Amagoia Osinalde

"Elur-bola txikiak gara, ez dut eraldaketarako tsunamietan sinesten"

  • Ibilbide luzea egin du Urtxintxa Eskolak jendartea balioetan trebatzen hezkuntza ez-formalean. Guztira, 30 urte. Bidean euskara, feminismoa, kultuartekotasuna, parte-hartzea eta aniztasun funtzionala txertatu ditu, besteak beste. Trebakuntzatik jauzia egin du esku-hartzera eta bitartekoak sortzera. Norbanakoak eraldatzeko urratsak dira guzti horiek.

Berton aldizkaria
2016ko azaroaren 16a
Argazkiak: I˝igo Azkona

Nola sortu zen Urtxintxa Eskola duela 30 urte?

Une hartan zegoen trebakuntza eskaintza ez zen aisialdi talde denek nahi zutena, elizarekin zerikusia zuelako, Euskal Herria aintzat hartzen ez zuelako edo alderdi politikoen menpe zegoelako. Arrazoi desberdinengatik elkartu ziren hiruzpalau lagun Bilboko taberna batean, eta ‘ez dagoela? Bada, guk egingo dugu’ erabaki zuten. 1985/86 ikasturtea zen. Inkontzientzia edo kontzientzia puntu horretatik hasi ziren. Harrezkero hiru egoitza izan ditu Urtxintxa Eskolak. Zabalbide kalekoa da azkena, eta egun duen bakarra.

Trebakuntzatik esku-hartzera eta bitartekoak sortzera eman du jauzia Urtxintxa Eskolak. Zergatik?

Gure idearioa balio batzutan oinarrituta dago, eta horiekin trebatu gara. Ikasitakoa aplikatzeko esparruak eta espazioak falta zirela eta, sortu zen Eragintza. Esku hartzeko sortzen da 1990ean. Eta horrela hirugarren puntura iritsi ginen: trebatu gara, esku hartu dugu, baina tresnen falta nabaria da. Materiala erderaz zegoelako edota ikuspegi feminista txertatu gabe zegoelako... Hori dela eta, poliki-poliki ahal izan duen neurrian ekin dio Urtxintxak materiala sortzeari.

Egun non erabiltzen da Urtxintxaren materiala?

Hezkuntza ez formalean, aisialdirako trebatzen ditugun begirale eta zuzendarien ikastaroetan edota udalentzat kudeatzen ditugun udaleku askotan, adibidez. Bi kasu horietan erabiltzen dira guk sortutako Balioetan hezteko koadernoak. Badira gehiago: haurren parte-hartzean oinarritutako OinHerri egitasmorako sortu dugun materiala edota institutuetan feminismoa eta hezkidetza bezalako gaiak jorratzeko sortutakoa. Katea luzatzen joan gara.

Gizartea eta errealitatea aldatu den heinean, Urtxintxaren balioak eta lehentasunak aldatu dira?

Hasieran ingurugiroari lotutako eskaintza zabala zen Urtxintxa osatzen zutenek landu beharreko balioa ematen ziotelako. Ingurugiroa eta feminismoa izan dira lehen urteetan zutabeak, Urtxintxan astialdi eskolarekin batera, bertan txertatuta edo proiektu independente moduan. Gero zabalduz joan zen eta kulturartekotasuna txertatu zen. Guk balio horietan sinetsi arren, jasotzaileak prest egon behar du balio horiek lantzeko. Urte askotan egon da kulturartekotasunaren gaia lanerako prest, jende asko eta erakunde asko egon dira prest, gai sentibera zen eta era berean oso ohikoa. Urtxintxatik ikuspena izan dugu kultuartekotasuna transmititzeko gure lanetan, baina hori gaur egun jaitsi egin da. Egun kulturartekotasunarekin egindako proiektuak ez dira zirenak; orain, fokua beste gai batzutan dago. Agian, ez dugulako formularekin asmatu, baina horretan aritua izan den jendea izan dugu Urtxintxan ideia askorekin, baina begirada beste nonbaiten dago. Parte-hartzea eta aniztasun funtzionala dira azkenaldian era zuzenagoan sakondu ditugun balioak.

Non dago egun fokua, begirada?

Aniztasunarekin lan asko egiten da gaur egun. Baina aniztasuna dena da. Kontziente gara gu eta beste batzuk denerako ez duela ematen. Nire iritzian, bullying-arekin jende asko oso kezkatuta dago. Ez da gauza berri bat. Sekula ez dira gauzak berriak. Bat-batean fokua hor jarri dute, eta iritsi berriak ematen dugu. Urtxintxak ez du bullying-a zuzenean lantzen, baina bai inklusioa. Gure ustez, inklusioa bullying-aren oinarri da.

Inklusioaren barruan, parte-hartzean murgildu zarete buru-belarri.

Kristoren apustuak egin dira parte-hartzearen inguruan. Askotan, zalantzan jarri dugu benetan zein prozesu diren parte-hartzaileak, zeintzuk diren errokoak eta zeintzuk makillajeak. Urtxintxaren ibilbidea parte-hartzailea izanik, aukera ikusi genuen gaia lantzeko eta lanketari ekin genion, bereziki haurren parte-hartzeari.

Zergatik haurrena?

Diskurtso batzuk haurrak etorkizuneko hiritartzat hartzen dituztelako, eta guk ez dugu horretan sinesten. Haurra hiritarra da lehen unetik, etorkizuna ere badu, baina oraina ere bai, eta horri zilegitasuna eman behar zaio. Pentsakera horrek pieza asko mugitzea suposatzen du. Haurrak ahalduntzen badituzu eta erabakiaren parte badira, nagusiok eduki dugun boterea elkarbanatzeko edo beste era batera antolatzeko prest egon behar dugu, eta ez bakarrik ahoz, baita ekintzetan ere. Haurren parte-hartzea lantzen eta txertatzen ari gara bai eskolan bai begirale eta zuzendarien ikastaroetan.

Aniztasuna funtzionala geroz eta ezagunagoa den kontzeptua da jendartean. Zehazki, zertan ari zarete?

Inklusioaren gaia aniztasun funtzionalaren ikuspegitik zabaltzen joan gara. Masaje tailerra pertsona gorrentzat, dantza tailerra pertsona itsuentzat… hasi ginen, eta asko dago egiteko. Batik bat zuzendu gara aniztasun funtzionala duten pertsona eta erakundeetan, baina inklusioa ez da soilik pertsona horien gaia, inklusioa denon gaia da, gu guztiona. Hain zabala denez gaia, pausokoa gabiltza. Esaterako, unibertsitatean jende aurrean lan egiten duten beharginek aulkian datorkien peprtsona batekin nola harremandu. ‘Lagunduko diot? Zer espero du berak?’, horrelako galderak sortzen dira. Langile askok ez dakite zer dagoen ondo eta zer txarto, ez dakite nola jokatu. Guk tresnak ematen dizkiegu horrelako egoerak kudeatzeko. Izan ere, egoera sinpleak eta egunerokoak dira.

Zertan dago lan asko egiteke?

Oro har esango nuke hezkuntza ez-formalarekiko errespetuan dagoela zulo handiena. Hezkuntza ez formalean aritzen garenok ez dugu edozein lan mota egiten; nik horretan asko sinesten dut. Uste dut ez zaigula zilegitasunik ematen, ez zaigula zilegitasunik ematen erakunde publikoetatik eta krisi garaian murriztu behar baldin bada, eta familiek ere egiten dute, kentzen dugula hainbat gauzetatik iruditzen zaigulako jolastea ez dela garrantzitsua. Jolasaren barruan sartzen dut hezkuntza ez-formalaren mundua. Bizitzako esperientzia onenak eta txarrenak hezkuntza ez-formalarekin dute zerikusia. Gehiago gertatzen dira ibaiak ikasten baino, atsedenaldian, jantoki orduan, eskolaz kanpo, beste une batzutan... Hor asko dago lantzeko, eta lan asko egiten da, baina ez da aintzakotzat hartzen.

Gazteekin lan asko egin du 30 urtetan Urtxintxak. Gazteen aldaketetaz jabetu zarete?

Irakurketa formalik ez dugu egin. Kontziente gara gazteengana iristeko bide berriak behar ditugula, eta haur eta gazteen parte-hartze prozesuetatik helduko direla bide horiek. Gazteak beti gazte. Jendartea aldatu da, eta eurak ere egokitzen doaz. Esaterako, duela 50 urte Facebook eta Twitter izanez gero, ziurrenik erabiliko lukete harremanetarako. Uste dut gazteen oinarria berdina dela eta gazteen desberdinatasunak unean uneko aukeren araberakoak direla.

Gizartea eraldatzea dago Urtxintxa Eskolaren helburuen artean. Erronka latza da, jarrerak, ohiturak eta iritziak aldatzea zeregin zailenen artean kokatuta daudenean.

Oso zaila da. Ikastaroetan batzutan entzuten ditugu ‘hori ezinezkoa da’ eta antzekoak. Baina ‘zu aldatu zara? Zer egin duzu aldatzeko? Zeren zu ere jandarteko parte zara’. Nik sinesten dut norberaren aldaketa txikietan. Gero norberak bere etxean eta kuadrillan kontatuko du zein esperientzia izan duen, eta erantzunen bat sortuko du besteengan ere. Elur-bola txikiak gara, ez dut eraldaketarako tsunamietan sinesten. Aldatu beharreko guztiari begiratuko bagenio inork ez luke ezer egingo, agian ez ginatekeen etxetik aterako. Egiten dugunean sinesten dugu, egiten dugun horretan jende kopuru batengan eragiten dugu, eta horrela ikuspegia pixkanaka aldatzen doa.

Gizarteko balioetan aldaketak gertatu dira?

Ikuspegi feministari dagokionez, bai. Feminismoarekin batera fokuan txertatu den beste gaietako bat da haurren transexualitatea. Ikusten dugu geroz eta era zabalagoan hitz egiten dela horretaz. Guk ere badugu zeregina eta zer hausnartua haurren transexualitatean. Eragile batzuk eman dioten ikuspegiarekin ez gara ados egon, gurea ez dugulako sendotuta izan. Horrelakoetan, lantaldeak elkartu eta gaia hausnartzen du.

Euskaldunok gizarteko aldaketetan aintzindari gara ala besteen parean gaude? Ranking-ean non kokatzen gara?

Europa mailako erakundeekin egon ginen topaketa batean gonbidatuta bakearekin egin diren lanketak hausnartzen. Hor konturatu nintzen oso antzeko gauzak egiten ditugula han eta hemen. Izan ninteke ni italiarra eta italiarra ni. Gehiegi sakondu gabe, beste herrialdeekin konparatuta, ranking batean erditik gora ipiniko nuke gure burua.

Matrikulazio epea bukatuta dagoen arren, zer esango zenioke balioetan trebatu nahi duenari?

Ikasturte osoko ikastaroetarako matrikulazio kanpaina irailean amaitu zen, baina guk iraupen desberdineko ikastaroak eskaintzen ditugu. Horietarako zabalik dago matrikulazioa, besteak beste, hezkidetzan aditua ikastaroan, zeinu-hizkuntzan jolasa ikastaroan edota aniztasun funtzionala eta sexualitatea ikastaroan... Aukera asko dago trebatu ahal izateko.

Elkarrizketa hau Berton aldizkariak argitaratu du, Uriolak bere webgunera ekarri du eta CC-by-sa lizentziari esker ekarri dugu ARGIAra

Kanal honetan artxibatua: Aisialdia

Aisialdia kanaletik interesatuko zaizu...
"Mingaina dantzan" kanpaldia
Gaztetxoek euskaraz gehiago egiteko erremintak esperimentatzen

2017ko uda, Mundaka. Mingaina dantzan udalekuak antolatu zituzten Eusko Jaurlaritzak, Ebete hizkuntza-aholkularitza enpresak eta Ttakun Kultur Elkarteak. Helburua: 13-14 urteko gaztetxoek euskaraz ahalik eta gehien egitea. Baziren beste bi helburu ere: nerabeek ondo pasatzea eta erabilera areagotzeko tresnen baliagarritasuna probatzea. Nerabeak poz-pozik itzuli ziren etxera eta antolatzaileek esperimentua errepikatzea erabaki zuten. Uztailean Berrizen elkartuko dira gaztetxoak eta begiraleak.


2018-05-02 | Miren Osa Galdona
Joko-aretoak Gasteizen: prekarietatea, dudazko aisialdi eredua eta auzoak kaltetuta

Gaur egun 27 joko-areto daude Gasteizen eta urte amaierarako beste bost areto zabalduko dituztela jakin berri da asteotan. Judimendiko Gazte Asanbladak euren auzoan dagoen aretoa aztertu du hainbat hilabetez; horrelako espazioek zelako aisialdi eredua eskaintzen duten, zein bezero joaten den eta langileek dituzten lan baldintzen berri izateko. Azterketaren emaitzek espazio horietan egon ohi den errealitate iluna azalerazi dute.


Eraldatutako hainbat jolastokiren esperientzia jaso dute "Patioa denona da" liburuan

"Espazioaren transformazioa aitzakia besterik ez da jolastokiko dinamikak aztertu eta aldatzeko". Filosofia horrek gidatuta, 2014tik hainbat ikastetxe laguntzen aritu da Elkartoki ekimena, jolastokiak birpentsatu eta eraldatzeko prozesuan. Bidean ikasitakoa eta sortutako zalantzak liburu batean bildu dituzte orain: Patioa denona da.


2018-04-03
"Munduko haurtzarorik onena izan nahi baduzu, etorri Euskal Udalekuetara"

40 urte baino gehiago sortu zen proiektua da Euskal Udalekuak.


2018-03-16 | Anboto
4.000 metro koadroko aquaparka eraiki nahi dute Iurretan

Proiektuaren sustatzaileak egitasmoa gauzatzeko aurreproiektua aurkeztu du Iurretako udaletxean. Bost igerileku, txirristak eta olatu artifizial bat egongo lirateke Ibarretxe kultur etxearen alboan zabaldu gura duten aquaparkean. Ez litzateke iraunkorra izango, uda sasoirako bakarrik baizik.


Jolas librearen garrantziaz jardunaldiak egingo dituzte

"Jolas librearen bidez haurrak bere nahi eta beharretatik abiatuz norbere burua eta mundua askatasunez deskubritzen duelako", jolas librea ardatz duten jardunaldiak antolatu ditu Txatxilipurdi haur eta gazteen aisialdi taldeak. Gogoeta eta praktika uztartzea da asmoa.


Jolasean, irabazten uzten diozu haurrari?

“Jolasaren bidez, irabazten eta galtzen ere ikasten du umeak, eta gauza handia da hori. Haurrarekin jolasten duzunean, ez galdu nahita! Babesten ari zarelakoan, kontrakoa egiten ari zara: galtzen duenean, gehiago ikasten du irabazten duenean baino”, irakurri diot mahai-jolasetan aditu den Oriol Comasi, eta zalantza geratu zait.


Mehatxuak mehatxu, emakume bideojoko-zaleen topaketek badute data

Emakumeei bakarrik zuzendutako jardunaldiak izateagatik hainbat gizonen boikot eta eraso mehatxuak jaso ostean, bideojokoak eta generoari buruzko Bartzelonako topaketak bertan behera utzi zituen enpresa kudeatzaileak. Marina Amores egitasmoaren bultzatzaileak ez du amore eman.


2017-07-16 | Estitxu Eizagirre
Urretxindorra proiektua
Gazteak ume migranteei bidea errazten

SOS Arrazakeria elkarteak 3. ikasturtez Urretxindorra proiektua eraman du aurrera: jatorri atzerritarreko 10-14 urte arteko ume banarekin astean hiru ordu eman dituzte 28 gaztek, borondatez, aisialdia partekatuz. Migrazio prozesua bizi duen umearen “motxila” arintzen laguntzen duela kontatu digu Loira Manzani SOS Arrazakeriako kideak, eta “proiektua aldebiko onuraren isla dela” azpimarratu digute tutoretza lan horretan boluntario aritu diren Aitor Martín... [+]


2017-07-07 | Estitxu Eizagirre
Lehen aldiz egingo dira Gazte Udaleku Feministak, modu autoantolatuan

Irailaren 1etik 4ra Ozaetan egingo dute Gazte Udaleku Feminista, "une formalak eta informalak partekatzeko eta neska gazteen ahalduntze kolektibo zein pertsonala indartzeko". 100 laguntzentzat dago lekua eta izena emateko epea zabalik da.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude