1937ko bonbardaketagatik lehen kereila aurkeztuko du Durangok

  • Uztailaren 18 honetan, frankisten altxamendutik 81 urte pasa direnean, Durangoko Udalak (alderdi guztien babesarekin) kereila bat aurkeztuko du gizateriaren kontrako delituen eta gerra krimenengatik. Zehazki, orain 80 urte Durango bonbardatu zuten italiar ejertzitoko 46 militarren kontra.

Itsaso Zubiria Etxeberria @itsasozubiria
2017ko uztailaren 18a
Durangoko bonbardaketa airetik dokumentatu zuen ejertzito italiarrarekin hegazkinean zihoan argazkilari batek. Nazientzat baliagarri izan zen \'modus operandi\'a definitzeko (arg.: Gerediaga Elkartea).

Pauso hori emanda prozesu penal bat irekitzea da helburua, justizia eta erreparazioa lortu eta Italiako Gobernuari legez kontrako bonbardaketa haregatik barkamena eska dezan presioa egitea. Gutxienez 336 zibil hil ziren suntsitzea eta izua zabaltzea xede zuten eraso haietan.

Jon Irazabal historialariak zuzendutako ikerketa bat argitaratu berri da, justu Durangoko bonbardaketaren 80. urteurrenean. Gerediaga Elkarteak bildu ditu 1937ko martxoaren 31tik apirilaren 4ra izandako gertaerak. Artxiboko lan handia egin da, zenbait kasutan oso zehatza. Bonbardaketetan parte hartutako ejertzito italiarreko hainbat piloturen izenak zerrendatu dituzte, eta hamar kasutan baita haien goitizenak ere.

Anaïs Franquesa Grisso abokatu katalanak aurkeztuko du kereila Durangoko Udalaren izenean, eta bertan gehituta doa Irazabal historialariak bideratutako taldeak egindako ikerketa lan osoa. Durangokoa, eta egun berean izan zen Elorriokoa, historian izan den zibilen kontrako lehen bonbardaketatzat jotzen da, eta balio izan zuten, haiek bezala Gernikakoak, Bigarren Mundu Gerrarako estrategiak eta borroka-moldeak prestatzeko.

Kereila honen bidez prozesu judizial bat ireki nahi dute. Abokatuaren kalkuluen arabera, horietako piloturen bat bizirik egotekotan 96-98 urte izango ditu. Espainiako ejertzitoaren artxiboari galdetu zaio ea 46 militar horiek 1936ko Gerran jokatutako paperagatik intsigniarik ba ote duten, eta Espainiako Ogasun eta Defentsa Ministerioari ea pentsiorik edo sari ekonomikorik jasotzen ote duten.

Gerediaga Elkarteak prestatutako txostenak kereila aurkezteko berebiziko garrantzia izan du, eta Durangoko alkate Aitziber Irigorasen hitzetan "orain espero dugu informazio horrek guztiak balio izatea kereila tramitera pasatzeko".

Kanal hauetan artxibatua: 1936ko gerra  |  Durango

1936ko gerra kanaletik interesatuko zaizu...
2018-02-25 | Xabier Letona
Ricardo Urrizola. Historia artxibo arakatzailea
"Badirudi 36ko Iruņean pistola, alkohola eta barrabilak zirela nagusi"

Iruñeko Artxibo Militarra arakatu duen lehen historialaria da. Horren fruitu da Consejo de Guerra. Injusticia militar en Navarra, 1936-1940 liburua (Altaffaylla-Txalaparta, 2017), Navarra 1936: de la Esperanza al terror liburu ezagunaren segida. Hark 3.000 hildakoren berri eman zuen. Honek auzitegi militarren ohiko jarduna, gizarte zibila militarren begietatik ikusia eta armadaren erabateko kontrola erakusten ditu.


Gerra Zibilean fusilatutakoen omenez plaka bat jarriko du Iruņeko Udalak hilerriko panteoian

Nafarroan Fusilatutako Senideen Elkarteak eskatu zuen plaka jartzea eta hala eginen du. Plaka horretan Iruñean eraildako 308 pertsonen izenak ageriko dira.


Bide bazterretik plazara

Herriko faxistak ziren, guardia zibilak ziren, falangistak ziren, katolikoak ziren, Birjinaren Eguna zen eta ondoren otoiz egitera joan ziren. Gora jainko maitea!”. Fermin Balentziaren hitzak dira, Maravillas kanta aurkezteko.


San Kristobal gotorlekuko emakume solidarioak
Harresien ertzean lurperatutako ahotsak

Ezkaba mendian inprobisatutako kartzelaren barruan gertatutako tragediaz bagenekien zerbait, ez hainbeste murru horietatik at emakume taldeek eraman zuten borrokaz. Amaia Kowasch ikerlari iruindarrak presoen biziraupenerako ezinbesteko izan ziren itzaleko sare horien protagonistei ahotsa eta aurpegia jarri die orain.


Bidelagun bat Gernikaren zidorretan

Espazioaren barrea (Gernika) erakusketan eginiko bisita gidatuaren kronika. Non: Donostian, San Telmo museoan. Noiz: Urtarrilaren 27an. Erakusketa zabalik otsailaren 25era arte.


Maravillas Lambertok badu bere omenezko plaza

Frankistek bortxatu eta hil zuten Lamberto 14 urte zituenean. 'Larragako loretxo' izenarekin ere ezaguna, Iruñeko Lezkairu auzoan plaza bati haren izena jarri diote.


Eraso egin diete 1936ko gerran Erreniegan hil zituzten 92 herritarren omenezko oroitarriei

Gerra Zibilean hil zituzten 92 herritarren omenezko oroitarriak jarriak dituzte Erreniegan eta pintura gorri eta horiarekin erasotuak agertu dira. Asteburuan egin zituzten batzuk, baina astelehen goizean pintaketa gehiago ere aurkitu dituzte.


Accusations against Franco regime crimes: a countdown

Jesus Mari Txurruka was to make his declaration at Bergara municipal court in Gipuzkoa last Saturday, the 20th of January. His grandfather's brother died in a Hamburg concentration camp in 1945; Franco's forces had killed his great-grandmother in cold blood nine years earlier at her farmstead at Elgeta in the Basque Country. But Jesus Mari is not going to make any such declaration. And nor are the other 13 victims' relatives who should have done so in January.


Erlojuaren kontra

Joan den larunbatean, hilak 20, Bergarako laugarren instrukzio-epaitegian deklaratu behar zuen Jesus Mari Txurrukak. Bere aitonaren anaia Hanburgoko kontzentrazio zelai batean hil zen 1945ean, eta birramona berriz, faxistek hil zuten bederatzi urte lehenago, Elgetako haren baserrian hotz-hotzean tirokaturik. Baina ez du deklaratuko. Ez berak ezta urtarrilean zehar epaitegitik igaro behar zuten frankismoko biktimen beste 13 senideek ere.


2017-12-28 | Arabako Alea
'Euzkadi'-k merezi zuen, Urduņako gerra frontean

Euzkadi egunkariko alea eta balizko iheslari errepublikar arabar baten txanpona aurkitu dituzte Amurrio eta Urduña arteko San Pedro mendiko Gerra Zibilari buruzko indusketa arkeologikoetan.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude