Askapenako brigadisten kronika

Boliviako prozesu eraldatzailearen nondik norakoak

  • 2005ean Evo Morales eta Movimiento al Socialismo (MAS) herriak Gobernuan jarri zituenetik, Boliviako herriak izandako onurak bistakoak dira. Datu batzuk ematearren, muturreko pobrezia %36,7tik %16,8ra jaitsi da eta aberatsen eta pobreen arteko aldea nabarmen txikitu da. Bestalde, gutxieneko soldata bost aldiz igo da, 440 bolivianotik (62 euro) 2000 bl-ra (285 euro). Inbertsio publikoa ere hamar aldiz handitu da.

Askapena talde internazionalista @askapena
2017ko abuztuak 10

Adibidez, haur, emakume zein pertsona zaharrei bono-laguntzak banatzen zaizkie beren beharrei aurre egiteko: ikasten jarraitu ahal izateko, gutxieneko beharrak asetzeko, etab. Industrian, etxebizitzan eta bestelako alorretan ere inbertsioak egin dira. Baina, nola da posible hau guztia egiteko ahalmena izatea? Nondik datoz diru-sarrerak?

Argazki oina

Boliviak aberastasun handia dauka hainbat lehengairi dagokionez, gasa eta litioa, adibidez. MAS Gobernura iritsi aurretik ere, herritarrek bertako lehengaiak eurek kudeatzea eskatzen zuten. Aipatzekoak dira 2000. urtean izandako Uraren Gerra, herrialdeko uraren kudeaketak publiko izatea jarrai zezan eskatuz, eta 2003ko Gasaren Gerra. Aldarri horiek eragin zuten, besteak beste, Evo Gobernuan sartzea. Behin agintaritza lortuta, Gobernuak hartu zuen lehendabiziko neurria hidrokarburoak nazionalizatzea izan zen. Ordura arte, hortik ateratzen zen irabazien %20 herrialdean geratzen zen eta gainontzeko %80 kanpora joaten zen. Gaur egun alderantzizkoa da; %80 bertan geratzen da. Horrez gain, enpresa publikoak sortu ziren: hegazkin konpainia, mugikor enpresa, etab. Horrek guztiak ondorio garrantzitsuan izan du Boliviako herrian. Diru-sarrerak izugarri handitu dira eta lortutakoa herrian inbertitu da, aurretik aipatutako neurriak hartuz.

Bestalde, aurrerapen handia egin da jatorrizko herrien aitortzari dagokionez, nazio aniztasuna konstituzioan sartuz eta arautuz. Horren ondorioz, herriaren ahalduntzean pauso handiak eman dira eta, egun, lehen zuri-boteretsuei zegozkien esparruetara irits daitezke indigenak eta herritar xumeak. Hala ere, ezin dugu esan erabateko berdintasuna dagoenik. Barneko kolonialismoa oso presente dago oraindik.

Gaur egun Euskal Herrian neoliberalismoa pobrezia, prekarietatea... sozializatzen ari den honetan, Boliviako prozesutik irakaspen interesgarria jaso dezakegu. Herriok burujabetza eta aitortza izanda, gizarte justuago bat eraikitzera jo dezakegu, posible delako norbanakoaren etorkizuna eskuetan hartu eta etsairik indartsuenaren aurrean ere bide propioak eraikitzea.

Kanal hauetan artxibatua: Bolivia  |  Askapena

Bolivia kanaletik interesatuko zaizu...
"Hauteskundeetatik edo bide autonomotik jo, eztabaida antzutzailea da hori"

Umetan, Latinoamerikako hainbat iraultzari buruzko kantuak eta kontuak entzun zituen Raquel Gutiérrezek. 20 urte eskas zituela, unibertsitatean ezagutu zituen matxinada haietako seme-alabak, eta berehala egin zuen hegoalderantz, bertatik bertara bizitzeko askapen-borroken kimu berriak. El Salvador, Bolivia; ekintza, kartzela. Gero, hausnarketa: berriro ekiteko, hobeto ekiteko. Donostiako Kaxilda eta Iruñeko Katakrak liburu-dendetan izan zen hilaren hasieran, liburu-aurkezten.


Boliviako hezkuntza deskolonizatuz
MULTIMEDIA - erreportajea

Askapenako 2016ko brigadistek Bolivian ikusi eta ezagutu zutenaren inguruko bideoa.


Espainiarren eta euskaldunen arteko gerra

Potosi (egungo Bolivia), 1622ko ekainaren 8a. Garai hartan Peruko Erregeorderriaren parte zen hirian, Juan Urbieta euskalduna hil zuten, eta bikuinen eta euskaldunen arteko gerra piztu zen. Bikuinak espainiarrak ziren, nagusiki gaztelarrak, andaluziarrak eta extremadurarrak; animalia horren ilez egindako txanoak eraman ohi zituztelako esaten zieten horrela.


2016-05-15 | Jabi Zabala
"Paralisiak jota daude Latinoamerikako ezkerreko gobernuak"

Latinoamerikako herri mugimenduak ikertu eta bizi izan ditu barrutik Raul Zibechi uruguaitarrak (Montevideo, 1952). Hainbat herrialdetan azken urteotan agintean izan diren ezkerreko gobernuen zikloa amaitu dela argi du. Lorpenak gorabehera, gobernu horien ezintasunak agerian utzi ditu berriki gurean, Komite Internazionalistek antolatutako hitzaldian.


2016-03-06 | Joanes Etxebarria
“Kudeaketa ez da sexia, erakargarriago zaigu erresistentziaren kultura”

2009tik 2014ra La Pazen bizi izan da eta lan anitzak egin ditu Boliviako Gobernuan. Urte batez Mexikon egon ondotik, erreferendum kanpainarako laguntza ekartzera itzuli da Evo Moralesen Gobernura. Idatzi berri duen Escenarios y horizontes del cambio de época en América Latina liburua argitaratuko du Hiru argitaletxeak laster. Hainbat hedabidetan, gainera, analista politiko lanetan aritzen da.


Euskara jendeak Andeetan, Kurdistanen eta Serbian

Ez dago nahi gabe idazten duenik, nahiz eta harrabotsik gabe heldu zaigun irakurleoi Jon Sarasuaren Bost truke (Pamiela, 2015). Hizkuntza kooperazioa helburu, hara eta hona egindako bidaiak eta, are, han-hemen ezagututako hizkuntza-jendeak gogoeta iturri zaizkio. Munduaz pentsatzeko modu hoberik ez.


Ezezkoa Evo Moralesi: porrotaren zenbait gako

Boliviako erreferendumaren kontaketak aurrera jarraitzen du eta badirudi Evo Moralesek ez duela konstituzioa aldatzeko babesik lortuko. Oraingoz, ezezkoa da nagusi, bozen %54,3. Bide hori jarraitzekotan 2019ko hautagaien zerrendatik at legoke Boliviako presidentea.


Evo Moralesek Bolivia Zero Zaborrera hurbildu du Hondakinen Legearekin

Evo Moralesen gidaritzapean Bolivian landu nahi duten “Buen Vivir” garapen eredu berriaren aplikazioa iritsi da hondakinetaraino: La Pazeko gobernuak hondakinen legea plazaratu du, kutsatzea debekatu, birziklatzea derrigortu eta legea hausten dutenentzako zigorrak ezarriz.


2015-08-12 | Garazi Zabaleta
Jatorrizko hizkuntzetako bat behintzat ikasi beharko dute Boliviako funtzionarioek

Hizkuntza natiboen egiaztagiria lortu dute Boliviako milaka funtzionariok. Konstituzioan biltzen denez, estatuko langileek gazteleraz gain gutxienez Boliviako 36 hizkuntza ofizialetako bat ikasi beharko dute postua mantendu edota gora egiteko.


Aita Santuak barkamena eskatu du “jainkoaren izenean” Amerikan egindako sarraskiengatik

Frantzisko Aita Santuak Boliviako Santa Kruz hirira ostegunean egindako bisitan esan du “xumeki” barkamena eskatzen duela Amerikan herri indigenen aurka egindako suntsiketengatik.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude