta laugarrena gozatzea”.

Informazio gehiago:

- Peter Goodwinen azken elkarrizketa Time aldizkarian.

- The Oregonian egunkariaren editoriala Goodwinez.

- Madrilgo El Paisen “Luchó hasta conseguir la primera ley en EE UU de suicidio asistido” albistea.

- Oregon Live guneak 1997an Goodwinekin egindako elkarrizketaren emaitza.

- Heriotza Duinerako Oregoneko Legea ingelesezko Wikipedian.

- Death With Dignity National Center erakundea.

- Compassion and Choices erakundea.


Azkenak
2016-05-02 | Hiruka .eus
Elikadura Burujabetzaren Astea egingo dute EHUn

Nekazari Borrokaren Nazioarteko Egunari (apirilak 17) segida emateko asmoz, Elikadura Burujabetzaren Astea egingo dute Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) hiru campusetan, Bizilur, EHNE Bizkaia, Etxalde eta EHUk antolatuta. Berez, ekimenak hiru aste iraungo du, campus bakoitzean bana. Leioako campusaren txanda maiatzaren 2tik 6ra bitartean izango da.


2016-05-02 | Anboto
300 autok parte hartu dute A8ko bidesariaren kontrako karabanan

Iurretatik Gerediaga arte doan egin daitekeen autobideko zatian 300 ibilgailu inguruk bat egin zuten larunbatean mobilizazioarekin.


2016-05-02 | Lander Arbelaitz
Berta Cáceres ekintzaile ekologistaren hilketarekin zerikusia dutelakoan lau atxilotu

Hondurasko poliziak lau pertsona atxilotu ditu mugimendu ekologistako lider Berta Cáceres hiltzearekin lotura dutelakoan, Hondurasko La Prensak jakinarazi duenez.


Txinan apirilean bi erraustegi asmo geldiarazi ditu jendearen haserreak

Hamabost eguneko tartean bi erraustegi proiektu utzi dituzte Txinako agintariek, inguruko herritarren protesta bortitzek eraginda.


2016-05-02 | Lander Arbelaitz
Donostian kaiaren pribatizazioa salatu dute arrantzaleen lonja okupatuz

Maiatzaren lehena baliatuz eta Europako Kultur Hiriburutzaren testuinguruan, Donostian arrantzaleen lonja izandakoa okupatuz hiri eredua eta kaiaren pribatizazioa salatu dute hainbat lagunek. Lehenik performance bat egin dute eta ondoren salaketa eta egun osoko egitaraua jakinarazi dute.


Bi emakume estatubatuar ustez liberalak Marokon

Marokon bizitakoa kontatu digu Iraitzek. Short motz-motzak eta eskote handiko tiradun kamisetak soinean iritsi ziren bi emakume estatubatuarrak Marokoko hamman batera (bainuetxe publikoa).


Gazteen enplegua Urkulluren diskurtsoan: lanpostuak sortzeko promesatik emigratzea proposatzera

Lan munduan muga fisikorik ez dagoela adierazi du Iñigo Urkullu EAEko lehendakariak, EGI EAJren gazteriak larunbatean eginiko “Enplegua: gure erronka, gure etorkizuna” jardunaldietan. “Enpresen egungo esparrua merkatu globala da”, adierazi du. Bide horretan, atzerrira joatea proposatu die gazteei, “itzultzeko helburuarekin”.


Bullyingari aurre egitea lortzen ari den metodo finlandiarra ezarriko dute 52 ikastolatan

2009an hasi ziren Finlandian KiVa metodoa erabiltzen, bullying edo eskola jazarpenari aurre egiteko. Erasotzaileen kopurua erdira eta biktimena heren bat jaistea lortu dute. Arreta biktiman edota erasotzailean bakarrik jarri beharrean, talde osoa gidatzen duten arauak aldatzea da metodoaren oinarria, gertatzen denaren lekuko direnengan eraginez. Datorren ikasturtetik aurrera, 52 ikastolatan ezarriko dute KiVa.


Milioika lagun mundu osoko protestetan maiatzaren 1ean

Nazioarteko Langileen Eguna izan zen atzo, eta protestak izan ziren mundu osoan.


Minbizia duen Gorka Fraile presoari eskuburdinak jarrita egin diote proba mediku bat

Badajozeko espetxean larriki gaixo dagoen Gorka Fraile presoak ospitalean jasaniko tratua salatu du Etxerat elkarteak. 2015eko martxoan mingaineko minbizia diagnostikatu zioten presoari.


“Bangladesh-eko sarraskitik hiru urte igaro dira, eta hemen ez da ezer aldatu”

2013ko apirilean, 1.100 langile baino gehiago hil ziren Blangadesh-eko arropa enpresa batean. Benettonek, El Corte Inglesek, Mangok eta Primarkek azpikontratutako langileak ziren. Hiru urte igaro dira sarraskitik, eta Juan Hernandez Zubizarretak eta Pedro Ramirok LaMarea.es hedabidean idatzitako artikuluan salatu dute multinazionalen jarduna kontrolatzen duen mekanismo eraginkorrik ez dela sortu oraindik.


2016-05-02 | ARGIA
[Bideoa] Zezenketen kontrako ekintzaileei eraso diete Kataluniako herri batean

Joan den ostiralean Tarragonako probintzian (Herrialde Katalanak) dagoen Mas de Barberans herrian jasandako erasoa salatu dute Anima Naturalis elkarteko kideek. Bideo batek erakusten duenez, correbou bat grabatzen ari ziren ekintzaileek kolpeak jasan zituzten eta kamera hautsi zieten.


2016-05-02 | Unai Brea
TTIPen azken negoziazio errondako agiriak eskuratu eta zabaldu ditu Greenpeacek

Lehenbiziko aldiz publiko egin da AEBen posizioa TTIP merkataritza hitzarmenaren negoziazioetan, Herbeheretako Greenpeacek jaso eta zabaldutako filtrazio bati esker.


2016-05-02 | Arabako Alea
EHUren Arabako campuseko errektoreordetzari eraso diote atean gurpilak errez

Igandetik astelehenerako gauean EHUren Arabako campuseko errektoreordetzari eraso diote. Ezezagun talde batek eraikinaren atean gurpilak jarri eta su eman diete.


Iodo pilulak Belgikan, balizko istripu nuklearren prebentziorako

Herrialdeak dituen 11 milioi biztanleei iodo pilulak emango dizkie Belgikak, balizko istripu nuklearren aurrean prebentzio neurri gisa. Gaur-gaurkoz, Belgikak Tihangeko eta Doeleko zentral nuklearrak ditu martxan. Bertako herritarrek iodo pilulak hartzen dituzte.


2016-04-29 | ARGIA
Fabrika bat okupatu dute Gasteizen gazte-prekarietatea salatzeko

Hala Bedi irratiak argitaratu duenez, 40 bat gaztek Gasteizko "El Gorbea" fabrika okupatu dute ostiral honetan.


Otegiren Europako bidaiaz erreportaje zabala egin du 'The Guardian'ek

Arnaldo Otegi Sortuko idazkari nagusiak bidaia egin du Europan barrena. Irlandan, Ingalaterran eta Belgikan izan da azken egunetan, eta, besteak beste, Jonathan Powell, Bertie Ahern eta Gerry Adamsekin biltzeaz gain, Europako Parlamentua ere bisitatu du.


Eurovisionek aldatu egin du banderen zerrenda, baina ikurrinak debekatuta jarraitzen du

Eurovision jaialdian banderak erakusteko bete beharreko baldintzak iragarri dituzte Official flag policy txostenean eta hautsak harrotu ditu: hasiera batean, erakutsi ezin daitezkeen banderen artean ezarri dute ikurrina, Estatu Islamikoarenaren pare.


Mozal Legea indargabetzeko eskatu dute Zumaiako eta Barakaldoko udalbatzetan

Barakaldoko udalbatzako alderdi politiko guztiek, PPk izan ezik, onartu dute Axier Lopez ARGIAko kazetariari ezarritako isunaren aurkako mozioa.

Azkenak