2017ko Bidarraiko kabalkada

  • 2017ko irailaren 24an eta urriaren 8an, igandearekin, Bidarraiko herritarrek kabalkada bat antolatu zuten. Baxe-Nafarroako herri ttipi horretan ez zen herriko plaza baino leku hoberenik horrelako emanaldi baten emateko. Mendiz inguraturik, eguzki eder batekin, goxotasuna sentitzen zen. Halarik ere, hastapen batean ematekoa zuten kabalkada urriaren 1ean urriaren 8a partez baina aro txarrarengatik ezinezkoa izan zuten. 100 parte hartzaile baziren, eta bi aldietan 1300 pertsona etorri ziren ikusterat.

dantzan.eus
2018ko martxoaren 09a
Kabalkadako entsegua, Bidarrai, 2017-09-17. Argazkia: Thierry Truffaut

 

 

 

Bidarraiko kabalkadako entsegua

 

 

Kabalkadako entsegua, Bidarrai, 2017-09-17. Argazkia: Thierry Truffaut

 

 

 

 

 

Bidarraiko kabalkadak, ohiko ezaugarriak biltzen zituen, dantzariak baziren, toberak, musikariak baita atzean gelditu ziren laguntzaile guziak ere, jostunak adibidez. Bi ordu eta erdiz auziak eta dantzak segitu ondoren, etorri ziren guziak taloak eta edariak atzeman ahal izan zituzten eta nola ez “Kanaldude” herriko enpresak han-hemenka utzi zituen DVDak manatzeko eskaera orriak.

Artikulu honen idazteko interesgarria iruditu zait parte hartzaile baten elkarrizketatzea. Segidan, Battitt Etxart 18 urteko dantzariarenganat joan naiz, jakinik dantza irakaslearen laguntzailea izan zela eta anitz inplikatu zela proiektuan. Itsasuko Ataitzeko dantzaria da, baita Donibane Lohizuneko Begiraleak taldekoa. Kabalkada horretan “Bolanta” zen, eta hainbertze dantzetan ikusi ahal izan dugu.

Battit Etxarti elkarrizketa

Ongi hasteko, Bidarraieko kabalkadaren aurkezpena egiten ahal daukuzu?

Bai, kabalkadan bi parte badira, alde batetik dantza eta bestetik toberak. Herritarrek dute parte hartzen, dantzan parte hartu dutenek urte bat ukan dute dena ikasteko, maila guztietako dantzariak baziren eta ainitz zerotik abian ziren, ber gauza izan da toberetan. Herriko euskal dantzak egiten dira eta toberetan salaketak egiten dira. Toberek antzerkiaren forma dute, auzi faltsuak dira, herriko istorioetan oinarrituak edo asmatuak, idei batzuen defenditzeko. Aitzinetik toberen gaiak beti sekretuak dira. Pertsona guztiak Bidarraiekoak ziren, hemengoak sortzez edo hemen bizi. Adibidez Portuges familia bat hemen bizi dena, parte hartu du.

Orain erraiten ahal duzu nor ziren? Kabalkada munduan preseski.

Nik Battitt Etxart izena dut, 18 urte ditut eta kabalkadan dantzaria nintzen, dantza ttipitatik egiten dut eta urte oso batez lagundu dut irakasten beste parte hartzaileei dantzan aritzea. Nola sortu da Bidarraien kabalkada baten egiteko ideia? Betidanik Bidarrain egiten dira kabalkadak eta aurten egin behar zen bat. Herritarrak gure artean elkartzeko, momentu onak pasatzeko eta ez galtzeko betidanik egiten den tradizio bat.

Zein elkartek du antolatu?

Kabalkada hori Bidarraiko Otxaldetarrak elkarteak du antolatu. Otxaldetarrak elkarte kultural bat da, animazio desberdinak antolatzen ditu eta euskarak du lehentasuna.

 

 

 

 

Battitt Etchart 1

 

 

Battitt Etchart, Bidarraiko kabalkada 2017. Argazkia: Thierry Truffaut

 

 

 

 

 

Nola antolatu zirezte hastapenean? Nola bildu duzue jendea?

Hastapenean deia anitz ginen parte hartzeko eta gero jendea motibatu da eta gehiago izan gira, berdin toberetan eta musikan.

Zein tokia duten elkarteek Bidarraien urtean zehar? Ba ote dira bertze besta batzuk ? Besta Berri agian ospatzen duzue?

Bai gauza batzu antolatzen dira, badira udan herriko pestak eta gero besta berri ospatzen dugu bai, joan den urtean ez genuen egin justu, beste urteetan bai, aurten espero ospatuko dugula.

Lehen ba ote izan dira kabalkadak? Iduri du baietz, argazkiak agertu baitira emanaldiaren egunean. Bi hitz erraten ahal dauzkiguzu honi buruz otoi?

Bai lehen izan dira kabalkadak, duela aspaldi eta izan da bat 2004an ere uste dut, baina berezia izan zen hau, haur anitz parte hartu zuten baita helduak ere. Liburuxkan agertu diren argazkiak 1923koak dira.

Komentarioa: Eta bai, Ipar Euskal Herrian aspalditik egiten dira kabalkadak, ezagutzen ditugu bertze izen batzuekin ere bai. Hala nola “zintzarrotsa”, edo “toberak”, frantsesez “parades charivariques”. Irisarrin, Itsasun, Saran, Urruñan, Lekornen, Lasan eta abar oraino oroitzapenak badira. Jakin behar da gauza serios bat zela, herritarren auziak ziren bertze herritarren kontra. Gaur egun antzerkia baizik ez da, baina zeharkako salaketa ulertzen ahal dira.

Itzul gaitezen Bidarraierat.

Battitt, errepikak nola iragan dira? Taldeka? Bukaeran nola egin duzue? Errepika anitz? Dena lotu duzue?

Errepikak 2 aldiz astero egiten genituen, 2 orduko errepikak eta toberetakoek 8 ordu hilabetero, baina gero eta gehiago egiten ziren kabalkadaren eguna hurbiltzen zelarik. Hiru talde baziren, dantzako taldea, toberetako taldea eta musikariena. Bukaeran 3 aldiz astean elkartzen ginen eta errepika orokor ainitz egiten genituen. Errepika bat egin ginuen arratseko 7etatik gaueko 11ak arte animaleko argiekin denak motibaturik. Den dena lortu dugu egiten!

 

 

 

Battitt Etchart, 2

 

 

Battitt Etchart, Bidarraiko kabalkada 2017. Argazkia: Thierry Truffaut

 

 

 

 

 

Antzerkiaren eta musikaren berri ematen ahal ote daukuzu? T

oberetako parteaz gauza bakarra dakidana da elkartzen zirela 2 aldiz hilabetero eta gero eta gehiago kabalkadaren egunetik hurbilduz, haien errepikak sekretuak ziren, nehork ez zakien zer aipatzen zen eta zer zen gaia ere. Musikariak haien etxean trebatzen ziren eta seguraski elkartzen zirela errepikatzeko ere, batzutan jiten ziren dantzaren errepiketara musika jotzera.

Berrikuntzak, ez aipatzeko sorkuntzak, ba ote izan dira?

Bai berrikuntzak izan dira, dantzan koregrafiak izan dira mutxikoetan eta fandangoan ere, baita kadrilletan.

Jantziak eta aksesiorioak nundik atera ditutzue?

Muttikoen plastroiak eta galtzak dendariek egin zituzten eta gero talde anitzek prestatu zizkiguten beste

guztia, muttikoentzat, neskentzat, basandereentzat, andere xurientzat, zaldunentzat. Besta berriko jantzi guztiak aldiz, bidarraiekoak dira.

Pertsonaiak nork hautatu ditu? Nola erabaki duzue zer izango zen eta zer ez?

Besta berriko pertsonaiak deia egin zuten pertsonek hartzen zituzten eta gero dantzari guztiak berdin beztiturik ziren. Toberetan ez dakit batere nola hautatuak izan diren.

Urrunago joaiteko: Orain zer izanen da bidarraien? Harremanak/loturak sortu baitira pentsatzen dut herrian.

Orain proiektuz dugu segitzea dantza errepikak egiten momentu onak pasatzeko denen artean eta denak berriz elkartzea.

Zure ibilbidea? Dantzaria zira? Kabalkadak segitzen ote dituzu? Zer maite ote duzu?

Ni dantzaria niz eta biziki maite dut euskal dantza biziki inplikatua niz dantzan, amorostu niz dantzaz ttipidanik eta maite ditut ikusgarriak ikustea eta egitea ere, joaitea maskaraden ikustera, kabalkadak ere, jantziak ere biziki maite ditut, den dena maite dut dantzan, kulturak eta lehen egiten ziren dantzak ere.

Azken ohar bat? Mezu bat euskaldunei eta dantzariei pasarazteko?

Dantzaria ez bazizte, orduan bilakatu, pasa zazue momentu on bat besteekin, lagunen artian. Dantzaria bazizte, segi absolutoki egiten duziena eta maitatu ere egiten duziena.

Albiste hau Dantzan atariak argitaratu du eta Creative Commons lizentziari esker ekarri dugu.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Euskal dantza tradizionala  |  Bidarrai

Euskal dantza tradizionala kanaletik interesatuko zaizu...
2018-06-29 | dantzan.eus
Tuterako alde zaharrak 'paloteao' berria estreinatuko du ekainaren 30ean

Bereziki alde zaharreko, baina orohar, Tuterako kultur-giroa aberasteko xedez, paloteao berria estreinatuko dute Erriberako hiriburuan heldu den ekainaren 30ean. Antzerki molde honen ohiko estruktura mantenduz, garai berrietara egokitu nahi izan dute eta hartara, ez da apenas egonen erlijioari aipamenik —deabrua eta aingerua desagertuko dira, beraz—.


2018-06-25 | dantzan.eus
Lekeition San Joan eguneko andreen soka-dantza berreskuratu dute

Kattalin Agerre.- Goizeko 6:30ean, Lekeitioko Talan dantzatu duten gaurko lehen eguzki-dantza Lekeitioko Etorkizuna dantza taldeko emakumeek. 1975ean berreskuratu zenetik San Pedro egunez dantzatu da, baina gerra aurrean San Joan egunean, egunsentian, eguerdian eta ilunabarrean andreen soka-dantza dantzatzeko ohitura berreskuratu dute.


Aulkien kulunka
MULTIMEDIA - dokumentala

Tolosako Udaberri Dantza Taldearen 60. urteurrenerako sortutako ikus-entzunezkoa da honakoa. Taldea osatu eta elikatu duten 6 belaunaldietako kideak dira protagonista, eta haien bizipenek gidatuko dute dokumentaleko haria, 43 elkarrizketatan barrena. Aulkien kulunka ondare izateko sortu zen, sei hamarkadatako historia nonbait gordetzeko. 

Sinopsia

Txikiak, handiak, arinak, egur sendoz eginak. Mende zaharreko estetiken jarraitzaileak, hiru hankakoak edo laukoak. Diseinu... [+]


2018-02-12 | dantzan.eus
Maria Pilar Urriza, gizonezkoekin batera Lantzeko plazan zortzikoa dantzatu zuen lehen emakumea

Gaur eta bihar zortzikoa dantzatuko da Lantzeko plazan, inauterietako partehartzaile askok Maria Pilar Urrizarekin ikasi zuten dantzatzen. Maria Pilar Urriza 1942an jaio zen Lantz-en.


Berriro ere dantza tradizionalari tokia murriztuz

Ziur egun hauetan sarean bolo-bolo ibili den bideoa ikusi egin duzuela: FITUR turismo azokan, Euskadi-Basque Country stand-ean eta Xabi Solanoren biribilketapean 3 dantzari, praka eta jaka zuriz Backstreet Boys antzean jantzita, eta ballet kutsuarekin tente-tente dantzan. Ez naiz gustuaz arituko, hori norberaren baitan baitoa, baina uste dut lekuz kanpo dagoen ikuskizun bat dela horrelako stand baterako.


Zaldibian omenduko dute Iztueta dantzari, musikari eta idazlea bere 250. urteurrenean

Juan Inazio Iztueta Etxeberriak (Zaldibia, 1767-1845) arrastoa utzi zuen euskal dantza eta herri musikan, idazle bezala egindako aportazioaz gain. Haren jaiotzaren 250 urteak betetzen direnean, sorterrian hitzaldi, irakurketa eta dantza erakustaldiz osatu dute omenezko egitaraua.


Galtza luzeak jazteagatik 10 pezetako isuna

Baserritik galtza luzeekin jaitsi eta isunarekin itzuli zela etxera kontatu du Arantxa Arregi azkoitiarrak (Azkoitia, 1935) Maxixatzen aldizkarian. Arantxa Arregi eta Antonia Aldalur galtzak eta txapela jantzita irten ziren enkargutara, baina dendatik irtenda udaltzainak gelditu eta isuna jarri zien galtza luzeak eramategatik. Honela zioen isuneko faltak: "ir vestido de chico por las calles, el día 16 del actual". Arregik harro kontatzen du herrian galtza luzeak jantzi zituen... [+]


2017-10-06 | dantzan.eus
Baztango sagar-dantzen eta soka-dantzen inguruko ikerketa argitaratu du Patxi Larraldek

Baztango sagar-dantzen eta soka-dantzen inguruko ikerketa-lan sakona argitaratu berri du Patxi Larraldek Txistulari aldizkarian. Artikuluekin batera Larralde aita-semeei egindako elkarrizketa argitaratu da. Arizkungo eta Baztango dantzen eta musika kontuen inguruan aritu dira Larraldetarrak.


2017-09-26 | dantzan.eus
Emakumeen aurreskua aterako dute Santurtzin 1921koa gogoan

1921ean Santurtzin emakumeek dantzatu zuten soka-dantzaren erakoa dantzatuko dute berriro irailaren 30ean. Film batean jasota daude, mende hasieran, herriko traineruak irabazi zuen estropada zela eta dantzatu zuten soka-dantzako irudiak. Andoni Floresek, Santurtziko Mendi Alde dantza taldeko kideak, azaldu digu film horretako imajinetan oinarritu direla dantza osatzeko. Pauso berri batzuk sartu dituzte, baina egitura tradizionalean oinarritutako soka-dantza egingo dutela dio.


2017-09-05 | dantzan.eus
Dantzari gor-mutuak eta txistulari itsuak

Ez-ohiko irudia dantzaren munduan: musikariak itsu eta dantzan ari direnak gor. Gaur egun, bizimodu eta jarduera arruntetan integratzeko ahalegina egiten da, baina ez dira kontu berriak horiek, XX. mendearen erdi aldera Deustun gor-mutuz osatutako dantza taldea izan baitzen.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude