Euskara atez atekoa da

  • San Ferminak amaitu eta “Gaixoa ni” abesteari utzi bezain pronto, ordulari bat pizten da Iruñean, hurrengo jaiei begira atzera kontua hasiz, lehergailu bateko kronometroaren gisan. Bada une honetan beste markagailu bat hamaika plazetan, bistan ez dagoena, 2019ko maiatzari so: hauteskundeena.

Be˝at Hach Embarek @hatxen
2018ko ekainaren 06a

Stablishmentak ez du nahi bloke aurrerakoiak gobernuan izatea, herritarren gehiengoak pauso bat ematen badu (instituzioek ekarpena egin dezakete horretan), pauso horiek egonkorrak bihurtzen direlako. Gehiengoek bihurtzen dute pauso bat atzeraezin, tabu bat errauts. Urte batzuetako lanketaren ondotik etorri daiteke estigma handi baten suntsipena Nafarroan, herritarren jarrera aldatuz badoa: euskarari, eta euskaldunei, arnasa hartzen uztea; eta ondorioz, aukera gehiago zabaltzea euskalduntzeari.

Oposizioaren bandera hondakinak izan ziren Gipuzkoan 2011-15eko agintaldian; euskara eta Euskal Herria Nafarroan, legegintzaldi honetan. Soziologia erabat ezberdina daukate Gipuzkoak eta Nafarroak, bistan dena. Lehenengoan elkarri mutur joka aritu zirenak (EH Bildu-EAJ) lubakia konpartitzen dute bigarrenean (Geroa Bai-EH Bildu-Ahal Dugu-Ezkerra). Dena den, garbi dago herrialde bakoitzean oposizioak desgasterako gai nagusi bat baliatu duela, eta antzekotasun handiak topa daitezkeela atez-atekoaren aurkako mezuen eta euskara-Euskal Herriaren aurkako erretolikan.

Inposizioa. Gipuzkoan kontzeptu gakoa izan zen, eta ez soilik hitz hutsal gisa baliatuta, baizik eta ezker independentista ispilu aurrean jarri eta bere diskurtsoarekin egin zitzaiolako aurre: erabakitze eskubidea. Zeren eta, nola jokatuko dute instituzio nafarrek, uneren batean, faxistak herri galdeketak planteatzen hasten badira? Berez agerikoa izan zitekeen galdera, ez zen hain begibistakoa: zein zen salatzen den inposizioa? Birziklatzeko beharra? Beraz… zein zen aldarrikatzen den eskubidea? Ez birziklatzeko aukera izatea? Hori da inposizioa?

Nafarroan faxistek ere inposizio kontzeptua darabilte. Elebakartasuna da demokrazia, eta elebitasuna diskriminazioa. Begibistan argudioak ez hanka eta ez buru ez izan arren, presente izan behar da diskurtso hauek oso ondo konektatzen dutela norbanako batekin pribilegio bat galdu behar duela sentitzen duenean: uneren batean beste hizkuntza bat ikasteko beharraren aurrean topatu daitekeelako (egoera ez da horretara iritsi oraindik ezta urrutitik ere), edo egunero bere hondakinak sailkatzen aritu beharko dela ikusten duelako. Etorkinak aldi berean lana kentzera eta laguntzetatik bizitzera datozela defendatzeko kapaza den pertsonarekin gertatzen den bezala, gatazkaren erroa pribilegioetan dago.

Horregatik izan zen hondakinen gaia, eta da euskararena, hain suharbera, norbanakoari eragiten diolako. Indibiduoaren berekoikeria sakonenarekin konektatzen du. Gatazka giroa kalean nabaritzen da, bizilagunen artean, lagun giroan. Baziren gatazka armatuenaren urte gordinenetan elkarrekin poteatzen zuten koadrilak, pentsamolde ezberdineko adiskidez osatuak; atez atekoaren ondoren bada elkar hitz egiteari utzi dionik. Eztabaidak erraietatik ateratzen dira, jendea sutzen da. Badaude hizkuntza nafarrean idatzita dauden mezuak ezabatzen dituzten nafarrak, euren buruari egiten ari diren kaltea ulertzeko gai ez direnak; atez atekoaren aurka jo eta su protestatu eta orain egunero ehundaka kamioi eta ehundaka zabor tona irentsi behar dituzten goierritarren antzera.

Giro horren adierazle dira balkoiak, guduzelai garaikide berriak, zabor poltsa urdinak edo errege koro gorriak, Olaztiko erraustegiaren ondorioz minbizia sortu eta mediku ona ala euskalduna nahi ote duen planteatuko duen supremazistaren bizitoki, arraina astean hiru aldiz jan ezingo duen erdaldun diskriminatuaren bazkaleku.

Katixima asko behar da garuna papereztatzeko, eta badaude, bai Gipuzkoan zein Nafarroan, fronteko lehen lerroan paper zahar bera jokatzen duten bi berri paper: Diario Vasco eta Diario de Navarra. Gipuzkoan berdin zion zein izango zen batailarako gaia, Diario Vasco hor izango zen bere funtzioa betetzeko: bere jabe dirudun, eskuindar eta espainiarren interesak defendatzea ezkerreko gobernu independentista kanporatzen saiatzeko. Diario de Navarrak berdin-berdin egingo du laukotearekin euskara eta Euskal Herriarekin zerikusi daukaten gaiak desitxuratu eta portadan jarriz, egunero, eguna joan eta eguna etorri; eta ezin da ahantzi egunkari horiek jende askoren goizeroko gosaria direla.

Agian Gipuzkoa Buru Batzarrak formakuntza tailer batzuk emango zizkion gai honen bueltan Nafarroa Buru Batzarrari. Espero baietz, pozoia daukanak antidotoa izan dezake eta. Bestalde, oposizioa geroz eta gehiago mugitzen ari da eskuin muturrerantz, eta horrek jaso dezakeen babesa murriztu eta erradikalizatu dezake. Aurtengo manifestazioan faxistek iaz baino jende gutxiago bildu arren, ez da gutxietsi behar datorren urtean zehar lortu dezaketena.

Nafarroan herri mugimendua indartzen eta zabaltzen ari da: Altsasuko gazteen inguruan sortu den dinamika, pentsionistak, emakumeak, gaztetxeak, euskalgintza…

Atzera kontuak aurrera egin ahala, hilabeteak iraungo dituen eztanda bat entzungo dugu atzekoz aurrera: hasieran baxuagoa, amaieran harrabots jasangaitza. Kalearen bermeaz eta instituzioetako ekarpenaz lortuko da ematen den pauso bakoitza atzeraezina izatea.

Iritzi hau ZuZeu agerkariak argitaratu du eta CC-By-SA lizentziari esker ekarri dugu ARGIAra.

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Euskara Nafarroan

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2018-06-24 | Jon Torner Zabala
Umorea eta botere harremanak
Irriak norabide berean kolpatzen duenean beti...

Zer da umorea? Galdera inuzentea dirudiena korapilatu daiteke nahi bezainbeste. Zergatik egiten dugu barre gauza batzuen inguruan eta besteez ez? Natural ateratzen zaigu irria, ala zer eta noren gainean barre egin irakatsi egin digute?

Umoreak ia beti egiten baitu boterearen alde, goitik behera maiz. Nor den subjektua eta nor objektua. Nork nori. Horra gakoetako bat. Generoa, arraza, identitatea, naziotasuna… umoreak ditu hierarkiak markatzen. Naziotasun-identitateari heldu diogu... [+]


Ilusioak, utopiak

Utopikoa nintzelako, selektibitatearen aurka nengoen 1982. urtean azterketa hura egitea egokitu zitzaidanean. Orduan ere Unibertsitatera joateko ezinbesteko baldintza zela uste dut, baina ez dut ondo gogoratzen zertarako. Izan ere, garai hartan numerus clausus zer zen ere ez nekien –edo ez nuen jakin–, eta kazetaritza ikastera ehunka sartu ginen lehenengo mailan, bostehun edo. Horietatik hamabost “euskal taldea” deitzen genuen separata batean: ikasgai batzuetan... [+]


2018-06-24 | June Fernandez
Indarkeria birtualak

Ez naiz psikologian aditua, baina badakit bidegabekeriak eta biolentzia normalizatzea norbanakoaren babes mekanismo bat dela. Ezkertiarrak eta konprometituak izan gaitezke, hala ere, indarkeriaren bat normalizatzeko “beharra” izango dugu. Gaza, Nikaragua, ez ahaztu Siria. Altsasuko gazteak, Valtonic, La Manada, Helena Maleno, Proactiva Open Arms, Mame Mbaye, Huelvan marrubiak biltzen dituzten langileak. María del Sol Cruz Jarquín argazkilaria hil dute Mexikon... [+]


Errepresioaren dimentsio neurtezinak

Notre-Dame-des-Landesko ZADen, jendarmeen eta ekintzaileen arteko istiluetan, gazte batek eskua galdu zuen. Anputatua, guztiz, poliziak legalki erabiltzen duen granada batek lehertua. Burura etorri zitzaidan zeinen zaila izan daiteken erantzukizuna bere tokian kokatu eta mantentzea: zer egiten nuen nik istilu haietan, jakin behar nuen non sartzen nintzen, ez nuen arriskua ondo neurtu.

Iruñeko istiluetan iaz atxilotutako Oreretako gazteek gauza bera pentsa dezakete. Are zamatsuagoa... [+]


2018-06-24 | Karmelo Landa
Ekaineko hamaika egun edo politikaren zingoa

Itsaskirria nabarmendu da politikaren eremuan ekaineko lehen hamaika egunetan, ohikoa baino aldakorrago jo duten haize boladen eraginez, baina ur sakonetan murgildurik, zaila eta nekosoa da politikagintzaren ur abisaletan gertatzen ari diren mugimenduak ezagutzea eta neurtzea. Nekosoa bezain beharrezkoa.

Ekainaren hasierarekin batera gertatu zen lehen ustekabea: garaile atera zen zentsura mozioa, eta ondorioz, Mariano Rajoy eta PP Espainiako Gobernutik egotziak izan ziren, azkenean. Inork ez... [+]


Fauna publikoa
Erregimenaren tenperatura

Kaleko mobilizazioak zerbaiten termometro badira, UPNren tenperaturak baxu xamar egon behar du, berri txarrak jasotzen ari baita azkenaldian: asteburuan milaka lagun elkartu dira Iruñean Altsasuko gazteen aurkako sententzia arbuiatzeko eta muntaia polizial-mediatiko-judiziala salatzeko. Beste sententzia batek, 2016ko Sanferminetako talde bortxaketaren kasukoak, milaka lagun atera zituen Iruñeko kaleetara aurtengo apirilean eta haserrea metropoli foraletik askoz harago sumatu zen.


2018-06-18 | Jean Louis Davant
Demagogiari ezetz

Behin, badu jada builta bat, ahatzerik düt noiz ote xüxen, urteak hain zalhe beitoatza, Donapaleuko klinikan nor gure aldiaren haidürü ginaudelarik barber baten bortan, ene adintsüko jente batekin elerran nüan. Gaztaroan denbora batez Amerikako Estatü Batüetan egonik zen. Laster, ez dakit zer gisaz, etorkinen aipatzera jin ginen, eta haiez gaizki erraiten hasi zeitan.


Altzako egoera urbanistikoa, eraikuntza berri bat

Azken hilabete honetan jakin dugu Donostiako Udalak Uliako Viveros-eko eremuan etxebizitzak eraikitzeari uko egin diola eta bizilagunen elkarteak hiri-parkea bezala sailkatua izan dadin eskatzen duela. Uliako herritarrak zoriondu besterik ezin dugu egin aipatu eremua babestea lortu dutelako. Eta guk inork baino hobeto dakigu zein zaila den hori, azken batean Altzan 18 urte daramatzagulako Auditz-Akular eremuan parkea egin dadin eskatzen eta oraindik ez dugu lortu.


2018-06-17 | Fermin Erbiti
Politikaren amildegiak

Politika ez da ordoki goxoa, bide malkartsua baizik. Politikariek, eta bereziki agintariek, ongi dakite ofizioak ez duela zer ikusirik zientzia zehatzekin. Politikakoak kontu korapilatsuak izateaz gain, jende askori eragiten diote, bakoitzari modu diferentean. Erabakiak hartzerakoan, beraz, ez da erraza etekin eta kalte politikoen inguruko hausnarketan asmatzea. Kalkulu, arau edo iraganeko lezioek ere gutxi balio dute, ziurgabetasunaren eremuan mugitzen baikara. Politikaria amildegiaren... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude