Piztu Ezazu Argia 970x90

“Bortxaketek sexuarekin baino, terrorismoaren bidezko boterearekin dute zerikusia”

Sexu erasoak salatzea pentsaezina da emakume kongoar askorentzat. Biktimen estigmatizazio sozialaz gain, poliziarengana jotzeak arrisku handiagoan jartzen ditu emakumeak. Bortxatutako emakume asko Denis Mukwege ginekologoak zuzendutako ospitalean artatuak dira.

NATOk nahita suntsitu al zituen Libiako ur azpiegiturak?

2011ko inbasio militarrak iraun bitartean prentsan idatzi zenez, Gadafiren aldekoek ur hornidura itxi zuten zibilak zigortu eta gerra irabazteko mekanismo moduan. Nafez Ahmed ikerketa kazetariaren arabera, hori gezurra da: NATOk eraso egin zien estatuaren jabetzakoak ziren ur hornidura instalakuntzei.

Egiptoko gutxiengo ahaztua

Nilo ibaiaren seme-alaba zaharrenak dira, baina haien lurretatik bota zituzten modernitatearen izenean. Nubiarrek aspalditik aldarrikatzen dute sorlekura itzultzeko eskubidea. Egiptoko Konstituzio berriak eskubide hori aitortu eta kalte-ordainak finkatu ditu.

Filtrazioa: Soldadu frantziarrek Afrika Erdiko Errepublikan haurrak bortxatu zituzten

Frantziako soldaduek Afrika Erdiko Errepublikan (AEE) bederatzi urte arteko haurrei sexu erasoak egin zizkietela azaleratu du filtratutako txosten batek. Testigantzak jasotzen dituen txostena hedabide batzuei helarazteagatik Genevan Nazio Batuen Erakundeko giza eskubideen goi komisarioa inabilitatu dute.

950 lagun desagertu dira Mediterraneoan itsasontzia iraulita

Libiako iparraldean 950 laguneko itsasontzia urperatu da, inguruan zebilen merkantzia-ontzi bati laguntza eskatzeko ontziaren albo batean jarri eta irauli denean. Lanpedusatik 193 kilometrora jazo da gertakaria. Oraingoz 28 lagun bizirik erreskatatu eta 24 gorpu berreskuratu ditu Italiako itsas poliziak. Bitartean, salbamendu lanek aurrera jarraitzen dute.

Nork hil zuen Dag Hammarskjold NBEren burua?

1961eko irailaren 18an Nazio Batuen Erakundearen idazkari nagusi Dag Hammarskjold zeraman hegazkina lehertu zen gaur Zambia den eremuan, Kongo independizatu berriko barne gerra nola geldiarazi negoziatzera zihoala. “Istripu misteriotsu” gelditu zena ikertzea erabaki du NBEk, benetan eraso militarra izan zelakoan.

François Maspero ere hil da

Idazle, itzultzaile eta editore frantziarra ezinbesteko erreferentzia izan zen 1960ko hamarkadako militanteentzat, bere argitaletxean publikatutako liburuengatik.

Saharako maratoian

Aurten berrogei urte bete dira, Espainiako Estatuaren konplizitateaz, Marokok Mendebaldeko Sahara okupatu eta kolonizatu zuenetik. Harrez geroztik, saharar herriaren zati bat errepresio zital eta bidegabearen menpean bizi da, eta bestea, Aljeriako hamadan edo basamortuan. Sahararrek, etsai edo...

Afrikan feminismoa: sustrai gutxikoa eta akademikoa

Afrikan pentsaera feministaren lanketa unibertsitateko intelektualen eskuetan dago. Feministak urri dira herrietan, aldiz emakume taldeak asko.

Boko Haramen oinarri soziala dira esklaboen umeak

Deabru berria Sahara azpialdeko Afrikan ‘Boko Haram’ deitzen da. XXI. mendeko jihadista fanatikoen adibidetzat ezagutua da 2009an Nigeriako gobernuaren kontra matxinatu zenetik burututako triskantzengatik. Jeke arabiarren finantzaketa? Baietz. Baina Afrikan Jihadak erroak sustraiturik dauzka mende luzetako injustizietan.   

Libiako "beste" historia idazten

Lau hamarkada luzez debekatutako hizkuntza berpizten dihardute Libiako amazighek. Iragana, baina, pisua da, eta korapilatsua oso herrialdeko egoera. Ez da erraza.

"Ugandako komunitatea berpiztu nahi dugu gero haiek nahi bezala jarrai dezaten"

Ugandako Moyo eskualdean urtebete lanean izan da bertako haurren musika banda antolatuz eta musika irakasleei irakasten irakatsiz. Orain etxean, Iruñerrian, bueltan da Aritz Azparren musikari gaztea. Diru eta laguntzaile bila etorri da martxoan hara itzultzeko.

HIESa Afrikan medikuen injekzioek ere zabaldu zuten

 Gizakion HIESa tximuen birus baten aldaerak eragin duela frogatua da eta berritan demostratu 1959an hasi zela mundura hedatzen Kinshasatik, 1890-1950 artean oihanetik hirira iritsita. Baina nola egin du jauzia? Aipatu dira hiritartzea, prostituzioa, sexu harremanen aldatzea. Gutxi aipatu da mediku kolonialek eduki duten erantzukizuna.

"Mugikorretarako material ustiapenak ez luke gerra finantzatu behar"

Alboan Fundazioa, jesuitek Hego Euskal Herrian sortutako gobernuz kanpoko erakundea, uztailetik dago murgilduta bi urte iraungo duen Gatazkarik Gabeko Teknologia kanpainan. Besteak beste, ikusarazi nahi dute mugikor, ordenagailu eta bestelako gailuen eta Kongoko Errepublika Demokratikoaren ekialdeko gerraren arteko harremana. Virginia Basurto fundazioko teknikaria da kanpainako arduradun nagusia.  

Zeinek nahi du Afrika salbatu? Gobernuz kanpoko erakundeen elkartasun zuriari ziria

Injustiziak ulertzeko laguntzen al dute testuingururik gabeko muturreko pobreziaren irudiek? Bidegabekerien kontura negozio egitea zilegi al da? Gure frustrazio indibidualak zuritzeko aitzakia onak al dira GKEak Afrikan? Boluntarioen estereotipoez mintzatzeko aukera ona eskaintzen du 'Zeinek nahi du boluntario izan?' kanpainak.

Janzkeragatik emakumeen aurkako erasoak salatzeko protestek Kenia astindu dute

Orain astebete neska bat jipoitu eta jende aurrean biluztu ostean, antzeko hainbat kasu azaleratu dira. Ehunka emakume batu dira Keniako hiriburu Nairobin gertaerak salatu eta nahi dutena janzteko eskubidea dutela aldarrikatzeko.

Maroko, Afrikako Kopatik at, ebola dela-eta hura atzeratu nahi izateagatik

Afrikako Futbol Konfederazioak (CAF) iragarri du Marokok ez duela Afrikako Nazioen Kopa jasoko, ebolaren birusa zabaltzeko beldurrak eraginda Rabatek txapelketa 2016ra arte atzeratzeko eskatu ostean. Halaber, Kopatik at utzi du herrialde afrikarra.

Ebolaren mehatxua: sustraiak ekologian, adarrak geopolitikan

Urriaren 17ra arte 9.693 jende kutsatu eta horietatik 4.811 hil ostean, kutsatutako pertsonen kopurua hilabetero bikoizten duen Ebola izurritea bilakatu da munduko arazo nagusietakoa, etsai berri eta ezezagunak mehatxaturik sentitu direlako Europa eta Ipar Amerika. Barne segurtasun aferatzat antolatu dute Ebolaren kontrako borroka.

Espainiaren ongietorria Melillan: polizien jipoiak konorterik gabe utzi du gazte bat

Giza eskubideen defentsan lan egiten Prodein GKE-k zabaldu du Melilla eta Maroko arteko mugan grabatutako bideoa. Azken urtean ezagun egin da zonaldea Espainia zein Marokoko indar polizialek migranteekin izandako jarrera oldarkorra dela eta. Trataera bortitz horren ageriko azken froga da hau.

Kuba ebolaren aurkako borroka gidatzen, Mendebaldeak bere mugei begiratzen dien bitartean

165 osasun langile kubatar iritsi dira joan den astean Sierra Leonara, 461 pertsonako taldearen lehen txanda. Bitartean, herrialde aberatsek segurtasuna eta birusa beraien mugetan ez hedatzea dute jomugan.

Beldurra, birusa baino azkarrago hedatzen den epidemia

Bi izurrite izan ohi ditu bere baitan ebola epidemia batek: birusaren beraren hedapena batetik, eta beldurrarena bestetik. Lehenengoari aurre egiteko aski baliabide dauzka herrialde garatu batek, baina gizartearen beldurra kontrolatzea zailagoa da.

HIESa, tuberkulosia eta malaria, ebola baino hilgarriagoak Afrikan

Madrilen erizain bat kutsatu da ebolaz eta horren ondorioz Europan epidemiaren izua zabaldu du. Hala ere, Afrikan ebola baino gaixotasun larriagoei egin behar diete aurre egunero. HIESa, tuberkulosia eta malaria daude hilgarrienen artean.

Hassana El Wali preso politiko sahararra hil da behar zuen arreta ez jasotzeagatik

Hassana El Wali preso politiko sahararra hil da Marokoko kartzela batean, Equipe Media webguneak informatu duenez.

Obamak 3.000 militar bidaliko ditu Mendebaldeko Afrikara ebolari aurre egiteko

Militarrek 100 oheko 17 tratamendu-zentro martxan jartzen lagunduko dute eta sei hilabetez prestakuntza emango diete bertako osasun langileei. AEBetako Defentsa Sailak 500 milioi dolar inbertituko ditu operazioan.

Askapenaren Saharako bigarren brigada ere kanporatu du Marokoko Gobernuak

Udako lehen brigadista taldearekin egin bezala, Marokoko poliziak Askapenaren Saharako bigarren brigada kanporatu du. Beste behin, Aaiun hirian sartzeko kontrol batean atxiki eta taxi batean Marokoko lurretara bidali dituzte. Gertatutakoaren kronika bidali dute euskal brigadistek.

Marokoko ikaspenak: Behia, esnea eta txokolatea

“Bizia behiaren modukoa da batzutan esnea ematen du, bestetan berriz txokolatea eta batetik zein bestetik ikasten da bizian” esan zigun Marwanek Atlas mendietako esaera zaharra gogoratuz.

Zer da ebola?

Ebolak 900 pertsona hil ditu jada Afrikan eta Osasunaren Mundu Erakundeak nazioarteko larrialdi egoera ezarri du birusaren hedapenarengatik. Afrikako egoera aztertzeko eta ebolari buruz gehiago jakiteko Info7 irratiak Mugarik Gabeko Medikuak elkarteko Teresa Guilarterekin hitz egin du.

Marokok Askapenako brigadistak jazarri ditu Saharatik kanpo ere

Astelehenean Saharatik kanporatu ostean, Marokoko poliziak ordubetez atxikita izan ditu Askapenako brigadistak.

Saharatik nola kanporatu dituzten azaldu dute Askapenako brigadistek

Mendebaldeko Saharan zeuden Askapena talde internazionalistako brigadistak kanporatu ditu Marokok. Gertakaria nola bizi izan duten azaldu dute bideo batean.

Malik eta tuaregek presoak trukatu dituzte bake elkarrizketen aurretik

Maliko gobernuak eta Azawadeko tuaregek presoak trukatu dituzte bake elkarrizketen bezperan, borondate oneko keinu gisa.
Multimedia

2015-04-30  |  Afrika

Asmamena eta dotorezia antzinako alfabeto afrikarretan

Alfabeto sinpleetatik hasi eta ezkutuko hizkuntza sinbolikoetara, Afrikan idatzizko komunikaziorako dauden ezin konta ahala modu azaltzen dizkigu Saki Mafundikwa diseinatzaile grafikoak. Idatzizko hitz eta sinboloetan oinarritutako historia eta ondarea azpimarratzen ditu.

2013-02-15  |  Afrika

Egipto, bukatu gabeko iraultza

Azken urteotako Egiptok bizi izan duen egoera politiko gorabeheratsuak ez du etenik. Gobernu aldaketa tarteko, gaur egunera arte luzatu dira herritarren protestak.

2013-01-25  |  Afrika

Thomas Sankara, eraildako iraultza

1983 eta 1987 bitartean Burkina Fassoko lehendakaria izan zenak Afrikan saiatu den aldaketa sozial eta ekonomikorik handinahienetako bultzatu zuen. Panafrikanismoaren teoriko honen gobernuak tribuetako araubideak, ablazioa, eta poligamia deuseztatu zituen, eta neurri askoren artean, baliabide...

2012-05-11  |  Afrika

Erahl - Kanpora

2011ko urtarrilaren 25a: hamar egun lehenago Tunezen Ben Ali boteretik bota egiten dute eta eraldaketarako atea irekitzen da. Egipton Khaled Said, poliziak eraildako gaztearen elkartasun taldeek gobernuaren aurka elkarretaratzeak deitzen dituzte. Askatasun eta justizia grinak beldurra baino...

2012-05-11  |  Afrika

Jada ez nau ezerk harritzen

Kortatuk abesten zuen moduan "Jada ez nau ezerk harritzen" diote Afrikatik ere, reggae doinuetan hauek. Gure mundua nora doan ulertzea berez zaila da, baina afrikarren begietara ulertezina.

2012-03-23  |  Afrika

Karlos Zurutuza

Afganistan, 2010. Helmand herrian, ospitale batean sartu da Karlos Zurutuza. Haurren negarra: besamotz, eskumotz, aurpegiak erreak… Piztu du pilotu automatikoa. Honen hitzak bildu ditu, haren argazkiak. Osagaiak ditu, erreportajea idatzi du. Etxera itzuli da, igaro da denbora eta,...

2011-11-25  |  Afrika

Arrhash, pozoina

1923 eta 1927 artean, Rifeko gudan Espainiako armadak ziape-gasez bonbardatu zuen gizarte zibila. Hala, Espainia bilakatu zen suntsiketarako arma mota hauek erabili zituen lehenetarikoa. Eta bere krimenak izkutatzea lortu zuen. Egileak: Javier Rada eta Tarik El Idrissi Banatzailea:...

2011-11-08  |  Afrika

Iraultzaren irudiak

Ez zen posible izango Arabiar Udaberria bezala ezagun egin den fenomenoa, teknologia berririk gabe. Halere, teknologia berriek eurek bakarrik ez dute deustarako balio, atzean hauen potentzialtasuna baliatuko duen pertsonarik ez badago. Hori da Al Jazeerak egindako dokumental honek azpimarratzen...

2011-07-12  |  Afrika

Zein da zein Libiako gudan?

Askotarikoak dira Libiako Gobernuaren aldekoen zein errebeldeen inguruan zabaldu diren iritziak. Batzuentzat askatasunaren aldeko ekintzaileak direnak beste batzuentzat inperialismoaren txotxongiloak baino ez dira. Molde guztietakoak dira, zentzu berean, Muammar Gaddafiren gobernuaz azken...

2011-06-28  |  Afrika

Ziberaktibismoa

Ezagun bihurtu dira Internet eta sakelako telefono bidez deitutako elkarretaratze espontaneoak. Dena den, badira sare sozialak benetako gizarte aldaketa eragiteko gai ez direla dioten ahotsak ere. Horregatik, konpromiso alferraren aurka, zenbait ondorio ateratzea beharrezkoa da. Batetik, zaila...

2011-06-23  |  Afrika

Libiako errebeldeak

Shebab-ek (gazteek), Muammar al-Gadafiren aurkako matxinadaren oinarria osatzen dute, eta heriotzarekin bizitzera ohitu dira otsailaren 17an kalera lehen aldiz irten zirenetik. Ez dira gerrilariak, armak dituzten manifestariak baizik. Askatasunaren alde borrokan ari direla badakite, hori zehazki...

2011-06-16  |  Afrika

Gaztetxoak argazkilari Haur Afrikarren egunean (Argazki galeria)

Haur Afrikarren eguna da gaur eta hori omentzeko asmoz, UNICEF eta Sonyk euren bizitza islatzeko kamera bana eskaini diete Bamakoko (Mali) 20 haurri.

2011-06-15  |  Afrika

Gorka Espiau, "Pluja Seca" dokumentalaren egilea

Gorka Espiau algortarrak Pluja Seca (Euri Lehorra) izeneko dokumentala egin du Kataluniako TV3 telebistarentzat. Nazioarteko bitartekaritzek gatazka politikoen konponketan izan duten jarduerari buruz dihardu dokumentalak Hego Afrika, Irlanda eta Euskal Herriko esperientzien errepasoa eginez....

2011-06-01  |  Afrika

Somaliako piratak, osatu gabeko istorioa

Zeintzuk dira piratak? Komunikabideek pirata moduan aurkezten dizkigutenak ala beste herrialde batzuetan hango aberastasuna gupida barik ustiatzen dutenak, behin eta berriro? Arrantzatik bizitzeko zer aukera geratzen zaie somaliarrei? Militarizazioa al da aterabidea? Telebistan eskeintzen...

2011-05-12  |  Afrika

Nömadak Tx

Soinua mugimendutik sortzen da beti. Benetako musikari batek mugitzen jakin behar du, bidaiatzen. Soinu berriak aurkituko ditu orduan. Horren pauso, arnas eta soinuek beste pauso, arnas eta soinu batzuekin egingo dute topo. Nömadak Tx munduan zehar dabiltzan bi musikariren istorioa da....

2011-05-03  |  Afrika

Ongota hizkuntza desagertze bidean

Ongota hizkuntza, eta haren ondorioz, identitatea nola galtzen ari den ikusten ari dira egun Etiopia hegoaldeko Ongota gizon-emakumeak. Ongota komunitatea 120 bat pertsonak osatzen badute ere, zazpi dira soilik hizkuntzari eusten diotenak.

2011-03-30  |  Afrika

E-zaborra, pozoi teknologikoa

Mendebaldeko herriok sortzen dugun zabor elektronikoa ez da desagertzen. Gehiena Ghana bezalako herrietara mugitu garraiotzen da bertan ustel dadin. Egoera ekonomikoak behartuta guretzat zaborra dena beraiek berrerabiltzera kondenatuarazita.

2011-03-09  |  Afrika

Tariq Ali, herrialde arabiarren matxinadez

8. Beranduegi saioaren parte den bideo honetan Tariq Ali idazle, zinemagile eta historiatzale pakistandarra matxinada gorrian dauden herrialde arabiarren egoeraz mintzo da. Tunisian eta Egipton gobernuak erori dira; Libia oraindik ez da informatiboetako lehen albiste bihurtu, baina giroa bero...

2010-11-16  |  Afrika

Haizea nola ustiatu nuen

William Kamkwamba Malawiko gazteak ondorengo mezua bidali izan nahi die hitzaldi honen bidez amets bat betetzeko gogor lanean ari diren afrikarrei eta pobreei: "Izan konfiantza zeuengan eta sinetsi. Edozer gertatzen dela ere segi aurrera". Kamkwambak gaztetan, eskolara joateko dirurik ere...

2010-10-29  |  Afrika

The Rock

The Rock. Horrela deitzen diote Maltari Afrikatik bertara joandako 3000 migratzaileetako askok. Libia eta Italiaren erdian, uharte historiko hau euren bidaiako beharrezko geldialdi-gune bihurtu zen.

2010-07-15  |  Afrika

Zuluen lurraldean barrena

Zulua Hegoafrika osatzen duten kultura ugarietako bat da. Nortasun handiko herria da, tradizioarekin lotura estua mantentzen duena. Valley of Thousand Hills herriako testigantza da hau.

2010-07-14  |  Afrika

Soweton barrena

Soweto Johannesburgotik 15 kilometrora dagoen auzunea da, ezaguna mundu mailan apartheidaren aurkako borrokagatik. Horrelakoa da Soweto.
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys