Esteve Materraren 1617ko liburuaren edizio kritikoa argitaratu dute

  • UPV/EHUko Aziti Bihia Hizkuntzalari eta Filologoen elkarteko kideek Esteve Materraren “Doctrina Christiana” liburuaren edizio kritikoa sortu dute, eta EHUk eta Euskaltzaindiak argitaratu dute, “Euskararen Lekukoak” eta “Monumenta linguae Vasconum: Studia et Instrumenta” bildumen baitan.

Maddi Txintxurreta @mtxintxurreta
2018ko martxoaren 28a
Ekaitz Santazilia, Eneko Zuloaga eta Dorota Krajewska ikerlariak (Arg: Euskaltzaindia)

Esteve Materraren “Doctrina Christiana”-ren lehen edizioak 1617an ikusi zuen argia, Bordelen. Euskaraz inprimaturiko lehen liburuetakoa izateaz gain, ondorengo argitalpenetan sarri erabili zen euskalki literarioa sortu zuen, lapurtera klasikoa.

EHUk eta Euskaltzaindiak liburua ikertu dute, eta erakutsi dute “uste izan dena baino garrantzitsuagoa” izan zela Materra, bai euskal literaturaren esparruan, baita hortik kanpo ere. Materraren ale guztiak galduta zeuden, eta liburuaren lehenengo edizioa ezezaguna zen, Danimarkako Errege Bibliotekan ale bat topatu duten arte.

Dorota Krajewskak EHUko Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika saileko ikasle eta ikerlariak aurkitu du liburu galdua. “Hain zuzen ere, horren eta Oxforden gordetako bigarren argitalpenaren ale bakarraren (1623) edizio kritikoa eta azterketa prestatu berri dute Krajewskak berak eta Aziti Bihia Hizkuntzalari eta Filologoen elkarteko beste kide zenbaitek”, jakinarazi du Euskaltzaindiak. Orain, Euskaltzaindiak eta EHUk eman dute argitara edizio berria.

Krajewskak azaldu duenez, Materrak informazio baliagarria dakar orduko euskal testuen irakurle motaz: “Lehen edizioa haurrek zuzenean erabiltzeko egina da, eta bigarrenak marinelak ditu helburu. Bazen garaiko Lapurdin euskaraz irakurtzen zekien komunitate bat”.

Bestalde, ikerketak erakutsi du Materra idazlea uste baino garrantzitsuagoa izan zela. Erdaraz argitaratu zituen lanek pisua izan zuten kontraerreforma hedatzeko lanetan. “Hain zuzen, horregatik bidali bide zuten garai hartan eta Inkisizioaren txingarren beroan Gaskoniatik Lapurdira, fede katolikoaren oinarriak zabaltzeko eta gotortzeko helburuz. Liburua idazteko, hamar hilabetean ikasi omen zuen euskaraz”, jaso du Euskaltzaindiak.

Ikerlarien ustez, hala ere, Materra erabili zuten liburuaren egile gisa ordurako jada idazle ezaguna zelako eta lanari prestigioa emateko. Orduan nork idatzi zuen? Axular bera izan zitekeen hipotesia dute adituek, baina berau eta Materraren idazteko estiloak alderatuta, oraindik ez dute nahiko zantzu aurkitu idazle hori Axular dela esateko.

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  EHU  |  Euskaltzaindia

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
2018-04-16 | ARGIA
Felipe Rius idazle eta kazetari iruindarra hil da

Felipe Rius idazle eta kazetari iruindarra hil da apirilaren 13an. 1961ean Iruñean sortua –56 urte zituen– bi narrazio liburu eta saiakerazko bat plazaratu ditu: Bi argazki eta hainbat polaroid (1999, Pamiela), 39 idazle nafar (2017, Pamiela) eta Zinema japoniarra (1999, Alberdania).


2018-04-13 | Uriola.eus
'Gure oroitzapenak', Joseba Sarrionandiaren obran oinarritutako film kolektiboa

Hamabi zinemagilek, Adabaki ekoiztetxearen ekoizpenarekin, Joseba Sarrionandiaren poemak eta ipuinak film kolektibo batean zinemara ekartzea erabaki dute. Aste honetan aurkeztu dute proiektuaren trailerra. Filma udazkenerako amaituta egotea espero dute egileek. 


Uxue Alberdiren 'Jenisjoplin' nobelak irabazi du 111 Akademiaren saria

Uxue Alberdiren Jenisjoplin nobelak irabazi du 2017ko 111 Akademiaren saria. Irakurleek ematen dute sari hau eta aurten hirugarren bozketa txandan gailendu zaio beste hautagaiari, Maddi Zubeldiaren Deserria haurtzaro liburuari.


2018-04-06 | Sustatu
Euskarazko lehen liburuaren ale bakarraren faksimil digital bikaina

Linguae Vasconum primitiae Parisko Liburutegi Nazionalean gordeta dago eta berriki, digitalki argitaratu du liburutegi horrek.


Tokiz Kanpo 04: Itxaro Borda eta Miren Agur Meabe
MULTIMEDIA - Tokiz kanpo

Itxaro Borda eta Miren Agur Meabe idazleak "bi ahotsetan kantari" jarri dituzte Tokiz Kanpo saioaren laugarrenean Lekeitioko Isuntza Arraun Elkartean.


2018-03-21 | Barren .eus
Hasier Etxeberria zena omenduko dute eguazten honetan Elgoibarren

Begia zulotik erakusketarekin hasi ziren barixakuan Hasier Etxeberriaren omenez Elgoibarko Izarrak antolatu dituen jarduerak. Eguazten honetan, hilaren 21ean, Biba Hasier! ekitaldia egingo dute musika eskolako auditoriumean.


2018-03-11 | Itxaro Borda
Eta klaska pilota!

Egiteko berezirik ez daukagunean larunbat eta igande arrats apalak ETB Kantxa emankizunari lotuak pasatzen ditugu. Aimar Olaizolaren abilezia umila, Altunaren jukutria fina, Urrutikoetxearen egonarri hotza edo Ezkurdiaren irabazle temati joera ikustean bihotzak punpaz dabilzkigu. Pantailan ikusi ala egiazki plaza edo trinket batean jolastu, pilota plazer hutsa da eta horrela izan da menderen mendeetan.


'Telleria eta gero, zer?' liburuari buruzko polemika
Nork hil nahi du euskarazko nobela beltza Baztanen?

Fikziozko liburu bati buruz solasean aritu ziren Nafarroako Parlamentuko Hezkuntza Batzordean otsailaren 6an, ordu eta hogei minutuz, tarteka tentsio handiz. Egoera bitxia eragin du UPNk, Lekarozko institutuko DBH4ko ikasleek irakurri duten eleberri bat jo-puntuan jarriz. Ernesto Prat Urzainkiren Telleria eta gero, zer? (Elkar, 2017) da nobela, genero beltzekoa, eta eskuin erregionalistak salatu du zentroko irakasleek “jarrera ideologiko eta politiko batzuk inposatzeko” erabili... [+]


2018-02-25 | Jon Alonso
Leterenak

Robert Lowell (1917-1967), poeta estatubatuar bat izan zen. Amerikako Estatu Batuetako Liburuaren Sari Nazionala (National Book Award, 1960, Life Studies obrarengatik) eta Pulitzer Saria, poesian (1947an eta 1974an), irabazi zituen. Bakezalea zelako zaigu ezaguna: kontzientzia arrazoiak alegatu zituen II. Munduko Gerrara ez joateko (eta kartzelara joan zen aldi batez), eta Vietnamgo gerraren aurka idatzi zuen.

1960an, hau da, sari inportante hura jaso berri, Imitations liburua argitaratu... [+]


2018-02-22 | Mikel Asurmendi
Ene motzean, eta uste zuloan

Bernardo Atxaga vs Joseba Gabilondoren arteko konfrontazioa hartu du hizpide, Gorka Mercerok Atxagaren alde egin du. Gabilondoren kritika guztiz bidegabea dela dio, baita sakonki argudiatu ere.  


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude